29/07/18 20:00 - Γυναικεία υπόθεση, λοιπόν, οι παραδοσιακές ζυγιές;

 

Γυναικεία υπόθεση, λοιπόν, οι παραδοσιακές ζυγιές;

Κι όλα αυτά τα θυμήθηκα καθώς είδα οι σημερινές ζυγιές να μην απαρτίζονται μονάχα από άνδρες, αλλά και από γυναίκες, όπως για παράδειγμα τα κορίτσια της “Γυναικείας Υπόθεσης” τα οποία κατακλύζουν κάθε περιοχή με τις εμφανίσεις τους . ενώ ο κόσμος γύρω τους χορεύει ασταμάτητα και τα χειροκροτήματα πέφτουν βροχή! ..Πώς αλλάζουν οι καιροί!.. Πώς αλλάζουν οι συνήθειες!...

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ του 1963. Δεν είμαι ακριβώς σίγουρος στην χρονολογία, αλλά σίγουρα αρχές της δεκαετίας του 1960. Και το λέω αυτό διότι είχα βγάλει την πρώτη Γυμνασίου στο Γυμνάσιο του Νίκου Τρίκολα, στο Περιστέρι, και είχα πάει στο χωριό μου, το Βεσίνι Καλαβρύτων, για να περάσω τις καλοκαιρινές διακοπές μου. Τελικά οι «καλοκαιρινές διακοπές» για διάφορους λόγους έγιναν … πέντε χρόνια, μέχρι που να βγάλω το Εξατάξιο Γυμνάσιο της Δάφνης Καλαβρύτων, που τώρα το κάναμε και επίκαιρο λόγω των τηλεοπτικών γυρισμάτων για τα ντοκιμαντέρ γύρω από το συγγραφικό, δημοσιογραφικό και τηλεοπτικό μας έργο.
Ολόκληρο το χωριό μου είχε μπει στην ευχάριστη διαδικασία της τελετής ενός γάμου, όπου πολλά πράγματα ήσαν όχι απλώς θεοκρίτεια ή ησιόδεια, αλλά και πρωτόγνωρα. Για παράδειγμα, επειδή η νύφη του καιρού εκείνου δεν είχε κόκκινο κραγιόν για να βάψει τα χείλη της, πήγαινε σε μια μουριά που έβγαζε μαύρα μεγάλα μούρα και έτσι έλυνε με φυσικό τρόπο το πρόβλημα. Η μουριά αυτή λεγόταν στο χωριό μου σκαμνιομουριά, στην Κρήτη λεγόταν μουρνιά, στην Άρτα σκαμνιά ενώ στην Κύπρο, στην Ικαρία και στη Χίο συκαμινιά.
Ο γάμος, λοιπόν, στα χωριά μας ήταν μια ολόκληρη ιεροτελεστία και διαρκούσε πολλές μέρες.
Στα παλιά τα χρόνια, για να γίνει ένας γάμος, θα έπρεπε πρώτα οι μέλλοντες σύζυγοι να ιδωθούν.
Ναι αλλά πώς θα γινόταν αυτό τη στιγμή κατά την οποία το κοριτσάκι μας ήταν κατά πρώτο λόγο … κλειδωμένο κι αμπαρωμένο μέσα στο σπίτι και κατά δεύτερο λόγο παρακολουθείτο άγρυπνα από το μάτι της μάνας της, του πατέρα της, του αδελφού της, του συγγενή της και από όλο το… σόι της;
Εδώ ήταν το μεγάλο βάσανο!
Στις δύσκολες αυτές στιγμές όμως πάντα υπήρχε και μία λύση. Αυτή λοιπόν η λύση λεγόταν: «π ρ ο ξ ε ν ή τ ρ α»!
Η γυναίκα που ήταν προξενήτρα έπρεπε πάνω απ’ όλα να είναι τέλεια… ηθοποιός! Να κάνει «την τρίχα τριχιά» ή την τριχιά τρίχα, όταν ο σκοπός της ήταν να χαλάσει και όχι να φτιάξει παρόμοια συνοικέσια!.. Και μια τέτοια φημισμένη προξενήτρα ήταν η Ζώγαινα από τα μέρη της Ηλείας!..

Για να μην τα πολυλογούμε, έγινε ο γάμος και το ξεφάντωμα του γλεντιού γινόταν στο σπίτι της νύφης και στο προαύλιο της εκκλησίας, λόγω του γεγονότος ότι ήσαν πολύ οι προσκεκλημένοι και δεν έφτανε μία ζυγιά, αλλά δύο.  Ζυγιά λέγαμε το συγκρότημα των οργανοπαικτών, που αυτή τη φορά το αποτελούσαν πίπιζες και νταούλια στο σπίτι της νύφης και κλαρίνα με βιολιά στο προαύλιο της εκκλησίας. Αυτή τη φορά η ζυγιά με τα κλαρίνα συνοδεύονταν κι από μία … αιθέρια ύπαρξη, μία χορεύτρια που όπως έλεγαν οι ξένοι ήταν ανιψιά της διαβόητης Ζώγαινας, της «μάντισσας της Ηλείας» και των γύρω περιφερειών. Μια καφετζού της κακιάς ώρας που είχε το διαβολεμένο ταλέντο να σου παίρνει όλα τα λεφτά από την τσέπη με όλα όσα σου έλεγε στον καφέ, τα χαρτιά ή το χτύπημα του λεβετιού (λέβητα), όπου οι νοικοκυρές έβραζαν λούπινα, ντομάτες για πάστα και τόσα άλλα.

Μια φορά, όπως μου διηγείτο η μακαρίτισσα η μανούλα μου, η Ζώγαινα είχε έρθει στο χωριό και πήγε σε μία ετοιμόγεννη για να της πει τι παιδί θα κάνει. Την έχωσε, λοιπόν, τη γυναίκα όπως ήταν στο αναποδογυρισμένο λεβέτι κι ενώ οι άλλες γυναίκες (γύφτισσες, όπως τις λέγανε) άδειαζαν κυριολεκτικά το σπίτι της ετοιμόγεννης από τα προϊόντα (σιτάρι, καλαμπόκι, πατάτες, φασόλια και ό,τι άλλο είχε το φτωχικό), αυτή χτύπαγε το λεβέτι με μια βέργα και τραγουδούσε το σατιρικό γνωστό τραγούδι που έμεινε ακόμη και σήμερα παροιμιώδες:

«Τσάγκα - τσίγκα το κακάβι
τι παιδί νάχη να κάνει;
Τσάγκα -τσίγκα τσίγκωνε
κι αλευροπατήκωνε!
Τα καθάρια αλεύρια διάλεγε
και στη πόρτα αγνάντευε·
τράβα μωρή ογλήγορα
πάρε κι άλλο τίποτα!..»

Καθώς, λοιπόν, η μανούλα μου συγύριζε το σπίτι γιατί ήταν βέβαιο ότι θα καλωσόριζε πολλούς ξένους στο φτωχικό μας (η φιλοξενία ήταν βασικό γνώρισμα των κατοίκων όλων των χωριών μας) ακούει μια φωνή στην ποριά (την πόρτα της αυλής) να λέει:
--Πού είσαι, μωρή πέρδικα; Έλα σιαδώ (= ίσια εδώ) να σου πω ένα ευχάριστο!
--Κακό που έπαθα, μου λέει με σιγανή φωνή η μάνα μου. Η Ζώγαινα με τη Μυρώνα!.. (Μυρώνα λέγαμε μια καλοσυνάτη γυναίκα στο χωριό μας η οποία έριχνε κι αυτή τον καφέ και την ήθελαν σε όλα τα σπίτια για να τους λέει τα μελλούμενα). Κόπιασε, κυρά Ζώγαινα!.. Κόπιασε να τα πούμε!..

Έρχεται, που λέτε, η Ζώγαινα στο σπίτι, αγκαλιές και φιλιά με τη μάνα μου, που την κέρασε γλυκό και αμέσως έβαλε στη φωτιά το μπρίκι να ψηθεί ο καφές γα να δούμε κι εμείς τι ευχάριστο θα μας έλεγε η .. Σίβυλλα της περιοχής:
--Μωρή, πέρδικα, απ΄ό,τι βλέπω στον καφέ, σού έρχεται ένα γράμμα από το Αμέρικα με πολλά λεφτά!.. Πόσους συγγενείς έχεις εκεί;
--Πολλούς, λέει η μάνα μου.
--Πολλά δολλάρια, σούρχονται λοιπόν!... Τόσα πολλά που θα φάνε και οι κότες!... Ρίξε μου ένα νόμισμα να σου πω και τα άλλα ευχάριστα!..
Δεν πρόλαβε, όμως, η μάνα μου να της ρίξει το νόμισμα στο χέρι και έρχεται ο πατέρας μου με τον φίλο και συμμαθητή μου Νίκο (δεν χρειάζεται να πούμε το επίθετό του), ξεκαρδισμένοι στα γέλια, διότι και οι δύο φαινόντουσαν ότι τα είχαν τσούξει στο γάμο:
-- Καλώς τον δερβίση, τον άρχοντα του σπιτιού, λέει η Ζώγαινα προσπαθώντας να μαντέψει ποιος είναι ο πραγματικός νοικοκύρης του σπιτιού.
--Καλώς την κυρά-Ζώγαινα την προξενήτρα, απαντά ο πατέρας μου!.. Σου έφερα κιόλας τον πρώτο υποψήφιο γαμπρό!... Θέλει την ανιψιά σου την χορεύτρια!.. Του άρεσε πολύ, που την είδε στο αλωνάκι της εκκλησίας να χορεύει!.. Θα κάνουμε τίποτε;
Η Ζώγαινα δεν χάνει την ευκαιρία, τραβάει μία τράπουλα που είχε στον κόρφο της και λέει:
--Άμα δεν δω τα χαρτιά δεν μπορώ να σου πω!...
--Έχει δίκιο, λέει η Μυρώνα!.. Αν δεν δει τα χαρτιά πώς θα λάβει αποφάσεις;
Η Ζώγαινα ανακατέβει την τράπουλα, κάτι βλέπει, ξανά το ανακάτεμα, νέο κοίταγμα, ξανά ανακάτεμα, μέχρι που κάποια στιγμή ρίχνει κάτω τρία τραπουλόχαρτα!
--Τα βλέπεις, μωρή πέρδικα; λέει στη μάνα μου. Ήταν τυχερό του παιδιού να ρθει στο σπίτι σου και να πάρει την ανιψιά μου!.. Νάτα τα χαρτιά!.. Μιλάνε από μόνα τους!.. Το παιδί είναι ένας φτυστός δερβίσης!.,. Κιμπάρης πραγματικός!.. Του ζητάς πέντε φράγκα και σου δίνει διακόσια!.. Έτσι δεν είναι, μωρή μπιρμπιλομάτα, κοιτάζοντας τη Μυρώνα.
--Όχι ακριβώς!.. λέει η Μυρώνα, που ήθελε να προστατεύσει τον Νίκο
--Και γιατί, μωρή; Τι έχει το παιδί; Νέο είναι, γερό είναι (χτύπα ξύλο), με γερό κομπόδεμα, πολλά λεφτά, μιλιούνια γιδοπρόβατα στη στάνη του, με τα τυριά του, τα βούτυρά του, τα γάλατα και τόσες οκάδες μαλλιά από τα πρόβατα, τι άλλο θέλει για να πάρει την ανιψιά μου;
--Υπάρχει ένα πρόβλημα, της λέει η Μυρώνα.
--Και ποιο είναι αυτό το πρόβλημα;
--Είναι παντρεμένο το παιδί!..

ΚΑΠΩΣ έτσι κυλούσαν οι μέρες στα χωριά μας, στους γάμους και τα πανηγύρια, που σήμερα τα θυμόμαστε γιομάτα νοσταλγία και αναμνήσεις!..
Κι όλα αυτά τα θυμήθηκα καθώς είδα οι σημερινές ζυγιές να μην απαρτίζονται μονάχα από άνδρες, αλλά και από γυναίκες, όπως για παράδειγμα τα κορίτσια της “Γυναικείας Υπόθεσης” τα οποία κατακλύζουν κάθε περιοχή με τις εμφανίσεις τους . ενώ ο κόσμος γύρω τους χορεύει ασταμάτητα και τα χειροκροτήματα πέφτουν βροχή!
Πώς αλλάζουν οι καιροί!.. Πώς αλλάζουν οι συνήθειες!...