Κατηγορίες

Ελληνικής προέλευσης ο αμανές και το τσιφτετέλι;

 

Ελληνικής προέλευσης ο αμανές και το τσιφτετέλι;

Ο Ελληνικός λαός αναγνώρισε στο είδος αυτό όχι μόνο τη Βυζαντινή συνέχεια αλλά και την απαρχή των ασμάτων των αρχαίων ραψωδών που με την ίδια ακριβώς φόρτιση ξεκίναγαν την απαγγελία των Ομηρικών περικοπών στα διάφορα συμπόσια, με αποτέλεσμα οι Έλληνες αμανετζήδες να δημιουργήσουν ένα ελαφρύτερο είδος αμανέ, λιγότερο βαρύ και μονότονο και περισσότερο ευπρεπές και εύηχο αντικαθιστώντας το κλαυθμηρό ύφος με υμνωδικά στοιχεία. Διαβάστε τι αποκαλύπτουν ειδικοί ερευνητές επί του θέματος αυτού - και όχι μόνον!.

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΜΑΝΕ
Ο Σμυρναϊκός Μανές ή αλλιώς Μανέρως.

Κατά τους Αρχαίους συγγραφείς ο Μανέρως ήταν θλιβερός ήχος και τον ονομάζανε Μανέρω ή Λίναιος θρήνος διότι κατά τα λεγόμενα με τον ήχο αυτό η ερωμένη του Λίνου τον θρήνησε όταν πέθανε. Ο Ηρόδοτος ο Πατήρ της Ιστορίας αναφέρει ότι τον Μανέρω τον συνάντησε να τον ψέλνουν και στην Αίγυπτο όταν είχε πάει. Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι στην Αίγυπτο ο Μανέρως εψάλη για πρώτη φορά στον θάνατο του μονάκριβου υιού του πρώτου Βασιλέως της Αιγύπτου ο οποίος υιός ονομαζόταν Όσιρις. Οπότε ο Μανές στα Ελληνικά ονομάζετο Λίνος στα Αιγυπτιακά ονομάζετο Μανέρως.Ο Μανές είναι καθαρός και γνήσιος ήχος των προγόνων μας που ζούσαν στην Ιωνία και παράγεται από του Μανία έρως, Μανί έρως, Μανέρως ή Καρά Σεβδάς ο οποίος διασώθηκε και διαφυλάχθηκε στην Σμύρνη. Αμανέδες λέγονται τα μακρόσυρτα , βαριά και παθητικά τραγούδια τα οποία είναι κατά κανόνα μονωδικά , όπως και τα καθιστικά , τραγουδιούνται με ελεύθερο ρυθμό και «ανατολίτικο τρόπο».(Με Ασιάτικον ύφος όπως χαρακτηριστικά παρατηρεί ο Κωνσταντίνος Ψάχος.  

Εμφανίστηκαν την περίοδο της Τουρκοκρατίας, χωρίς να γνωρίζουμε ακριβώς πότε, και πήραν το όνομά τους από τη λέξη – επωδό Αμάν (= έλεος, οίκτος, στην τούρκικη γλώσσα) η οποία επαναλαμβάνεται συχνά στον αμανέ, συνοδευόμενη πολλές φορές και από άλλες λέξεις όπως: μεντέτ = βοήθεια , γιαρέτ ή γιάρ = αγαπημένε , οι οποίες είναι άγνωστης προέλευσης .

Η λέξη αμάν, σύμφωνα με την άποψη ορισμένων προέρχεται από τις Ελληνικές λέξεις : Αχ μάνα = Α μάνα = Αμάν . Ορισμένοι επίσης θεωρούν ότι η λέξη προέρχεται από το αρχαίο ρήμα μανέρω που σημαίνει εκφέρω ήχο θλιβερό , ολοφυρμό ή αλλιώς ερωτική θρηνωδία. Η ελληνική καταγωγή της λέξης ενισχύεται και από το γεγονός ότι ο Κεμάλ Ατατούρκ, το 1937, είχε απαγορεύσει τον αμανέ ως ( ξενόφερτων ) και ως ( κατάλοιπων της Γκιαουροκρατίας είς την Μ. Ασίαν ). 

Όσον αφορά την εκτέλεσή τους, οι αμανέδες έχουν δική τους τεχνική . Οι λέξεις σύρονται σε μεγάλη διάρκεια, ένταση, ποικιλία, με ήχους που δημιουργούν ανατολίτικη αισθηματικότητα. Η μελωδία τους διαιρείται συνήθως σε τρείς φάσεις ελεύθερου ρυθμού ανάλογα με τους στίχους του κειμένου. Αρχίζει με μία προεισαγωγή με σκοπό το συντονισμό των διαθέσεων και την προετοιμασία του ψυχικού κλίματος των ακροατών και συνεχίζει με τον κύριο κορμό της μελωδίας για να τελειώσει με τον επίλογο των στίχων . Διαρκώς δε επαναλαμβάνεται η λέξη Αμάν σε διάφορους τόνους και μορφές οι οποίες προσδίδουν ποικιλία και μελισματικότητα στη μελωδία. Πολλές φορές το κύριο τραγούδι επισφραγίζεται με το λεγόμενο τσάκισμα που είναι μια επωδός μελωδική και σύντομη και τραγου‐διέται ομαδικά από όλους.

Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι ο Μανέρως του Λίνου των Αρχαί‐ων Ελλήνων μεταφέρθηκε με το εμπόριο διότι οι Αρχαίοι Έλληνες πηγαίνανε συχνά στην Αίγυπτο χάριν εμπορίας και έτσι μετέφεραν και τον ήχο αυτόν στην Αίγυπτο. Μετά τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των διαδόχων του, των Πτολεμαίων και των Σελευκιδών, η Ελληνική μουσική , αποτελούσε μέρος αναπόσπαστο του όλου Ελληνικού Πολιτισμού, και διαδόθηκε ευρύτερα στην Ανατολή.

Όσον αφορά την υποτιθέμενη σχέση της Ελληνικής μουσικής με την Τουρκική αξίζει να σημειωθεί ότι η Τουρκία δεν υπή‐ρχε τότε στο προσκήνιο και κατά δεύτερο λόγο οι Τούρκοι δανείστηκαν τη μουσική των Ελλήνων και την Αραβοπερσική. Οι Άραβες συγγραφείς του Ι΄ και ΙΑ΄ μ.Χ. αιώνα ομολογούν ότι από τους Βυζαντινούς έλαβαν την τέχνη της μουσικής. Αυτό όμως που διαφοροποιεί τα Ισλαμικά συστήματα από την Εκκλησιαστική μουσική των Ελληνορθοδόξων είναι η συστηματική παρουσία του αυτοσχεδιασμού στα πρώτα, ως λειτουργικού στοιχείου της μουσικής πραγμάτωσης.Η Βυζαντινή Εκκλησιαστική μουσική δεν είναι και ουδέποτε υπήρξε τόπος αυτοσχεδιασμού και αυτενέργειας .

Η Αραβική μουσική θεωρία αναπτύσσεται κυρίως μετά τον ΙΑ΄ αιώνα.Έτσι δεν μπορεί κανείς αβίαστα με βάση βέβαια τις παραπάνω μουσικολογικές παρατηρήσεις να αναγάγει τη Λειτουργική μουσική της Ανατολικής Εκκλησίας στα Ανατολικά μουσικά συστήματα. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπήρξαν αλληλεπιδράσεις στους μουσικούς χώρους. Ορισμένοι Έλληνες ψάλτες λ.χ. κυρίως στους νεότερους χρόνους αλλά και παλαιότερα επειδή δεν γνώριζαν το χαρακτήρα της ψαλτικής απομιμήθηκαν Ανατολικούς τρόπους. Οι Μεσανατολικοί λαοί ( Περσία – Αίγυπτος – Συρία – Ιορδανία – Ινδία ‐ Πακιστάν και άλλες καθώς και το Βυζάντιο) γνώρισαν την μουσική πραγματικότητα, άπ’ ευθείας από τους αρχαιοέλληνες , τόσον κατά την ακμή της Ελληνι‐ στικής περιόδου , όσον και κατά την παρακμήν της ( Βυζάντιο ) .

Οι Τούρκοι την μουσική πραγματικότητα την γνώρισαν μέσω άλλων λαών, ως κατακτητές και μάλιστα με τεράστια χρονική διαφορά , διαφορά που μπορεί να φτάσει στα 1000‐1100 χρόνια . Δηλαδή αυτή την μουσική επαφή, την πραγματοποίησαν μετά από 1100 χρόνια , μετά από τους άλλους λαούς.

Αν η μουσική των Τούρκων βρίσκεται σε παγκόσμια κλίμακα πολύ ψηλά, αυτό οφείλεται κυρίως, στην κρατική μέριμνα . Στο ότι το κράτος τους, στην υπόθεση της μουσικής, ενήργησε και ενεργεί με μεγάλη προσοχή. Γιατί έχουν πιστέψει, ότι αυτή η μουσική ( που δεν είναι δημιούργημα του λαού τους ) αποτελεί σοβαρότατο εθνικό κεφάλαιο και έχουν το θάρρος !! να λένε ότι η Βυζαντινή μουσική, είναι αντίγραφο της μουσικής των !!

Οι Τούρκοι που έφτασαν στη Μικρά Ασία τον 11ο αιώνα δέχθηκαν σημαντική επίδραση από την Ελληνική μουσική. Σήμερα διακρίνονται άμεσοι συσχετισμοί ανάμεσα στην Ελληνική και την Τουρκική μουσική, την Ελληνική και την Αραβική , την Ελληνική και την Περσική . Διαπιστώνουμε ότι ο ζεϊμπέκικος χορός τούρκικος , περσαραβικός ( όπως διατείνονται τελευταία ορισμένοι λαογράφοι ) είναι ο αρχαιότατος Θρακοφυγικός .

Το τσιφτετέλι, προέρχεται από τον ελληνικότατο κόρδακα. Τα μακάμ των Αράβων και Τούρκων προέρχονται από τις κλίμακες των Βυζαντινών και του Πυθαγόρα . Ο δεκαπεντασύλλαβος που κυριαρχεί στα περσικά ρουμπαγιάτ κατάγεται από το Ελληνικότατο Ιαμβικό μέτρο. Εδώ οφείλουμε να εντοπίσουμε μια σημαντική διαφοροποίηση : Ενώ το Ιαμβικό μέτρο κυριαρχεί σε όλα τα εθνικά ρεύματα , οι Έλληνες επιμένουν να τραγουδούν δεκαπεντασύλλαβο , ενώ οι Τούρκοι δεκαεξασύλλαβο! [ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΑΥΡΟΜΑΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΔΟΥ 20-11-2011]

Τι γράφει η Βικιπαίδεια

Όποιος διαβάσει την Βικιπαίδεια, την ηλεκτρονική βιβλιοθήκη του διαδικτύου, μεταξύ άλλων θα διαβάσει και τα εξής:

Παρότι ο αμανές φαίνεται να έχει τουρκότροπο μουσικό χαρακτήρα, πλείστοι έγκυροι ανατολιστές και μουσικοκριτικοί υποστηρίζουν ότι, αν και καλλιεργήθηκε από τους Τούρκους και άλλους λαούς της Ανατολής, φέρεται να έχει την αρχή και την επίδραση της Βυζαντινής μουσικής και συγκεκριμένα του ήχου που λέγεται "βαρύς" και ανήκει στο εναρμόνιο γένος. Παρόμοια χαρακτηριστικά με τους αμανέδες βρίσκουμε στους βαρείς και μακρόσυρτους επαναλαμβανόμενους ήχους όπως το χριστιανικό ψαλτικό «τεριρέμ».
Η λέξη «Αμανές», προσδιορίζεται εκ του συμφυρμού των τουρκικών λέξεων «αμάν» και «μανές» (= λιανοτράγουδο, δίστιχο ή τετράστιχο).

Ο Αμανές στην Ελλάδα

Ο Ελληνικός λαός αναγνώρισε στο είδος αυτό όχι μόνο τη Βυζαντινή συνέχεια αλλά και την απαρχή των ασμάτων των αρχαίων ραψωδών που με την ίδια ακριβώς φόρτιση ξεκίναγαν την απαγγελία των Ομηρικών περικοπών στα διάφορα συμπόσια, με αποτέλεσμα οι Έλληνες αμανετζήδες να δημιουργήσουν ένα ελαφρύτερο είδος αμανέ, λιγότερο βαρύ και μονότονο και περισσότερο ευπρεπές και εύηχο αντικαθιστώντας το κλαυθμηρό ύφος με υμνωδικά στοιχεία.
Αν και το είδος αυτό απαντιώταν στον ελληνικό χώρο από παλαιότερα, το 1877 φαίνεται πως άρχισε ν΄ απασχολεί τους τότε συνθέτες και στιχουργούς. Η πρώτη ηχογράφηση αμανέδων έγινε το 1906, στην Αθήνα, και περίπου τον ίδιο χρόνο και στην Κωνσταντινούπολη.
Πρώτοι αμανετζήδες φέρονται ο Καρίπης (που το πραγματικό του επίθετο ήταν Καριπόπουλος) και ο Μιχάλης ο επονομαζόμενος "Νταλκάς" από τους πολλούς νταλκάδες, σεβντάδες και σεκλέτια που παρουσίαζαν τα τραγούδια του. Αξίζει να σημειωθεί ότι στις 7 Νοεμβρίου του 1934 το Κεμαλικό καθεστώς στη Τουρκία απαγόρευσε αυτό το είδος του τραγουδιού σε ολη τη τουρκική επικράτεια με τη δικαιολογία ότι ήταν συνυφασμένο με τους Έλληνες και την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τρία χρόνια μετά το 1937 το καθεστώς του Ιωάννη Μεταξά με ιδιαίτερη διάταξη απαγορεύει το είδος αυτό σε όλη την ελληνική επικράτεια θεωρούμενο ως καθαρό είδος τουρκικού τραγουδιού. Έτσι επίσημα το είδος αυτό εξωβελίστηκε και από τις δύο Χώρες!
Όμως και παρά τη σύγχρονη τάση εκ της ξενηλασίας και του «μοντερνισμού» που καταπολέμησε επιπρόσθετα το είδος αυτό, δε έπαψε να αποτελεί τουλάχιστον ο ελληνικός αμανές, από τη μακρά περίοδο συμβίωσης με τους Τούρκους, μέρος αναπόσπαστο της λαϊκής μας μουσικής και παράδοσης. Ένας από τους χαρακτηριστικούς αμανέδες είναι κι ο ακόλουθος:
Κρυφή πληγή είναι αδύνατον να λάβει σωτηρία
γιατί σ΄ αυτή τη συμφορά εσύ σαι η αιτία.

Επίσης από τον κύκλο των "αμανέδων", πολλοί σύγχρονοι στίχοι λαϊκών τραγουδιών και στιχουργημάτων οφείλουν την καταγωγή τους. Χαρακτηριστικός ήταν ο τιτλοφορούμενος αμανές "Χιτζάζ" που τραγούδησε ο Κ. Θωμαΐδης:
Στον κόσμο αυτό με πολεμούν τέσσερα εναντία:
το αχ, το βαχ, τ΄ αλοίμονο και η απελπισία

Τους στίχους αυτούς είχαν μεταβάλει οι Έλληνες στρατιώτες που τραγουδούσαν στα στρατόπεδα:
Μεσ΄ το στρατό απέκτησα τα τέσσερα βραβεία:
το αχ, το βαχ, τ΄ αλοίμονο και την απενταρία.

Πολλοί σύγχρονοι μουσικοί ερευνητές θεωρούν το είδος του αμανέ να συγγενεύει με το κλέφτικο, το ριζίτικο, με το λεγόμενο της τάβλας το μοιρολογίστικο όπου κυριαρχεί ο πόνος, το παράπονο και κάποιος καημός.

[Στις φωτογραφίες μας: Η δημοφιλής Ελληνίδα καλλιτέχνιδα και παρουσιάστρια, Γωγώ Γαρυφάλλου, σε φωτογράφηση Δημήτρη Ποτουρίδη.]

Αναρτήθηκε: 27/03/16 21:32

 
Ο Ελληνισμός και η Ορθοδοξία είναι δύο ράγες της Ιστορίας πάνω στις οποίες κινείται το όχημα του Ελληνο-Χριστιανικού Πολιτισμού σε μια ατέρμονη πορεία προς την αιωνιότητα!... Λαός που περιφρονεί τις πέτρες και τα χαρτιά του είναι καταδικασμένος ν’ αυτοκτονήσει!..
 
Συνεντεύξεις του Άγγελου Σακκέτου, ως καταστάλαγμα μιας δημοσιογραφικής πορείας 35 περίπου ετών!... Ένας αγώνας δρόμου για την αναζήτηση της αλήθειας και μόνον της αλήθειας.. Την "αληθινής αλήθειας", όπως μάθαμε να λέμε στην δική μας Ελληνική Δημοσιογραφία!..
 
Διαλέξεις και Ομιλίες, έτσι όπως ακριβώς εδόθησαν στο παρελθόν σε διάφορα Πνευματικά Κέντρα, Συλλόγους, Σωματεία και διάφορα Ιδρύματα των Αθηνών ή της Περιφέρειας, ιδίως για θέματα σχέσεων Ελληνισμού και Ορθοδοξίας!..
 
Θύμησες και αναμνήσεις!... Νοσταλγικές ιστορίες, που φαντάζουν σήμερα σαν παραμύθι!.. Εκπληκτικές εμπειρίες και διηγήματα ή αφηγήσεις από διάφορους ανθρώπους, που έζησα ή γνώρισα στο διάβα της ζωής μου!.. Όλα εκείνα τα γεγονότα, που πέρασαν από τη φτωχική μου ζωή, ιδίως στο χωριό μου!
Αναζήτηση
Search
Newsletter
Για να λαμβάνετε newsletter παρακαλώ στείλτε μας το email σας!

Είσοδος χρηστών