03/04/18 20:19 - Το Τροπάριο της Κασσιανής και ο Φώτης Κόντογλου!..

 

Το Τροπάριο της Κασσιανής και ο Φώτης Κόντογλου!..

Μήπως ήρθε η ώρα να διαβάσουμε τη νεοελληνική απόδοση (και όχι μετάφραση, που λέγουν ορισμένοι) του Φώτη Κόντογλου για το Τροπάριον της Κασσιανής η οποία τιμήθηκε τόσο πολύ από τις ίδιες τις γυναίκες και ιδίως τις Ελληνίδες Ορθόδοξες Χριστιανές; 

ΠΡΩΤΑ-πρώτα ας δούμε ποια ήταν η Κασσιανή.

Η Κασσιανή είναι η γνωστή βυζαντινή ποιήτρια και μοναχή του 9ου αιώνα που έγραψε το περίφημο τροπάριο που ψάλλεται τη Μεγάλη Τρίτη: "Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή".
Στα 830 η Κασσιανή ή Εικασία ήταν μια από τις δώδεκα ωραιότερες κόρες του Βυζαντίου που πήραν μέρος στη συγκέντρωση του Ιερού Παλατίου, όπου ο αυτοκράτορας Θεόφιλος θα διάλεγε την καλύτερη για σύζυγό του.
Η ωραιότατη Κασσιανή προκάλεσε το θαυμασμό του αυτοκράτορα που την πλησίασε έχοντας σκοπό να της προσφέρει το χρυσό μήλο και να τη διαλέξει για γυναίκα του. Οι βιογράφοι της Κασσιανής διηγούνται ότι ο Θεόφιλος της έκανε την παρακάτω ερώτηση: "Ως άρα δια γυναικός ερρύη τα φαύλα;" ότι δηλαδή από τη γυναίκα προέρχονται όλα τα κακά, εννοώντας την Εύα. Και η Κασσιανή απάντησε: "Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττονα" ότι από τη γυναίκα δηλαδή πηγάζουν τα πιο μεγάλα αγαθά, εννοώντας την Παναγία που απ' αυτήν γεννήθηκε ο Χριστός. Η ευφυία της Κασσιανής τρόμαξε το Θεόφιλο που έδωσε το μήλο στην επόμενη κοπέλα και η Κασσιανή απογοητευμένη από την ατυχία της κλείστηκε σε μοναστήρι. Η βυζαντινή λαϊκή παράδοση διηγείται ότι ο Θεόφιλος μετάνιωσε για τη βιαστική του κρίση και την αναζήτησε παντού. Τέλος τη βρήκε, αλλά η Κασσιανή κρύφτηκε κι έτσι ο Θεόφιλος έφυγε απογοητευμένος και χωρίς να πετύχει τίποτα.


Και ο Κόντογλου;

Ο Φώτης Κόντογλου, ως γνωστόν, ήταν Έλληνας συγγραφέας και ζωγράφος (1895 - 1965). Γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μ. Ασίας το 1895. Τελειώνοντας το Γυμνάσιο πήγε στο Παρίσι και σπούδασε ζωγράφος. Ταξίδεψε σε πολλά μέρη. Η κύρια απασχόλησή του ήταν η ζωγραφική και μάλιστα η αγιογραφία. Παράλληλα όμως δημοσίευε μελέτες και άρθρα σε εφημερίδες και φιλολογικά περιοδικά και ασχολιόταν με την πεζογραφία. Το πρώτο του πεζογράφημα, το "Πέντρο Κάζας", τυπώθηκε στα 1919. Ήταν γραμμένο με χάρη, με στοιχεία προσιτά στο λαό κι έκανε σοβαρή εντύπωση στους λογοτεχνικούς κύκλους. Τα πεζογραφήματά του έχουν μεγάλη περιγραφικότητα ώστε ο αναγνώστης είναι σαν να διαβάζει ένα ζωγραφικό πίνακα του Κόντογλου.
Έργα του είναι: "Πέντρο Κάζας", "Η τέχνη του Άθω", "Βασάντα", "Ταξίδια", "Φημισμένοι και λησμονημένοι", "Ο μυστικός κήπος", "Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον", "Πηγή ζωής", "Βλάσης Πασκάλ", "Ο Αστρολάβος", "Ο θεός Κόνανος" κ.ά.

Το Τροπάριον της Κασσιανής

Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή,
την σήν αισθομένη Θεότητα μυροφόρου αναλαβούσα τάξιν,
οδυρομένη μύρα σοι προ του ενταφιασμού κομίζει.
Οίμοι! λέγουσα, οτι νύξ μοι υπάρχει, οίστρος ακολασίας,
ζοφώδης τε και ασέληνος ερως της αμαρτίας.
Δέξαι μου τας πηγάς των δακρύων,
ο νεφέλαις διεξάγων της θαλάσσης το ύδωρ,
κάμφθητί μοι προς τους στεναγμούς της καρδίας,
ο κλίνας τους ουρανούς τη αφάτω σου κενώσει.
Καταφιλήσω τους αχράντους σου πόδας,
αποσμήξω τούτους δε πάλιν τοις της κεφαλής μου βοστρύχοις,
ων εν τω Παραδείσω Εύα το δειλινόν κρότον τοις ώσιν ηχηθείσα,
τω φόβω εκρύβη.
Αμαρτιών μου τα πλήθη
και κριμάτων σου αβύσσους τις εξιχνιάσει,
ψυχοσώστα Σωτήρ μου;
Μη με την σήν δούλην παρίδης,
Ο αμέτρητον έχων το έλεος.

Η Νεοελληνική απόδοση του Φώτη Κόντογλου

Κύριε, η γυναίκα που έπεσε σε πολλές αμαρτίες,
σαν ένοιωσε τη θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα και σε άλειψε με μυρουδικά
πριν από τον ενταφιασμό σου κι έλεγε οδυρόμενη:
Αλλοίμονο σε μένα, γιατί μέσα μου είναι νύχτα κατασκότεινη και δίχως φεγγάρι,
η μανία της ασωτείας κι ο έρωτας της αμαρτίας.
Δέξου από μένα τις πηγές των δακρύων,
εσύ που μεταλλάζεις με τα σύννεφα το νερό της θάλασσας.
Λύγισε στ’ αναστενάγματα της καρδιάς μου,
εσύ που έγειρες τον ουρανό και κατέβηκες στη γης.
Θα καταφιλήσω τα άχραντα ποδάρια σου,
και θα τα σφουγγίσω πάλι με τα πλοκάμια της κεφαλής μου•
αυτά τα ποδάρια, που σαν η Εύα κατά το δειλινό, τ’ άκουσε να περπατάνε,
από το φόβο της κρύφτηκε.
Των αμαρτιών μου τα πλήθη
και των κριμάτων σου την άβυσσο, ποιος μπορεί να τα εξιχνιάση,
ψυχοσώστη Σωτήρα μου;
Μην καταφρονέσης τη δούλη σου,
εσύ που έχεις τ’ αμέτρητο έλεος.