Κατηγορίες

Να ταν η άνοιξη σπαθί!...

 

Να ταν η άνοιξη σπαθί!...

Αντικρίζοντας κανείς σήμερα στα διάφορα πολεμικά μουσεία τις σπάθες των προγόνων μας με τις οποίες απελευθέρωσαν την Ελλάδα από τους κάθε λογής κατακτητές το λιγότερο που αισθάνεσαι είναι μια συγκίνηση. Μήπως ήρθε η ώρα να κάνουμε μια μικρή ιστορική αναδρομή στη λέξη «σπαθί» και μάλιστα όταν αυτό πέρασε στους θρύλους των δημοτικών, αλλά και των λαϊκών μας τραγουδιών;

ΑΝΤΙΚΡΙΖΟΝΤΑΣ την δημοφιλή Ελληνίδα ηθοποιό και ερμηνεύτρια, Μάϊρα Ψιλοπούλου, να ερμηνεύει ένα ρόλο στη σκηνή με μία παλιά σπάθα, ο νους μας ανέτρεξε στο ιστορικό παρελθόν. Και τούτο διότι με τις περίφημες αυτές σπάθες οι πατεράδες μας ελευθέρωσαν την Ελλάδα από τους Οθωμανούς στα χρόνια της τουρκοκρατίας. Μήπως ήρθε η ώρα να κάνουμε μια μικρή ιστορική αναδρομή στη λέξη «σπαθί» και μάλιστα όταν αυτό πέρασε στους θρύλους των δημοτικών, αλλά και των λαϊκών μας τραγουδιών; Ας θυμηθούμε κάποια πράγματα:

Με τη λέξη αυτή χαρακτηρίζουμε δύο όπλα, το «ξίφος» και τη «σπάθη», που ουσιαστικά συγχέονται μεταξύ τους γι’ αυτό και δεν υπάρχει μεταξύ τους σαφής διάκριση. Γενικά «ξίφη» λέγονται εκείνα που είναι τροχισμένα και από τις δύο κόψεις και προορίζονται κυρίως για να τρυπούν ενώ η «σπάθη» είναι τροχισμένη μόνο από τη μια κόψη και έχει προορισμό να κόβει. Τα σπαθιά πρωτοεμφανίστηκαν στην τελευταία φάση της προϊστορίας, όταν ο άνθρωπος άρχισε να κατεργάζεται τα μέταλλα. Κάθε σπαθί έχει λαβή με προφυλακτήρα. Παλιότερα επρόκειτο για ένα απλό κομμάτι σίδερο αλλ’ αργότερα πήρε το σχήμα κοχυλιού ή ημισφαίριου, για να προφυλάγεται καλύτερα το χέρι του πολεμιστή.
Στην Ευρώπη, τα σπαθιά παρουσιάστηκαν από τα μέσα της εποχής του χαλκού, δηλαδή κατά το 16o π.Χ. αι. Στην αρχή ήταν όπλο μόνο για τρύπημα, του οποίου η λάμα διέφερε από εκείνη του εγχειριδίου μόνο ως προς το μήκος. Στη νεώτερη εποχή του χαλκού (1300 - 1100 π.Χ.) το σπαθί έγινε όπλο και για κόψιμο, κυρίως μετά την εμφάνιση του ιππικού. Η λάμα τότε, που στην αρχή ήταν τριγωνική, έγινε μακρύτερη και δυνατότερη. Χαρακτηριστική της περιόδου αυτής ήταν η δίκοπη σπάθα που διαδόθηκε σ’ όλη την ήπειρο.
Στην αρχαία Ελλάδα τα ξίφη ήταν σε χρήση από τα ομηρικά χρόνια και συνήθως είχαν λαβές με πολύτιμες διακοσμήσεις. Τα σπαρτιάτικα ήταν κοντά, όπως και τα ρωμαϊκά. Μόνο κατά τον 4o μ.Χ. αι. οι ρωμαϊκές λεγεώνες εφοδιάστηκαν με μακριά ξίφη. Στο Μεσαίωνα κατασκευάστηκαν μακρύτερα και βαρύτερα σπαθιά, που συχνά είχαν κατά μήκος μιαν αυλάκωση που ελάττωνε το βάρος τους. Μεταξύ του 14ου και του 16ου αι. συνηθιζόταν το πολύ μυτερό ξίφος. Κατά την Αναγέννηση η λαβή εφοδιάστηκε με προφυλακτήρα, που είχε συχνά καλλιτεχνικές γλυφές και διακοσμήσεις από πολύτιμα μέταλλα και πέτρες. Από το 17o αι., η αξία του σπαθιού ως επιθετικού και αμυντικού όπλου μειώθηκε και θεωρείται απλό κόσμημα της στρατιωτικής στολής. Χρησιμοποιείται ωστόσο στο άθλημα της ξιφομαχίας.(Εγκυκλοπαίδεια "Δομή").

 

Το γιαταγάνι του Νικηταρά!.

Το γιαταγάνι, όπως λένε οι ειδικοί ερευνητές, είναι ένα οθωμανικού τύπου μεγάλο μαχαίρι το οποίο τοποθετείτο από τους αγωνιστές στο σελάχι (δερμάτινη θήκη που δενόταν στην μέση, και περιείχε θήκες, στις οποίες τοποθετούνταν όπλα και άλλα χρήσιμα αντικείμενα). Το γιαταγάνι ήταν όπλο που χρησιμοποιείτο κυρίως για γιουρούσια , καθώς και γρήγορες επιθέσεις λόγω του μικρού βάρους του και του μαζεμένου μεγέθους του σε σχέση με τις πάλες. Γενικά το γιαταγάνι ήταν πολύ διαδεδομένο, και υπήρχε σχεδόν σε όλους τους αγωνιστές σε σχέση με τις πάλες και άλλα αγχέμαχα που δεν τα κατείχαν όλοι. Το σχήμα του γιαταγανιού είναι σχεδόν επίπεδο , ενώ σε ορισμένα υπάρχει μια μικρή κλίση στο κέντρο της λάμας. Οι λάμες τους συχνά έφεραν χρυσές ένθετες επιγραφές, συνήθως ψαλμούς από το κοράνι καθώς και στοιχεία του κατασκευαστή και του ιδιοκτήτη του όπλου. Τα λίγα ελληνικά γιαταγάνια με χρυσές επιγραφές συνήθως έφεραν την αρχή του 34ου ψαλμού του Δαβίδ «Κύριε δίκασον τους αδικούντας με, και πολέμησον τους πολεμούντας με». Χαρακτηριστικό των περισσοτέρων γιαταγανιών είναι η λαβή που συνηθέστερα αποτελείτε από δυο ¨αυτιά¨. Η λαβή των γιαταγανιών είναι αυτή που τα χωρίζει σε διάφορες κατηγορίες. Υπάρχουν τα κοκάλινα , τα μεταλλικά , τα συρματερά και τα ¨Τ¨. Τα κοκάλινα όπως το αποκαλύπτει και το όνομα τους έχουν λαβή από κόκαλο ζώου , είτε λευκό (συνήθως από καμήλα) είτε μαύρο. Τα μεταλλικά είναι κυρίως από ασημί αλλά υπάρχουν και μπρούτζινα καθώς και χρυσά , τα σχήματα στην λαβή τους διαφέρουν καθώς συναντιούνται διάφορα είδη λαβής (μερικά και χωρίς ¨αυτιά¨). Τα συρματερά αποτελούνται από μεταλλικές λαβές οι οποίες μιμούνται το σχήμα του κόκαλου και εξωτερικά καλύπτονται από μια τεχνοτροπία κατασκευής σχεδίων από λεπτό σύρμα (κυρίως βαλκανικής προέλευσης). Τέλος τα ¨Τ¨ είναι γιαταγάνια που έχουν μεταλλική λαβή αλλά το σχήμα της διαφέρει πολύ από τα υπόλοιπα δημιουργώντας ένα σχήμα ¨Τ¨. Οι θήκες από τα γιαταγάνια αποτελούνται από ξύλο το οποίο είναι ντυμένο με μέταλλο (μπρούτζο , χρυσό , ασήμι ) , δέρμα και βελούδο. Τα τρία αυτά υλικά μπλέκονται συχνά και συνυπάρχουν, δημιουργώντας διάφορους συνδυασμούς. Στα πιο ¨πλούσια¨ υπάρχουν ασήμι με σαββάτι , σκαλιστό ασήμι, σκαλιστά επίχρυσα τμήματα συνδυασμένα με δέρμα κ.α.. (Βλέπε στο διαδίκτυο: «Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821»)

 

Τραγούδια για το σπαθί

Με όλα αυτά που είπαμε, έτσι όπως τα διαβάσαμε σε διάφορες εγκυκλοπαίδειες ή λεξικά, θυμηθήκαμε πολλά τραγούδια που έγιναν τίτλοι δεκάδων δημοτικών, αλλά και πολλών λαϊκών τραγουδιών. Ας θυμηθούμε ορισμένα εξ αυτών:

-- Έξοδος - Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά (Διονύσιος Σολωμός)
-- Θέλω σπαθί να μου ξηγιέσαι ( Θέλω τρελά να μ' αγαπάς ) (Γιαννης Παπαϊωάννου)
-- Με σπαθί Κατάνα (Νίκος Νικολαΐδης)
-- Ξεγυμνώστε τα σπαθιά (Λευτέρης Παπαδόπουλος)
-- Το σπαθί του νικητή (Δημήτρης Κατής)
-- Του γιου σου κλέψε το σπαθί (Απόστολος Καλδάρας)
-- Μάνα μου κρύψε το σπαθί (Πυθαγόρας)
-- Ξύλινα σπαθιά (Ναταλία Γερμανού)
-- Κομμένα σπαθιά (Θοδωρής Μαραντίνης) και τόσα άλλα!.
.

Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά!..

Ας θυμηθούμε τώρα τον εθνικό μας ποιητή Διονύσιο Σολωμό, που έγραφε για τα σπαθιά το παρακάτω ποίημα:

«Και βλέπω πέρα τα παιδιά και τες αντρογυναίκες
γύρου στη φλόγα π’ άναψαν και θλιβερά τη θρέψαν
μ’ αγαπημένα πράματα και με σεμνά κρεβάτια,
ακίνητες, αστέναχτες, δίχως να ρίξουν δάκρυ.
Και γγίζ’ η σπίθα τα μαλλιά και τα λιωμένα ρούχα.
Γλήγορα στάχτη να φανείς, οι φούχτες να γιομίσουν.
Είν’ έτοιμα στην άσπονδη πλημμύρα των αρμάτων
δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά κι ελεύθεροι να μείνουν
εκείθε με τους αδελφούς, εδώθε με το χάρο.
Δρόμο να σχίσουν τα σπαθιά κι ελεύθεροι να μείνουν.»

Κλείνοντας, ας θυμηθούμε και ένα τραγούδι με τίτλο: «Νάταν η άνοιξη σπαθί» του Κώστα Ξυλούρη:

«Χρόνε που γειαίνεις τσι πληγές
δώσε κι εμέ βοτάνι
δίωχνε τσι μέρες σου γοργά
ο πόνος μου να γιάνει

Να ταν η άνοιξη σπαθί
στση νιότη μας το χέρι
στο χρόνο και το θάνατο
να στήναμε καρτέρι»!..

Αναρτήθηκε: 17/11/14 23:50

 
Ο Ελληνισμός και η Ορθοδοξία είναι δύο ράγες της Ιστορίας πάνω στις οποίες κινείται το όχημα του Ελληνο-Χριστιανικού Πολιτισμού σε μια ατέρμονη πορεία προς την αιωνιότητα!... Λαός που περιφρονεί τις πέτρες και τα χαρτιά του είναι καταδικασμένος ν’ αυτοκτονήσει!..
 
Συνεντεύξεις του Άγγελου Σακκέτου, ως καταστάλαγμα μιας δημοσιογραφικής πορείας 35 περίπου ετών!... Ένας αγώνας δρόμου για την αναζήτηση της αλήθειας και μόνον της αλήθειας.. Την "αληθινής αλήθειας", όπως μάθαμε να λέμε στην δική μας Ελληνική Δημοσιογραφία!..
 
Διαλέξεις και Ομιλίες, έτσι όπως ακριβώς εδόθησαν στο παρελθόν σε διάφορα Πνευματικά Κέντρα, Συλλόγους, Σωματεία και διάφορα Ιδρύματα των Αθηνών ή της Περιφέρειας, ιδίως για θέματα σχέσεων Ελληνισμού και Ορθοδοξίας!..
 
Θύμησες και αναμνήσεις!... Νοσταλγικές ιστορίες, που φαντάζουν σήμερα σαν παραμύθι!.. Εκπληκτικές εμπειρίες και διηγήματα ή αφηγήσεις από διάφορους ανθρώπους, που έζησα ή γνώρισα στο διάβα της ζωής μου!.. Όλα εκείνα τα γεγονότα, που πέρασαν από τη φτωχική μου ζωή, ιδίως στο χωριό μου!
Αναζήτηση
Search
Newsletter
Για να λαμβάνετε newsletter παρακαλώ στείλτε μας το email σας!

Είσοδος χρηστών