11/12/17 21:07 - Βαδίζοντας προς την Βηθλεέμ!..

 

Βαδίζοντας προς την Βηθλεέμ!..

Τι αναφέρει ένας άγνωστος ταξιδιώτης ο οποίος, σαν άλλος Μάγος της Ανατολής ταξίδευσε το 1901 στους Αγίους Τόπους και περιέγραψε με τον δικό του γλαφυρό τρόπο τον τόπο που γεννήθηκε ο Χριστός!.. *

Η πόλις Βηθλεέμ κείται προς νότον της Ιερουσαλήμ, απέχει δ’ απ’ αυτής δύο ώρας· ονομάζεται εν τη Αγία Γραφή με διάφορα ονόματα, ήτοι Βηθλεέμ, Βηθλεέμ της Ιουδαίας, Ευφραθά, οίκος του Ευφραθά, πόλις Δαβίδ, κώμη Βηθλεέμ. Και Βηθλεέμ μεν της Ιουδαίας ονομάζεται, διότι κατά τον Ιερώνυμον εν Παλαιστίνη υπήρχον δύο πόλεις φέρουσαι το όνομα τούτο, εξ ων η μεν έκειτο εν τη Γαλιλαία, η δε άλλη εν τη Ιουδαία· και αύτη είνε η γεννέτειρα του Θεανθρώπου Βηθλεέμ· ονομάζεται δε Ευφραθά ή οίκος του Ευφραθά, διά το καρποφόρον αυτής, διότι Ευφραθά σημαίνει Εβραϊστί αφθονίαν, πόλις δε Δαυίδ, διότι είνε πόλις του μεγάλου Προφήτου και Βασιλέως. Εισερχόμενοι εις το προσκύνημα της Βηθλεέμ ευρισκόμεθα εντός αρχαίου οικοδομήματος οίον συνέλαβεν η αρχαία χριστιανική τέχνη και το οποίον η εποχή του Ιουστινιανού κατέστησε πρότυπον της χριστιανικής αρχιτεκτονικής όλων των μετά ταύτα αιώνων. Εκεί θαυμάζομεν την αρχαιότητα του οικοδομήματος, το μεγαλοπρεπές και βασιλικόν αυτού, την ωραίαν και αρμονικήν αρχιτεκτονικήν αυτού διάταξιν και την απαράμιλλον συμμετρίαν των μερών αυτού. Το προσκύνημα της Βηθλεέμ διαιρείται εις δύο κεφαλαιώδη μέρη, το μεν πρώτον είνε η άνωθεν του τόπου της γεννήσεως εκκλησία, το δε δεύτερον ο τόπος της γεννήσεως· το πρώτον ονομάζεται Εκκλησία της Βηθλεέμ, το δεύτερον Άγιον Σπήλαιον, και τα δύο ομού Προσκύνημα της Βηθλεέμ. Η Εκκλησία κείται εις το ανατολικόν άκρον της σημερινής Βηθλεέμ και εκτός της περιοχής της αρχαίας πόλεως, θεωρουμένη δε ως προς την αρχιτεκτονικήν αυτής ανήκει εις τας επί Κωνσταντίνου του Μεγάλου, τας οποίας ωνόμαζον Βασιλικάς. Το σχήμα αυτών, έχει σχήμα Σταυρού, του οποίου τα προς τα άνω τρία πέρατα τελευτώσιν εις μύακας. Εκεί απαντώμεν κατά πρώτον λιθόστρωτον πλατείαν επί της οποίας κείνται λείψανα αρχαίων ερειπίων ανήκοντα εις τον αρχαίον νάρθηκα. Από του νάρθηκος εισήρχοντο εις τον πρόναον διά τριών πυλών εκ των οποίων σήμερον σώζεται μόνη η μεσαία. Εισερχόμενοι εις τον πρόναον απαντώμεν απέναντι ημών πύλην μεγαλειτέραν της του προνάου, διά ταύτης δε διερχόμενοι ευρισκόμεθα εντός της Εκκλησίας της Βηθλεέμ, οικοδομήματος ευρυχώρου και συμμετρικού αλλά και μεγαλείον σεβασμού άξιον εμφαίνοντος. Εξ αμφοτέρων των μερών βλέπομεν κολοσσιαίους μονολίθους κίονας ρυθμού Κορινθιακού, 46 τον αριθμόν, εκτεινομένους εις 4 σειράς. Το έδαφος κεκαλυμμένον άλλοτε διά των λαμπροτέρων μαρμάρων, είνε σήμερον εστρωμένον διά συνήθων πλακών, η δε στέγη σύγκειται εκ μεγάλων ξυλίνων δοκών, τεχνηέντως συνηρμολογημένων και καλύπτεται έξωθεν με μόλυβδον. Προς τα δεξιά μεταξύ των σειρών των κιόνων υψούται εις σχήμα οκτάγωνον αρχαιότατον Βαπτιστήριον, το οποίον εσωτερικώς φέρει σχήμα τετραφύλλου τριφυλλίου, εκ της έξωθεν δε επιφανείας αυτού γεγλημμένον σταυρόν. Άνωθεν των πρώτων σειρών σώζονται σήμερον προτομαί επτά αγίων, άνωθεν δε τούτων βλέπομεν προς τα αριστερά αραβουργήματα (arabesques) παριστώντα φύλλα, καρπούς και διάφορα σκεύη, δεξιά δε τούτων δύο καμάρας ερειδομένας επί τριών κιόνων, υπό τους οποίους κείνται δύο τράπεζαι. Αλλ’ εισέτι δεν είδομεν το όλον της Εκκλησίας, καθότι τοίχος τις διαιρεί τούτο εις δύο μέρη· ο τοίχος ούτος έχει τρεις θύρας, εισερχόμενοι δε διά της μιας ευρισκόμεθα εις το λεγόμενον Καθολικόν. Ενταύθα βλέπομεν το κυριώτερον μέρος της Εκκλησίας. Άπασα η οροφή αυτού εδράζεται επί μονολίθων κιόνων· το έδαφος είνε εστρωμένον διά μαρμάρου λευκού, το τέμπλον είνε μετά μεγάλης κομψότητος κατεσκευασμένον το δε Άγιον Βήμα, κείμενον υπό τον μεσαίον μύακα, παριστά τι μεγαλοπρεπές και όντως βασιλικόν. Οι τοίχοι των Καθολικών ήσαν άλλοτε κοσμημένοι με εικόνας εκ πολυτίμου μωσαϊκού, αλλ’ εκ τούτων λείψανά τινα διασώζονται σήμερον, παριστάνοντα την βαϊοφόρον είσοδον του Χριστού, την ψηλάφησιν του Θωμά και την Ανάληψιν του Σωτήρος, τον Ιησούν ιστάμενον εν μέσω των δώδεκα Αποστόλων κ.λ.π. Θεωρούντες το αρχιτεκτονικόν σχέδιον της Εκκλησίας της Βηθλεέμ, ευρίσκομεν ότι οι οικοδομήσαντες αυτήν ήσαν προικισμένοι με έκτακτον καλαισθησίαν, γνωρίζοντες κατά βάθος όλας τας συνθήκας της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής· τους προ του θριάμβου των Χριστιανών στενούς και σκοτεινούς ευκτηρίους οίκους έπρεπε να διαδεχθώσι μεγαλοπρεπείς ευρείαι, φωτειναί και εις τα συνωθούμενα πλήθη ανοικταί εκκλησίαι· το σχέδιον δε τούτο ικανοποιεί την ευαισθησίαν, ευηρέστεις εις τους οφθαλμούς, ανταπεκρίνετο εις τας μυστικάς τάσεις της χριστιανικής φαντασίας, και ήρμοζε κατά πάντα διά την ευρύτητα των διαστάσεών της και την ακώλυτον και ελευθέραν κυκλοφορίαν του πλήθους εις την θριαμβεύουσαν λατρείαν. Μεταβώμεν ήδη και εις το Άγιον Σπήλαιον. Τούτο κείται αμέσως κάτωθεν του Καθολικού, καταβαίνομεν δ’ εις αυτό διά δύο κλιμάκων, κειμένων ένθεν και ένθεν και κάτωθεν του Χορού. Εκ των δύο κλιμάκων η μεν έχει 13 βαθμίδας, η δ’ άλλη 15. Το Άγιον Σπήλαιον διευθυνόμενον κατά μήκος εκ δυσμών προς ανατολάς, παρεκκλίνει ολίγον, είνε δε εν γένει σκοτεινόν, φωτιζόμενον εκ πολλών κανδηλών, κρεμαμένων εκ της στέγης, επί του τόπου της γεννήσεως και επί της αγίας φάτνης. Το σχήμα αυτού είνε ακανονίστου τριγώνου, το έδαφος είνε εστρωμένον με μεγάλα λευκά μάρμαρα, οι τοίχοι είνε ωρθομαρμαρωμένοι με μάρμαρα στιλπνά· μεθ’ όλας τας μεταβολάς τας οποίας από των πρώτων του Χριστιανισμού αιώνων έφερεν η ευλάβεια των προσκυνητών, σύγκειται εκ βράχου, εάν δ’ αφαιρεθώσιν απ’ αυτού η ορθομαρμάρωσις και τα λοιπά κοσμήματα, το απολειπόμενον είνε φυσικόν σπήλαιον. Τα του Σπηλαίου σπουδαιότερα μέρη είνε, ο τόπος ένθα εγεννήθη ο Χριστός και η αγία Φάτνη. Το πρώτον είνε ημικυκλικόν εν τω τοίχω κοίλωμα, έχον εν τω μέσω μικρόν κοίλωμα περιεστεμμένον με αργυρούν αστέρα, εφ’ ου γέγραπται Λατινιστί, «Ενταύθα εκ της Παρθένου Μαρίας εγεννήθη ο Ιησούς Χριστός», άνωθεν δε του τόπου τούτου είνε η αγία Τράπεζα ένθα λειτουργούσιν οι ορθόδοξοι. Σήμερον-κατακοσμείται ο χώρος ούτος με πολύτιμα και χρυσά κοσμήματα, με εικόνας και κανδήλας. Μίαν οργυιάν μεσημβρινοδυτικώς του τόπου της γεννήσεως υπάρχει τετράγωνος χώρος, τρεις βαθμίδαι χθαμαλώτεραι του εδάφους του Αγίου Σπηλαίου, ονομάζεται δε το σπήλαιον της Αγίας Φάτνης, το οποίον ανήκει εις τους Λατίνους, απέναντι δε ταύτης υπάρχει αλτάριον ονομαζόμενον των τριών Μάγων, διότι, ως λέγουν, ενταύθα προσέφερον οι Μάγοι τα δώρα. Το σπήλαιον της Γεννήσεως είνε τόπος σεβαστός ου μόνον διά τον Χριστιανικόν κόσμον, αλλά διά προς τους Μωαμεθανούς, διότι κατά παράδοσίν τινα ο Άγγελος Γαβριήλ είπεν εις τον Μωάμεθ να προσευχηθή, αυτός δε κατελθών προσηυχήθη εις τον άγιον τούτον χώρον. Αυτή είνε εν συντομία η μικρά περιγραφή του ναού της Βηθλεέμ, του παγκοσμίου προσκυνήματος τούτου του Χριστιανισμού, του περιμαχήτου τούτου χώρου, τον οποίον φρουρεί η ευλάβεια και ο φανατισμός Ορθοδόξων και Λατίνων, και όπου συχνότατα λαμβάνουν χώραν αιματηραί συμπλοκαί μεταξύ των φρουρών του ιερού τούτου εδάφους, και αίτινες ούτε εις τον αιώνα τον άπαντα θα παύσουν, εν όσω υφίσταται Χριστιανισμός και ευρίσκονται φανατικοί οπαδοί της θρησκείας ην ίδρυσεν ο Ναζωραίος.

* Διατηρούμε την ορθογραφία του συντάκτη. Βλέπε ΑΠΘ.
[ΠΗΓΗ: Εφημερίδα Το Άστυ, 1, 25/12/]901]