23/01/19 21:19 - Ποία η σχέση της Ελλάδος με την βυζαντινή ιστορία;

 

Ποία η σχέση της Ελλάδος με την βυζαντινή ιστορία;

Τώρα που όλοι πλέον οι δημοσιογράφοι-παρουσιαστές και ορισμένοι πολιτικοί έγιναν όψιμοι γνώστες όχι μόνον της αρχαίας ελληνικής, της βυζαντινής ιστορίας(κάτι που πριν λίγα χρόνια ούτε που ήθελαν ν’ ακούσουν ή να συζητήσουν), αλλά και της ιστορίας των Βαλκανίων, ας δούμε τουλάχιστον σήμερα τι αναφέρει ένας μεγάλος ιστορικός για την επιστημονική έρευνα ή –αν θέλετε- πώς το επιστημονικό ενδιαφέρον για το Βυζάντιο προέκυψε από την έρευνα της κλασικής αρχαιότητας!

ΕΙΝΑΙ αλήθεια ότι το επιστημονικό ενδιαφέρον για το Βυζάντιο προέκυψε από την έρευνα της κλασικής αρχαιότητας. Ο δρόμος προς την ελληνική αρχαιότητα περνούσε μέσα από το Βυζάντιο, γιατί αυτό είχε διαφυλάξει την αρχαία κληρονομιά και αποτελούσε την πηγή, που θα μπορούσε να ικανοποιήσει τη δίψα του δυτικού κόσμου για τον ελληνικό πολιτισμό στα χρόνια της Αναγεννήσεως. Όταν οι ερευνητές άρχισαν να συγκεντρώνουν τα ελληνικά χειρόγραφα, να ερευνούν και εκδίδουν τα συγγράμματα των κλασικών, στράφηκαν αναγκαστικά προς το βυζαντινό χώρο. Ήταν μάλιστα Βυζαντινοί αυτοί που πρώτοι εγκαινίασαν τη μελέτη της ελληνικής φιλολογίας στη Δύση, όπως ο Μανουήλ Χρυσολωράς, ο Ιωάννης Αργυρόπουλος, ο Βησσαρίων κ.ά. Βέβαια το Βυζάντιο www.24grammata.com εκτιμήθηκε αρχικά μόνο ως χώρος, όπου είχαν διαφυλαχθεί οι αρχαίοι θησαυροί, ενώ το ενδιαφέρον για το ίδιο το «σχισματικό» Βυζάντιο ήταν πολύ μικρό. Η διάδοση όμως της ελληνικής γλώσσας, τα συχνά ταξίδια στα αρχαία βυζαντινά πολιτιστικά κέντρα και η μελέτη της κλασικής γραμματείας μέσα από τα έργα των βυζαντινών συγγραφέων προετοίμασαν το έδαφος για τις βυζαντινές σπουδές. Υπήρξε μάλιστα και ένας επί πλέον λόγος. Επειδή δεν είχε ακόμη αναγνωρισθεί η ιδιάζουσα σημασία του βυζαντινού πολιτισμού, δεν γινόταν πάντοτε αυστηρή διάκριση ανάμεσα στους αρχαίους και στους βυζαντινούς συγγραφείς και έτσι συχνά οι εκδότες μαζί με τους κλασικούς εξέδιδαν και τους βυζαντινούς συγγραφείς.
Ο πρώτος λόγιος που εξετίμησε τη βυζαντινή ιστορία και αναγνώρισε την ιδιαίτερη αξία της ήταν ο μαθητής του Μελάγχθονος Hieronymus Wolf (1516-80). Ο Wolf, βιβλιοθηκάριος και γραμματέας στον οίκο των Fugger στο Augsburg, ασχολήθηκε με τον ίδιο ζήλο με τους βυζαντινούς όσο και με τους κλασικούς συγγραφείς• με την επιχορήγηση του Anton Fugger εξέδωσε το Χρονικό του Ιωάννου Ζωναρά, την ιστορία του Νικήτα Χωνιάτη και ένα μέρος από την ιστορία του Νικηφόρου Γρηγορά. Πρώτος ο Wolf είδε τη βυζαντινή ιστορία ως ένα ιδιαίτερο και ανεξάρτητο τμήμα της γενικής ιστορίας και συνέλαβε την ιδέα ενός Corpus Byzantinae historiae. Το παράδειγμα του Wolf μιμήθηκαν και άλλοι. Ο νεοφανής Ουμανισμός με το ερευνητικό του πνεύμα ερεθίσθηκε από πολιτικά και εκκλησιαστικά ενδιαφέροντα, όπως ήταν το ζήτημα του πολέμου εναντίον των Τούρκων, οι ενωτικές προσπάθειες στους κύκλους των Καθολικών και οι συμπάθειες για το αντι-παπικό Βυζάντιο στους προτεσταντικούς κύκλους. Καθένας χωριστά και από διαφορετικά κίνητρα οι δυτικοί ευρωπαίοι ουμανιστές επιδόθηκαν στα τέλη του δέκατου έκτου και στις αρχές του δέκατου έβδομου αιώνα στην έρευνα των πηγών της βυζαντινής ιστορίας και του βυζαντινού δικαίου. Πρωταγωνιστές στην προσπάθεια αυτή ήταν στη Γερμανία οι μαθητές του Wolf Wilhelm Holzmann (Xylander) και David Hoeschel, καθώς και ο επιφανής ιστορικός του δικαίου Johannes Leunciavius, στη Γαλλία οι λόγιοι ιησουίτες, με πρωτοστάτη τον D. Petavius (Denis Petau), στην Ολλανδία ο Β. Vulcanius και κυρίως ο Joh. Meursius και στην Ιταλία οι έλληνες ουνίτες Νικόλαος Alemannus και Λέων Αλλάτιος. (…).

[Βασική Πηγή: Georg Ostrogorsky Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους Τόμοι: Α'+Β'+Γ'1]

Για την αντιγραφή
ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΝ. ΣΑΚΚΕΤΟΣ
Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2019