18/06/18 22:26 - Ποια ήταν άραγε η Διοτίμα του « Συμποσίου του Πλάτωνος»;

 

Ποια ήταν άραγε η Διοτίμα του « Συμποσίου του Πλάτωνος»;

Ιέρεια από τη Μαντίνεια, η σοφή γυναίκα που έκανε τον καθαρμό των Αθηναίων μετά το λοιμό τού 429 π.Χ. Στο Συμπόσιον του Πλάτωνα, ο Σωκράτης λέει ότι, σε μια συνδιάλεξη μαζί της οφείλει τις απόψεις του για τον έρωτα, ως πόθο και κίνητρο για το ωραίο και το αληθινό. Ο Πρόκλος θεωρεί τη Διοτίμα πυθαγορική. Δεν είναι εξακριβωμένο αν η Διοτίμα έζησε αληθινά ή είναι πλάσμα της πλατωνικής φαντασίας. Ας διαβάσουμε, όμως, κάτι από τον διάλογο Διοτίμας και Σωκράτη:
-«Καλά, Σωκράτη, δεν γνωρίζεις», είπε γελάσασα η σοφή Διοτίμα, «ότι ο Έρως είναι παιδί του Πόρου και της Πενίας»!
-«Μα γι΄αυτό ακριβώς ήρθα μέχρι τη μακρινή Μαντίνεια, Διοτίμα, γιατί έχω ανάγκη από δασκάλους».
-«Την ώρα λοιπόν που γεννήθηκε η Αφροδίτη είχανε τραπέζι οι Θεοί κι οι άλλοι κι ο γιος της Μήτιδος, ο Πόρος. Όταν πια αποδείπνησαν, καθώς δα ἠτανε συμπόσιο, ήλθε για να επαιτήσει η Πενία κι έστεκε στις θύρες. Ο Πόρος τότε μεθυσμένος από το νέκταρ, γιατί κρασί δεν ύπαρχε ακόμα, μπήκε στον κήπο του Διός βαρύς-βαρύς κι αποκοιμήθηκε. Η Πενία λοιπόν έχοντας στο νου της, εξαιτίας που ήταν άπορη, να κάμει παιδί με τον Πόρο, ξαπλώνεται κοντά του και συνέλαβε τον Έρωτα. Για τούτο δα έγινε και της Αφροδίτης συνοδός και δούλος, γιατί γεννήθηκε στα γενέθλια κείνης κι ακόμα γιατί από φυσικού του είναι εραστής της ομορφιάς κι η Αφροδίτη είναι δα όμορφη. Επειδή λοιπόν είναι του Πόρου και της Πενίας γιος ο Έρως βρίσκεται σ΄αυτήν εδώ τη κατάσταση. Και πρώτα-πρώτα είναι πάντα φτωχός και κάθε άλλο παρά απαλός και τρυφερός, όπως νομίζουν οι πολλοί, αλλά σκληρός κι ακατάστατος και ανυπόδητος και άστεγος, πλαγιάζει πάντα χάμω και χωρίς στρώμα, κοιμάται στο ύπαιθρο, στις θύρες και στους δρόμους, έχοντας της μητέρας του τη φύση, πάντα με τη φτώχεια σύντροφος. Και κατά τον πατέρα του πάλιν είναι επίβουλος στους όμορφους και στους καλούς, όντας ανδρείος και φιλοκίνδυνος και σφριγηλός, δεινός κυνηγός, πάντα πλέκοντας κάποια σχέδια κι επιθυμητής της φρόνησης και είναι άξιος και να εύρη φιλοσοφώντας σ΄ όλη του τη ζωή, δυνατός γοητευτής και φαρμακευτής και σοφιστής. Κι ούτε σαν αθάνατος είναι από τη φύση του ούτε σαν θνητός, αλλά μες στην ίδια ημέρα πότε ανθίζει και ζει, όταν εύρη αφθονία, πότε πάλι πεθαίνει και πάλι ξαναγεννιέται, γιατί το έχει από τη φύση τού πατέρα του. Κι ό,τι κερδίζει πάντα το χάνει έτσι που μήτε άπορος είναι ποτέ ο Έρως μήτε πλούσιος. Και πάλιν είναι ανάμεσα στη σοφία και στην αμάθεια».

Περί της Διοτίμας έχει γράψει ένα πολύ σημαντικό έργο η γνωστή Ελληνίδα φιλόλογος, Ευγενία Δαρβίρη («ΔΙΟΤΙΜΑ: Η διδασκάλισσα του Σωκράτη») , με την οποίαν ο γράφων είχε συνεργασθεί στο παρελθόν στην τηλεοπτική εκπομπή «Το Ντοκουμέντο της Εβδομάδος», όπου και η φωτογραφία στην κορυφή του άρθρου, ενώ στο παρελθόν η Διοτίμα έχει τιμηθεί δεόντως από διαφόρους ιστορικούς και αρθρογράφους, όπως στο παρακάτω δημοσίευμα:

Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, Σάββατο 28/05/1960