26/03/19 18:52 - Τι έγραφε για την αγάπη ο Κωστής Παλαμάς;

 

Τι έγραφε για την αγάπη ο Κωστής Παλαμάς;

Πολλές φορές οι κριτικοί, στην προσπάθειά τους να μειώσουν το μεγάλο έργο των εθνικών μας ποιητών, επιχειρούν να βρουν στοιχεία που αποδεικνύουν τον ισχυρισμό τους. Κι επειδή κάποιος «άσπονδος φίλος» ρώτησε τον γράφοντα γιατί ο Παλαμάς μέσα στα έργα του δεν αναφέρεται ποτέ στην αγάπη, του απαντούμε με τα παρακάτω αποσπάσματα των επικών έργων του εθνικού μας ποιητή, όπου η αναφορά στη λέξη αγάπη γίνεται με τον πλέον επίσημο τρόπο!

Η ΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ ΣΤΗ ΛΕΞΗ ΑΓΑΠΗ

1. Είν’ όλα ανυποψίαστα μέσα σ’ αυτό το σπίτι,
εσύ, γυναίκα, σα ματιά του αποσπερίτη,
τα δάκρυα σαν καλόδεχτα κι εκείνα πρωτοβρόχια,
φέγγει ένας ήλιος χαρωπά στα πάντα, ως και στη φτώχεια,
δυσκολοχώριστα, πουλιά, αγόρια, ανθοί, κοράσια,
τα λόγια σα φιλιά απαλά, τα στόματα κεράσια,
η Αγάπη χτίζει εδώ φωλιές, κι ο Απρίλης παραστέκει...
― Σ’ αυτό το σπίτι είν’ έτοιμο να πέσει αστροπελέκι!
[«Εκατό φωνές», 81. Η Ασάλευτη ζωή, 1904. Άπαντα, Γ΄. Μπίρης-Γκοβόστης, [1963]. 170.]

2. Ξεφαντωτής, κυνηγητής, ξενύχτης, καβαλάρης
για το πιοτί, για το φιλί, για της αγάπης όλα
τα ζαχαρένια, τα τρελά, τα λαμπερά, τα κούφια.
Θρόνος εμέναν’ ο έρωτας, η απόλαψη κορώνα.
[Η Φλογέρα του βασιλιά, Λόγος Β΄, 228-231. 1910. Άπαντα, Ε΄. Μπίρης-Γκοβόστης, [1964]. 42.]

3. Μα μια φορά είν’ η λεβεντιά και μια φορά είν’ τα νιάτα
και μια φορά αστραπόφεξες στη νύχτα της καρδιάς μου,
Αγάπη για τον αρνητή, και για τον πλάνο Αγάπη!
[Η Φλογέρα του βασιλιά, Λόγος Β΄, 337-339. 1910. Άπαντα, Ε΄. Μπίρης-Γκοβόστης, [1964]. 45.]

 4. Περδικόστηθη Τσιγγάνα,
ω μαγεύτρα που μιλείς
τα μεσάνυχτα προς τ’ άστρα
γλώσσα προσταγής,

που μιλώντας γιγαντεύεις
και τους κόσμους ξεπερνάς
και τ’ αστέρια σού φορούνε
μια κορώνα ξωτικιάς!

Σφίξε γύρω μου τη ζώνη
των αντρίκειω σου χεριών•
είμαι ο μάγος της αγάπης,
μάγισσα των αστεριών.
[Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου, Λόγος Γ΄: «Αγάπη», 1-12. 1907. Άπαντα, Γ΄. Μπίρης-Γκοβόστης, [1963]. 329.]

5. Για ένα χάιδιο σου πεθαίνω
χίλιους πεθαμούς,
το φιλί σου αξίζει, Αγάπη,
χίλιους λυτρωμούς!
[Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου, Λόγος Ι΄, «Αναστάσιμος», 275-278. 1907. Άπαντα, Γ΄. Μπίρης-Γκοβόστης, [1963]. 420.]

6. Έλεγε η μια ψυχή: «Χαμένη αγάπη αργοπορήτρα...»
Μα κι η άλλη: «Όχι. Δεν έρχεται, κι αν έρθ’ η αγάπη, αργά,
μήτε απ’ αργά βήματα ξέρει, μήτε από γοργά,
πάντα θα ’ρθει στην ώρα της, δένει, και παίρνει λύτρα.
[Ο Κύκλος των τετράστιχων, 49. 1929. Άπαντα, Θ΄. Μπίρης-Γκοβόστης, [1966]. 260.]

7. Μου σφίγγει ο καημός, σα θηλιά το λαιμό

και μες στην καρδιά με δαγκώνει σα φίδι.
Παράξενο θέλω ν’ αρχίσω ταξίδι,
χωρίς, μα χωρίς τελειωμό.
[...]
Ε! ίσως σε τέτοιο ταξίδι αν βρεθώ,
ατέλειωτο, έρμο, σ’ αγνώριστη χώρα,
δε θα ’χω περίσσια λαχτάρα σαν τώρα,
Αγάπη, από σε να χαθώ!
[«Το ταξίδι», 1-4, 13-16. Τα τραγούδια της πατρίδος μου, 1886. Άπαντα, Α΄. Μπίρης-Γκοβόστης, [1962]. 116.]

8. Το φως μου είν’ αβασίλευτο. Γνώρισα την Αγάπη,
σ’ έζησα πια, ζωή!
[«Το τραγούδι του τρελλού», 79-80. Δειλοί και σκληροί στίχοι, 1928. Άπαντα, Θ΄. Μπίρης-Γκοβόστης, [1966]. 154.]

9. Η αγάπη σου, όσο κι αν τη σκεπάζεις με του Απρίλη τα τριαντάφυλλα, είναι σα μια κάννα τουφεκιού, γυρισμένη απάνου μου.
[Τρισεύγενη, Β΄. 1903. Άπαντα, Δ΄. Mπίρης-Γκοβόστης, [1963]. 236.]

10. Δεν ήταν η αγάπη αγνή. Άλλη είναι η φλόγα που πλάθει και καθαρίζει• το νερό που παστρεύει και που ξεδιψά. Το πείσμα και το μίσος...
[Τρισεύγενη, Δ΄. 1903. Άπαντα, Δ΄. Mπίρης-Γκοβόστης, [1963]. 289.]