24/11/18 23:40 - Ποια ήταν η παιδική ηλικία αλλά και η πενία του Σωκράτη;

  

Ποια ήταν η παιδική ηλικία αλλά και η πενία του Σωκράτη;

Ο Σωκράτης θα πρέπει να ήταν ήδη γνωστή φυσιογνωμία των Αθηνών όταν ο Αριστοφάνης και ο Αμειψίας τον έκαναν και οι δύο θέμα της κωμωδίας τους το 423, και καθώς τόνιζαν τη φτώχεια του, θα πρέπει να είχε ίσως υποστεί πρόσφατες ζημίες. Η αξιοπρεπής πενία της γεροντικής του ηλικίας οφείλεται, κατά την Απολογία του Πλάτωνα, στο ότι τον απασχολούσε πολύ η αποστολή του για την ανθρωπότητα!..

ΕΙΝΑΙ αλήθεια ότι μια μέρα, πριν αρκετά χρόνια, όταν έκανα μία τηλεοπτική εκπομπή με τον καλό και αγαπητό μου φίλο Ραδάμανθυ Αναστασάκη (βλέπε εικόνες) για τον μεγάλο Αθηναίο φιλόσοφο Σωκράτη (470-399 π.Χ.), μου ήταν δύσκολο να πιστέψω ότι θα περνούσε τόσος καιρός, που σκέψη του Σωκράτη δεν θα διέφευγε του μυαλού μου ούτε μία ημέρα!
Ήταν, βεβαίως και ο βαθύτατος γνώστης της σωκρατικής αντίληψης και φιλοσοφικής πρακτικής, Ραδάμανθυς Αναστασάκης, που με τον τρόπο τον οποίο μιλούσε και ερμήνευε τον Σωκράτη, κατάφερε να ενσταλάξει μέσα μου μια μεγαλύτερη αγάπη για τον Αθηναίο φιλόσοφο.
Ποια ήταν, όμως, η παιδική ηλικία αλλά και η πενία του Σωκράτη;
Ο Μεγάλος Αθηναίος φιλόσοφος, που γεννήθηκε στο δήμο Αλωπεκής, κοντά στην Αθήνα και άνηκε στην Αντιοχίδα φυλή, ήταν 70 χρονών όταν θανατώθηκε το 399 π.Χ Κατά συνέπεια θα πρέπει να γεννήθηκε το 470 π.Χ., δέκα χρόνια μετά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας.
Ήταν γιος του Σωφρονίσκου και της Φαιναρέτης, και ο πατέρας του φαίνεται πως ασκούσε το επάγγελμα του λιθουργού και ήταν φίλος της οικογενείας του Αριστείδη του Δικαίου.
Η μητέρα του ήταν μαία και μεσίτρια γάμων και ο Πλάτωνας την χαρακτηρίζει, στο διάλογο Θεαίτητος, ως μαίαν γενναίαν και βλοσυράν. Δεν υπάρχουν σημαντικές και σαφείς πληροφορίες γύρω από την παιδική του ηλικία.
►Ο συγγραφέας Ίων ο Χίος αναφέρει πως είχε συναντήσει τον Σωκράτη στη Σάμο με συντροφιά τον φιλόσοφο Αρχέλαο, Αθηναίο μαθητή του Αναξαγόρα, ίσως στο διάστημα των στρατιωτικών επιχειρήσεων του 441-440.
Ο Πορφύριος επίσης αναφέρει, πως όταν ο Σωκράτης ήταν 17 χρονών, έπειτα από γνωριμία του με τον φιλόσοφο Αρχέλαο, ένιωσε κλίση προς τη φιλοσοφία και αφιέρωσε τη ζωή του σ αυτήν. Η σχέση ανάμεσα στους δυο άνδρες βεβαιώνεται και από τον Αριστόξενο, που περιγράφει ως έξης τη γνωριμία τους:
Μια μέρα, ο Αρχέλαος μπήκε κατά τύχη στο εργαστήριο όπου εργαζόταν ο Σωκράτης σαν λιθοξόος, και τον βρήκε να συζητάει ζωηρά με τους άλλους εργάτες σχετικά με το μισθό που έπρεπε να πάρει. Ο τρόπος που υποστήριζε τα δικαιώματά του ήταν τόσο επιδέξιος, ώστε έκανε τον Αρχέλαο να τον πάρει στον κύκλο των μαθητών του.
Κι ο Θεόφραστος αναφέρει τον Σωκράτη ως μαθητή του Αρχελάου.
Σχετικά με τις μαρτυρίες που φέρουν τον Σωκράτη σαν λιθοξόο, είναι περίεργο ότι κανένας υπαινιγμός δεν γίνεται σχετικά με το επάγγελμα αυτό στα συγγράμματα του Πλάτωνα και του Ξενοφώντα. Επίσης, οι πληροφορίες που αποδίδουν στην επίδραση του Αρχελάου τη στροφή του Σωκράτη προς τη φιλοσοφία, έρχονται σε αντίθεση μ’ εκείνους που ισχυρίζονται πως ο Σωκράτης στράφηκε προς τη φιλοσοφία κατά προσταγή των θεών.
Ο Πλάτωνας παρουσιάζει τον Σωκράτη να λέει στην Απολογία πως η ενασχόληση με τη φιλοσοφία αποτελούσε γι’ αυτόν θεία εντολή!
Ο Πλάτωνας και ο Ξενοφώντας συμφωνούν στην περιγραφή ότι ο Σωκράτης υπήρξε στενός φίλος με τις ηγετικές φυσιογνωμίες του περιβάλλοντος του Περικλή (Ασπασία, Αλκιβιάδης, Αξίοχος, Καλλίας).
Ο Ξενοφώντας επίσης συμφωνεί επίσης με τον Πλάτωνα όταν λέει πως ο Σωκράτης υπήρξε έμπειρος στη γεωμετρία και αστρονομία, κι αυτό συμφωνεί με το αφηγηματικό του Φαίδωνα του Πλάτωνα και με την αριστοφανική κωμωδία των Νεφελών.
Ο Σωκράτης θα πρέπει να ήταν ήδη γνωστή φυσιογνωμία των Αθηνών όταν ο Αριστοφάνης και ο Αμειψίας τον έκαναν και οι δύο θέμα της κωμωδίας τους το 423, και καθώς τόνιζαν τη φτώχεια του, θα πρέπει να είχε ίσως υποστεί πρόσφατες ζημίες. Η αξιοπρεπής πενία της γεροντικής του ηλικίας οφείλεται, κατά την Απολογία του Πλάτωνα, στο ότι τον απασχολούσε πολύ η αποστολή του για την ανθρωπότητα!..
Επειδή, όμως, το θέμα που θίξαμε στην τελευταία παράγραφο είναι πολύ μεγάλο, θα επανέλθουμε στο επόμενο άρθρο μας.

---------------

ΥΓ. Στην 1η εικόνα βλεπουμε τους κκ Άγγελο Σακκέτο και Ραδάμνθυ Αναστασάκη στην τηλεοπτική εκπομπή "Το Ντοκουμέντο της Εβδομάδος" της "Τηλετώρα", όπου παρουσιάστηκε το θέμα του Σωκράτη την 2αν Φεβρουαρίου 1995. Στην 2η και 3η εικόνα βλέπουμε τον Ραδάμανθυ Αναστασάκη στο ρόλο του Σωκράτη.