Κατηγορίες

Πως βλέπουν σήμερα οι καλλιτέχνες το «Άσμα Ασμάτων»;

 

Πως βλέπουν σήμερα οι καλλιτέχνες το «Άσμα Ασμάτων»;

Λένε πως ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της βιβλικής λογοτεχνίας που με το βαθύτατα ερωτικό του περιεχόμενο έδωσε το έναυσμα σε πολλούς δημιουργούς να προχωρήσουν στην εικονογράφησή του είναι το Άσμα Ασμάτων του Σολομώντα. Οι στίχοι του έδωσαν τη δυνατότητα να εκφράσουν τον λυρισμό του, να τονίσουν τη σχέση ανάμεσα στα δύο φύλα, να σχολιάσουν την ένωσή τους, να αναδείξουν τις τρυφερές πλευρές του έρωτα!.. 

Άσµα Ασµάτων, ξυλογραφία του Ευθύµη Παπαδηµητρίου.

ΛΕΝΕ πως ένα από τα σημαντικότερα κείμενα της βιβλικής λογοτεχνίας που με το βαθύτατα ερωτικό του περιεχόμενο έδωσε το έναυσμα σε πολλούς δημιουργούς να προχωρήσουν στην εικονογράφησή του είναι το Άσμα Ασμάτων του Σολομώντα. Οι στίχοι του έδωσαν τη δυνατότητα να εκφράσουν τον λυρισμό του, να τονίσουν τη σχέση ανάμεσα στα δύο φύλα, να σχολιάσουν την ένωσή τους, να αναδείξουν τις τρυφερές πλευρές του έρωτα. Χωρίς να χρειάζεται να αναφερθούν οι απόψεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί, για το αν δηλαδή πρόκειται για ένα καθαρά ερωτικό κείμενο ή για μία αλληγορία του έρωτα, ας δούμε πώς βλέπουν το έργο τα μάτια των σημερινών καλλιτεχνών!..

ΔΙΑΒΑΣΑΜΕ ένα περισπούδαστο άρθρο του κ. Θάνου Χρήστου, Επίκουρου Καθηγητή της Τεχνης στο Πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων, με τίτλο: «Άσμα Ασμάτων: έρωτας θεϊκός ή έρωτας ανθρώπινος; Μια διαδροµή στη νεοελληνική τέχνη µέσα από την εικονογράφησή του» και ομολογουμένως αντυπωσιάστηκε τόσο ο γράφων, όσο και η καλή μας φίλη και πανέμορφη Ελληνίδα καλλιτέχνιδα, Μάϊρα Ψιλοπούλου, που διάβασε το κείμενο!. Τι λέει, λοιπόν, μεταξύ άλλων, το άρθρο αυτό;

«Ένα από τα σηµαντικότερα κείµενα της εβραϊκής λογοτεχνίας που µε το βαθύτατα ερωτικό του περιεχόµενο έδωσετο έναυσµα σε πολλούς δηµιουργούς να αποτολµήσουν την εικονογράφησή του είναι το Άσµα Ασµάτων του Σολοµώντα. Πρόκειται για κείµενο που άσκησε βαθύτατη έλξη, σε κριτικούς και ερµηνευτές,1 σε λογοτέχνες για να το µεταφέρουν στη νεοελληνική2 και σε καλλιτέχνες για να αποδώσουν το περιεχόµενο του µε εικαστικά µέσα.3 Και επειδή ακριβώς το κείµενο αυτό και οι αντίστοιχες εικονογραφήσεις δίνονται σχεδόν σε όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα από τους νεοέλληνες δηµιουργούς, επιτρέπουν, δίχως άλλο, να διερευνηθούν οι τάσεις που εκφράστηκαν µέσα στους κόλπους τους και να ανιχνευθούν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και ευαισθησίες, διαφορετικές αναγνώσεις και προσωπικές ερµηνείες.
Οι απόψεις τόσο για τον συγγραφέα, όσο και για την εποχή που γράφτηκε, καθώς και για το νόηµα του ποιήµατος διίστανται. ∆εν είναι γνωστό αν είναι ένα ενιαίο κείµενο ή συρραφή πολλών ασµάτων. Οι θεωρίες για τον συγγραφέα είναι πολλές,4 οι γνώµες για το περιεχόµενό του ακόµη περισσότερες.5 Κρίσιµο και το ερώτηµα πώς ένα καθαρά ερωτικό κείµενο συµπεριλήφθηκε στην Αγία Γραφή, γεγονός που οδήγησε σε θεολογικές ερµηνείες για να δικαιολογηθεί το γεγονός αυτό.6 Ο Σεφέρης θεωρεί ότι πρόκειται για ένα «γαµήλιο τραγούδι»,7 ο Παπαδόπουλος ως «το ωραιότερο ερωτικό ποίηµα που γράφτηκε ποτέ», ο Ελιγιά «µια σειρά ερωτικών τραγουδιών, ίσως επιθαλάµιων ασµάτων». Τα πρόσωπα του ποιήµατος είναι δύο, ο Άντρας και η Νύφη, ενώ συµµετέχει και ο Χορός, που «χωρίζονται κάποτε σε δύο ηµιχόρια που ρωτούν και αποκρίνονται».8
Χωρίς να χρειάζεται εδώ να µείνουµε στις απόψεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί για το κείµενο του Σολοµώντα, για το αν δηλαδή πρόκειται για ένα καθαρά ερωτικό κείµενο ή για µια αλληγορία του έρωτα µεταξύ του Θεού και του Ισραήλ ή του Χριστού µε την εκκλησία, θα πρέπει να επισηµάνουµε ότι στην περίπτωση των ελλήνων δηµιουργών, λογοτεχνών και καλλιτεχνών υπερισχύει η πρώτη εκδοχή. Έτσι ζωγράφοι και χαράκτες σαν τον Ευθύµιο Παπαδηµητρίου ή τον Τάσσο, τον Αλέκο Φασιανό ή τον Τάκη Κατσουλίδη, τον Γιάννη Μόραλη9 ή τον Γιάννη Κυριακίδη, τη Ρένα Ανούση-Ηλία ή τη Μερόπη Πρέκα,10 αλλά και άλλους11 που επιχειρούν τη µεταφορά του κειµένου σε εικόνα µένουν στην πλειονότητά τους χωρίς αµφιβολία στην ερωτική σχέση ανάµεσα στη γυναίκα και τον άνδρα, χωρίς να καταφεύγουν σε απόδοση ενός συµβολικού ή αλληγορικού περιεχοµένου και χωρίς σε καµία περίπτωση να τους απασχολεί η θεολογική ερµηνεία για το κείµενο…»

 

Η δημοφιλής Ελληνίδα καλλιτέχνιδα Μάϊρα Ψιλοπούλου

Τι λέει το «Άσμα Ασμάτων»;

Σε μια ερώτηση που κάναμε στην δημοφιλή Ελληνίδα καλλιτέχνιδα, Μάϊρα Ψιλοπούλου αν έχει διαβάσει το «Άσμα Ασμάτων», η απάντησή της ήταν ναι. Πως η ίδια το έχει μελετήσει και έχει εκπλαγεί με το γεγονός πως ένα βιβλίο σαν τη Γραφή περιέχει αυτό το υπέροχο αισθηματικό βιβλίο. Για όσους δεν έχουν διαβάσει το «Άσμα Ασμάτων», να θυμίσουμε ότι, όπως αναφέρει και η Ανθολογία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας:

«Το Ἆσμα Ἀσμάτων (ο τίτλος ισοδυναμεί με υπερθετικό [="ωραιότατο άσμα"]) είναι ένα λυρικό τραγούδι με διαλογική μορφή και ερωτικό περιεχόμενο: το έργο ειδικότερα περιγράφει τον πόθο δύο αποχωρισμένων εραστών και την επανένωσή τους παρά τα εμπόδια που παρεμβάλλονται. Τα πρόσωπα που λαμβάνουν τον λόγο είναι η Νύφη, ο Άντρας και ένας Χορός γυναικών, σε δύο περιπτώσεις ίσως και Χορός ανδρών. Η λογική σύνδεση και κατά συνέπεια η διάκριση των μερών του ποιήματος δεν είναι στις περισσότερες περιπτώσεις σαφής. Ορισμένοι μελετητές, προσπαθώντας να ερμηνεύσουν αυτήν ακριβώς τη χαλαρή σύνδεση του Άσματος, διετύπωσαν την υπόθεση ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για ανθολογία ερωτικών ή γαμήλιων ασμάτων χωρίς ιδιαίτερη συνοχή μεταξύ τους. Όσοι αντίθετα υπερασπίζονται την ενότητα του ποιήματος επισημαίνουν την παρουσία των ίδιων προσώπων από αρχής μέχρι τέλους του έργου, καθώς επίσης την ομοιότητα του ύφους και των εικόνων. Σε κάθε περίπτωση, είτε πρόκειται για ενιαίο ποίημα είτε για επιμέρους άσματα, οι επαναλήψεις και οι παραλλαγές πάνω σε συγκεκριμένα ερωτικά θέματα συνηγορούν υπέρ της άποψης ότι το έργο παραδόθηκε προφορικά (πιθανώς απαγγελλόταν σε γαμήλιες τελετές), έως ότου κατεγράφη και απέκτησε την τελική του μορφή κατά πάσα πιθανότητα μεταξύ 450-400 π.Χ. (για την χρονολόγηση της μετάφρασης των Ο' βλ. το σχόλ. 1 στο προηγούμενο Κείμενο του Εκκλησιαστή). Αν και το περιεχόμενο του Άσματος είναι αναμφισβήτητα ερωτικό, ενσωματώθηκε στον εβραϊκό και στον χριστιανικό κανόνα, επειδή ερμηνεύτηκε αλληγορικά: οι Εβραίοι είδαν στο Άσμα μια παράσταση της σχέσης του Γιαχβέ, δηλαδή του Θεού, προς τον περιούσιο λαό του Ισραήλ, ενώ οι χριστιανοί τη σχέση του Χριστού προς την Εκκλησία.
Στο πρώτο από τα ανθολογούμενα αποσπάσματα η Νύφη ακούει τη νύχτα τον αγαπημένο της να χτυπάει την πόρτα. Γεμάτη πόθο σηκώνεται να του ανοίξει, αλλά ο αγαπημένος της έχει φύγει. Τον αναζητεί μάταια σ᾽ ολόκληρη την Ιερουσαλήμ, οι φύλακες την χτυπούν και την εμπαίζουν. Ακολουθεί o"έπαινος" του Άντρα από τη Νύφη (είχε προηγηθεί ο "έπαινος" της Νύφης από τον Άντρα στο τρίτο Τραγούδι). Στο δεύτερο απόσπασμα η ένωση έχει πραγματοποιηθεί και οι δύο εραστές ανταλλάσσουν λόγια αγάπης. (…)».

Άσμα Ασμάτων, ξυλογραφία του Τάσσου για τη μεταγραφή του Γιώργου Σεφέρη, 1965.

Αναρτήθηκε: 16/03/14 23:59

 
Ο Ελληνισμός και η Ορθοδοξία είναι δύο ράγες της Ιστορίας πάνω στις οποίες κινείται το όχημα του Ελληνο-Χριστιανικού Πολιτισμού σε μια ατέρμονη πορεία προς την αιωνιότητα!... Λαός που περιφρονεί τις πέτρες και τα χαρτιά του είναι καταδικασμένος ν’ αυτοκτονήσει!..
 
Συνεντεύξεις του Άγγελου Σακκέτου, ως καταστάλαγμα μιας δημοσιογραφικής πορείας 35 περίπου ετών!... Ένας αγώνας δρόμου για την αναζήτηση της αλήθειας και μόνον της αλήθειας.. Την "αληθινής αλήθειας", όπως μάθαμε να λέμε στην δική μας Ελληνική Δημοσιογραφία!..
 
Διαλέξεις και Ομιλίες, έτσι όπως ακριβώς εδόθησαν στο παρελθόν σε διάφορα Πνευματικά Κέντρα, Συλλόγους, Σωματεία και διάφορα Ιδρύματα των Αθηνών ή της Περιφέρειας, ιδίως για θέματα σχέσεων Ελληνισμού και Ορθοδοξίας!..
 
Θύμησες και αναμνήσεις!... Νοσταλγικές ιστορίες, που φαντάζουν σήμερα σαν παραμύθι!.. Εκπληκτικές εμπειρίες και διηγήματα ή αφηγήσεις από διάφορους ανθρώπους, που έζησα ή γνώρισα στο διάβα της ζωής μου!.. Όλα εκείνα τα γεγονότα, που πέρασαν από τη φτωχική μου ζωή, ιδίως στο χωριό μου!
Αναζήτηση
Search
Newsletter
Για να λαμβάνετε newsletter παρακαλώ στείλτε μας το email σας!

Είσοδος χρηστών