19/03/12 23:14 - Πόσο ελληνιστής ή φιλέλληνας ήταν ο Λεονάρντο ντα Βίντσι;

Πόσο ελληνιστής ή φιλέλληνας ήταν ο Λεονάρντο ντα Βίντσι;

Διαβάστε πόσο είχε επηρεαστεί από την αρχαία ελληνική σκέψη ένας άνθρωπος της ευφυίας ενός Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο οποίος ακόμη και σήμερα εκπλήσσει και καταπλήσσει όλους τους επιστήμονες και λόγιους ή φιλόσοφους του κόσμου!.. Πέραν αυτών διαβάστε επί πλέον ένα συγκλονιστικό δημοσίευμα, που είδε το φως της δημοσιότητας για τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, από την εφημερίδα «Απογευματινή της Κυριακής» 22 Οκτωβρίου 2006, δια χειρός της δημοσιογράφου Δέσποινας Κονταράκη, που έφερε τον γενικό τίτλο: «Να μιμείσαι τους Έλληνες όσο μπορείς»!...

Ο Μυστικός Δείπνος (1495-1498). Τοιχογραφία που σήμερα είναι αρκετά κατεστραμμένη

Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι (1452-1519), όπως είναι γνωστόν, ήταν ένας Ιταλός ζωγράφος, ένας από τους τρεις μεγάλους της αναγέννησης. Γεννήθηκε στο Βίντσι της Τοσκάνης και πέθανε στο Κλου της Γαλλίας. Μαθήτεψε κοντά στο Βερόκιο, στη Φλωρεντία. Εκτός από τη ζωγραφική ασχολήθηκε με τις επιστήμες. Το 1472 έγινε μέλος της ένωσης ζωγράφων της Φλωρεντίας. Το 1482 πήγε στο Μιλάνο, στην αυλή του Λουδοβίκου Σφόρτσα, και από εκεί έκανε μια σειρά ταξιδιών σε Βενετία, Φλωρεντία, Μιλάνο, Ρώμη και τέλος στη Γαλλία.
Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι έδειξε από τις πρώτες ζωγραφικές του προσπάθειες μια μεγάλη δυνατότητα στην αφομοίωση ξένων στοιχείων και στη δημιουργία καινούριων τεχνικών. Με το έργο του έχουμε καθοριστικές κατακτήσεις για το μέλλον. Έχει αφήσει πολλά ατέλειωτα έργα, γιατί γι’ αυτόν είχε μεγαλύτερη σημασία η θέση των προβλημάτων παρά η λύση τους.
Εκτός από τη ζωγραφική, ο Λεονάρντο ασχολήθηκε με την πλαστική και την αρχιτεκτονική, την ανατομία, τη μηχανική και αναφορικά με αυτά εργάστηκε με επιτυχία. Από τη ζωγραφική δημιουργία του Λεονάρντο έχουν φτάσει ως τις μέρες μας 17 μόνο έργα που μπορούν να αποδοθούν σίγουρα σε αυτόν. Από την περίοδο 1468-1481, που χαρακτηρίζεται ως πρώιμή του περίοδος, ξεχωρίζουν «Ο Ευαγγελισμός», η «Τζινέβρα Μπέντσι», η «Προσκύνηση των Μάγων», όπου εφαρμόζει τη διπλή πυραμίδα στη σύνθεση κ.ά.
Από την περίοδο 1482-1499, που θεωρείται ως η ώριμη φάση της δημιουργίας του, ξεχωρίζουν «Η Παναγία των βράχων» (στο Λονδίνο και το Λούβρο), «Ο μυστικός δείπνος», όπου δίνει καινούρια σύνθεση του θέματος, κ.ά.
Στα χρόνια 1500-1519 και στη φάση που τη χαρακτηρίζουν ως όψιμη ανήκουν τα έργα του: «Παναγία, Αγία Άννα, Χριστός και αμνός», «Προσωπογραφία της Ισαβέλλας ντ’ Εστέ», «Η Μόνα Λίζα», που είναι γνωστή ως «Τζιοκόντα», και «Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής», το οποίο είναι ατέλειωτο. Από τα σχέδιά του ξεχωρίζει η σειρά «Ο κατακλυσμός ή το τέλος του κόσμου», μια σειρά σχεδίων που συνοδεύεται από περιγραφές. (Εγκυκλοπαίδεια «Μαλλιάρης-παιδεία»).

«Λάτρης της ελληνικής επιστήμης και τεχνολογίας ο Λεονάρδος Ντα Βίντσι»!

Ένα συγκλονιστικό δημοσίευμα είδε τελευταίως το φως της δημοσιότητας για τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, από την εφημερίδα «Απογευματινή της Κυριακής» 22 Οκτωβρίου 2006, δια χειρός της δημοσιογράφου Δέσποινας Κονταράκη, που έφερε τον γενικό τίτλο: «Να μιμείσαι τους Έλληνες όσο μπορείς». Διαβάζουμε:

«Το ότι ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι ήταν χορτοφάγος μπορεί να μην σημαίνει τίποτα με τις συνθήκες του σήμερα. Όμως, αν μεταφερθούμε πεντακόσια χρόνια πίσω, ίσως και να καταλάβουμε ότι αυτό το τέρας της ανθρώπινης διανόησης ήταν μια μοναδική προσωπικότητα. Και το «χαμόγε­λο της Τζοκόντα» σίγουρα δεν ήταν το μεγα­λύτερο επίτευγμα του. Ο ίδιος, άλλωστε, θεω­ρούσε τον εαυτό του πρώτα μηχανικό, και μετά καλλιτέχνη... Αυτό το προσόν του «διαφήμιζε» στις επιστολές που έστελνε στους άρχοντες της Φλωρεντίας, όταν ήθελε δου­λειά. Ίσως μάλιστα, να καμά­ρωνε και για το γεγονός ότι ήξερε ελληνικά.... Mα κατείχε ο Λεονάρδος την ελληνική γλώσσα; Στο 15ο αιώνα; Γιατί ανα­ζητούσε, το 1502, με μανία ένα χειρόγραφο του Αρχι­μήδη; Πόσα ελληνικά χει­ρόγραφα είχε στη βιβλιο­θήκη του; Και κυρίως, πόσες από τις περίφημες μηχανές του ήταν εμπνευσμένες από τα αρχαιοελληνικά τεχνο­λογικά επιτεύγματα; Για όλα αυτά έδωσε μια συναρπα­στική ομιλία την περασμέ­νη Δευτέρα ο διακεκριμέ­νος καθηγητής και πρόε­δρος της Εταιρείας Μελέ­της Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, Θ. Π. Τάσιος.
Με θέμα «Οι Ελληνι­στικές εμπνεύσεις τον Leonardo da Vinci», ο καθηγητής ξεδίπλω­σε τη σχεδόν άγνωστη σχέση του Ντα Βίντσι με την ελληνική παράδοση, έχοντας ως πηγές αποκλειστικά τα χειρόγραφα του ιδίου του Λεονάρδου.
«Ο Λεονάρδος γράφει για θέματα ζωγρα­φικής: "Nα τους μιμείσαι τους Έλληνες, όσο μπορείς". Σκεφτείτε, ότι είμαστε στο 14ο με 15ο αιώνα, μια αναγεννησιακή, επαναστατι­κή εποχή», σημειώνει ο κ. Τάσιος και συνε­χίζει:
«Στα χειρόγραφα του Λεονάρδου περι­γράφεται πολύ καλά το ενδιαφέρον του για τα στρατιωτικά θέματα με τον Αρχιμήδη και τον Πλίνιο. Το 1499, όταν φεύγει από το Μιλάνο, καθώς ήταν αφάνταστα μεθοδικός, καταγράφει τα βιβλία που έχει. Ανάμεσα τους, σημειώνει Αριστοτέλη, Αίσωπο και Διογένην Λαέρτιον. Το 1502 τον πιάνει μανία να βρει ένα χαμένο χειρόγραφο του Αρχιμήδη. Το 1504, καταγράφει πάλι τα βιβλία του και προσθέτει Φίλωνα (Περί υδάτων), Αρι­στοτέλη, Ευκλείδη, Πτολεμαίο.
Και το σημαντικότερο όλων είναι ότι είχε έναν τόμο της εγκυκλοπαίδειας του G. Valla, ελληνομαθούς δασκάλου και μεταφραστή αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων».
Το 1508, καταγράφει το ενδιαφέρον του για τα «Κεντροβαρικά» του Αρχιμήδη, ενώ υπάρχουν δεκάδες σημειώσεις και σχέδια του για τις μελέτες του, εμπνευσμένες από Πλάτωνα, Παρμενίωνα, Αριστοτέλη, Ευκλεί­δη, Ξενοφώντα, Ιπποκράτη κ.ά…»
Στη συνέχεια το δημοσίευα αναφέρει ότι, αν και σύμφωνα με τον καθηγητή δεν υπάρχουν αποδείξεις, ο Λεονάρδος ντα Βίντσι μπορούσε να διαβάσει ελληνικά στο πρωτότυπο, υπάρχουν εν τούτοις ισχυρές ενδείξεις. Πρώτον, από τα χειρόγραφα που διέθετε, δεύτερον, από την επιθυμία του να συναντήσει τον Ιωάννη Αργυρόπουλο δάσκαλο της ελληνικής, και τρίτον, από τη γραπτή μαρτυρία του Β. Cellini, που γρά­φει ότι άκουσε το βασιλιά της Γαλλίας Φρα­γκίσκο τον Α' -στα χέρια του οποίου πέθα­νε ο Ντα Βίντσι-, να λέει πως «ο αγαπημέ­νος μου Λεονάρντο ήξερε ελληνικά»!
Όσον αφορά στα επιτεύγματα, ο καθηγητής Θ. Π. Τάσιος προχώρησε στη σύγκριση σχεδίων, σκέψεων, και κατασκευών του Λεονάρντο ντα Βίντσι, με ανάλογα, προγενέστερα επιτεύγ­ματα Ελλήνων, καταδεικνύοντας όχι μόνο την πρόσβαση που είχε ο μεγάλος Ιταλός επιστήμονας της Αναγεννήσεως στην ελλη­νική γραμματεία, αλλά και τη σημασία της αρχαίας ελληνικής τεχνολογίας.
Η δημοσιογράφος Δέσποινα Κονταράκη μας θυμίζει την επιχειρηματολογία του ως άνω καθηγητού ως προς την σύγκριση σχεδίων, σκέψεων και κατασκευών του Ντα Βίντσι:

1. ΑΝΑΤΟΜΙΑ: Στα καταπληκτικά σκαριφήματα του ο Λεονάρντο, σημειώνει ρητά του Γαληνού, όπως «η αίσθηση της αφής ενδύ­ει όλο το δέρμα του ανθρώπου». Ο Γαληνός ήταν εντυπωσιασμένος από τη δουλειά που έκανε ο Ερασίστρατος, ο μεγάλος ανατό­μος του 3ου π.Χ. στην Αλεξάνδρεια, ο οποί­ος ήδη είχε εξηγήσει τη λειτουργία των καρ­διακών βαλβίδων. Εικάζεται ότι ο Ντα Βίντσι ίσως και να διέθετε μερικά τέτοια σκαριφή­ματα, σήμερα χαμένα.
2. ΑΤΜΟΤΗΛΕΒΟΛΟ: Ο Λεονάρντο γράφει ότι πρόκειται για έργο του Αρχιμήδη, αν και εμείς δεν έχουμε κανένα κείμενο που να το λέει! Ο Λεονάρντο το ονόμασε «Architmnito»,δηλαδή, βροντερότατο. Θα βάλει μάλιστα, τον Μπόρκες, ένα πρωτοπαλίκαρο του Sforza, να ψάξει το χειρόγραφο του Αρχιμήδη.
3. ΕΚΤΡΟΠΗ ΠΟΤΑΜΩΝ: Μανία του Ντα Βίντσι ήταν η εκτροπή ποταμών. Είχε κατα­φέρει μάλιστα να χαράξει μια διαδρομή για την εκτροπή του Άρνου ποταμού, την οποία σήμερα ακολουθεί ο Ιταλικός σιδηρόδρο­μος! Όμως έχουμε ήδη εκτροπή ποταμού από Έλληνα. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Ηρό­δοτος θαύμαζε τον Θαλή τον Μιλήσιο, όχι ως μαθηματικό, αλλά ως εργολάβο, αφού εξέ­τρεψε τον Αλιό ποταμό.
4. ΕΛΕΠΟΛΙΣ: Εφεύρεση των μηχανικών του Διονυσίου του Πρεσβυτέρου, τυράννου των Συρακουσών, που δημιούργησαν την πρώ­τη μεγάλη Ελέπολι, μια τεράστια θωρακι­σμένη μηχανή δηλαδή για την πολιορκία πόλεων. Ο Δημήτριος ο Πολιορκητής, στην επίθεση της Ρόδου, στηρίζεται στην Ελέπολι του μηχανικού Επιμάχου του Αθηναίου, ύψους 40 μέτρων, με όλα τα πολυβόλα εντός, με σιδερένιες πόρτες που ανοιγόκλειναν. Ο Ντα Βίντσι σημειώνει δίπλα στο δικό του πολιορκητικό κριό, «Heliopolim (ελέπολις) macchina murale».
5. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ: Ο Λεο­νάρντο έκανε και πλανητικές εφαρμογές, και είχε ένα μικρό πλανητάριο. Όμως έχουμε ήδη τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων του 80 π.Χ., έναν αφάνταστα πιο πολύπλοκο μηχα­νισμό από γρανάζια, που καταφέρνει να ανα­παραγάγει την κίνηση τουλάχιστον δύο ή τριών ουρανίων σωμάτων. Ο Κικέρωνας γρά­φει για δύο τέτοιους «αναλογικούς υπολο­γιστές» που είχε ο Αρχιμήδης στα χέρια του.

Ακολουθούν πλήθος ακόμα παραδειγ­μάτων, όπως για τις πλωτές γέφυρες (πλωτή γέφυρα στο Βόσπορο από τον Σάμιο μηχα­νικό Μανδροκλής το 512 π.Χ.), τα οδόμε­τρα (Οδόμετρο του Ήρωνα), την ύδρευση των πόλεων (Πεισιστράτειο υδραγωγείο), τα ανυψωτικά μηχανήματα, τους καταπέλτες, τα αυτόματα κ.ά.
Ο καθηγητής κατέληξε τονίζοντας ότι «το ιερόν τέρας της αναγεννήσεως είχε προ­σπέλαση στην ελληνική γραμματεία», χωρίς βεβαίως να παραλείπει το «αδιαμφισβήτη­το γεγονός, σε πολλούς τομείς την ξεπέρασε».

Συνεχίζεται...