15/05/12 16:48 - Τι έκαναν –λέει- οι Ελληνίδες Αυλητρίδες στην Αρχαιότητα;

Τι έκαναν –λέει- οι Ελληνίδες αυλητρίδες στην Αρχαιότητα;

Διαβάστε ορισμένα ιστορικά στοιχεία για τις αρχαίες Ελληνίδες αυλητρίδες, έτσι όπως ακριβώς παρουσιάζουμε τα στοιχεία αυτά, μέσα στο πολύκροτο στο έργο μας: «Οι Ελληνίδες της Αρχαιότητας», αλλά και στο τρίτομο έργο μας: «Η Καρδιά της Ελλάδας»!..

ΤΙ ΗΣΑΝ ΟΙ ΑΡΧΑΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΔΕΣ ΑΥΛΗΤΡΙΔΕΣ

ΟΠΩΣ γνωρίζουν όλοι σχεδόν οι Έλληνες, αυλητρίδες ήσαν οι αρχαίες Ελληνίδες καλλιτέχνιδες  που έπαιζαν αυλό, ένα σύνηθες πνευστό μουσικό όργανο των αρχαίων Ελλήνων. Ο αυλός κατ' αρχάς ήτο απλός (μόναυλος), εξ απλού καλάμου (καλάμινος) και είχε μία τρύπα μόνον στο πλάγιο μέρος του. Ύστερα δε έγινε ξύλινος, όπως τον χρησιμοποιούσαν διάφοροι λαοί, μετάλλινος, εξ οστού ή εξ ελέφαντος μετά περισσοτέρων οπών, κλπ. Ο πλαγίαυλος είχε συνήθως μία εξοχή που εισήρχετο στα χείλη των μουσικών και εκρατείτο γωνιαίως προς το σώμα.

Αρχαίες και σύγχρονες Ελληνίδες αυλητρίδες!... Αριστερά: Αρχαία Ελληνίδα αυλητρίδα όπως την βλέπουμε μέσα στο βιβλίο του Ιάκωβου Φάλκε: «Ελλάς». Δεξιά: Γωγώ Γαρυφάλλου: Η εκρηκτική Ελληνίδα καλλονή, η οποία μας θυμίζει πολλά από τη ζωή των αρχαίων Ελληνίδων αυλητρίδων, όπου, όπως λένε οι ιστορικοί ερευνητές: «Ετραγουδούσαν επίσης άριστα, εμιμούντο, ήσαν ωραιότατες, πάντοτε εύθυμες και εχόρευον αρμονικώτατα, εφ' όσον, ως ελέχθη, δια του ρυθμού των κινήσεων απεδείκνυον ολόκληρον το ψυχικόν κάλλος των»!..

Ο αυλός ήτο κυρίως το μουσικό όργανο των Σατύρων, ενώ υπάρχουν πληροφορίες ότι εφευρέτης του ήτο ο Μίδας. Γενικώς, ο αυλός, εχρησιμοποιείτο υπό των αυλητρίδων σε διάφορες εστιάσεις, χορούς η θρησκευτικές τελετές και πανηγύρεις, δίδοντας, επί πλέον, τον ρυθμό στους ερέτες και τις τριήρεις, συνοδεύοντας την λύρα ή υποβοηθώντας την απαγγελία των ραψωδών και των υποκριτών επί σκηνής.

Πολλές φορές το ίδιο άτομο έπαιζε συγχρόνως δύο αυλούς, φυσώντας αυτούς στο πάνω μέρος, όπως γίνεται και σήμερα με τούς ευθυαύλους (κλαρινέττο), ενώ ο Ηρόδοτος κάνει ειδική αναφορά περί των λυδίων αυλών αποκαλώντας τον ένα ανδρήϊον (αρσενικόν πιθανώς βαρύτονον), τον δε άλλον γυναικείον (ίσως οξύφωνον).

Υπήρχε δε και ο άσκαυλος, συγκείμενος εξ αυλού ο οποίος εμφυσείτο δι' ασκού, όπως η σημερινή γκάϊντα (ή κάϊδα). Έμβλημα δε του Πανός και εφεύρεση αυτού, (ή του Μαρσύου, του Υάγνιδος η του Ολύμπου), ήταν και η σύριγξ, συγκεέμενη εξ επτά αυλίσκων, οι οποίοι δια διαφόρου μήκους έδιδαν επτά διαφόρους τόνους, η οποία ήταν εν χρήσει σε πολλά σημεία της Ελλάδος. Εις την Ελληνικήν Μυθολογία, μάλιστα, ο ποιμενικός αυλός επιστεύετο, ότι ήτο αυτή η ίδια  η νύμφη Σύριγξ.

Όπως διηγούνται, ο θεός των ποιμένων Παν, ερωτευμένος μετά της νύμφης, την καταδίωξε για να απολαύσει τα θέλγητρά της βιαίως. Αυτή, όμως, αρνηθείσα και συγχρόνως καταδιωχθείσα, εκρημνίσθη εις τον ποταμόν Λάδωνα. Στο μέρος αυτόε φύτρωσαν κάλαμοι τούς οποίους ο Παν έκοψε και κατασκεύασε το όργανον αυλός εις το οποίον έδωσε το όνομα της αγαπημένης του, εις ανάμνησιν της απολεσθείσης παρθένου.

Ο θεός Παν, χρησιμοποιώντας τον αυλό, έπαιζε τόσο αρμονικά και επιτήδεια, ώστε προκάλεσε και τον κιθαρωδόν Απόλλωνα να διαγωνισθεί μαζί του, εκλέξας κριτήν τον βασιλέα της Λυδίας Μίδαν. Επειδή δε αυτός απεφάνθη υπέρ του Πανός, ο Απόλλων οργισθείς μετέβαλε τ' αυτιά του Μίδα εις αυτιά γαϊδάρου!

Δεν χρειάζεται εδώ να πούμε για την ευεργετικήν επίδραση του αυλού επί των ανθρωπίνων συναισθημάτων, όπως μας διδάσκουν τουλάχιστον πλείστα όσα χωρία των αρχαίων κειμένων. Χαρακτηριστικώς να αναφέρουμε το υπό του Αριστοτέλους γραφέν: «Διατί οι πονούντες και οι απολαύοντες αυλούνται; Η ίνα οι μεν ήττον λυπώνται, οι δε μάλλον χαίρωσι» (Προβλήματα 917b, 19).

Ο Πλούταρχος γράφοντας για την μουσική στην Σπάρτη, εξηγεί ότι «επιζητούντος δε τινός διατί οι Σπαρτιάται μετ' αυλών αγωνίζονται, έφη ίν’ όταν προς ρυθμόν βαίνωσιν, οι τε δειλοί και ανδρείοι φανεροί ώσιν» («Λακωνικά Αποφθέγματα 210, 11»).

Ήσαν, λοιπόν, εύθυμες κόρες όλες αυτές που εσκόρπιζαν με τον αυλόν τους, το άσμα των και τους χορούς των, παντού την χαράν, όπως οι αυλητρίδες; Αντιπροσώπευαν, πράγματι, τις καλλιτέχνιδες εκείνες οι οποίες, δια της τέχνης των, του ευθύμου χαρακτήρος των και του κάλλους των, εσκόρπιζαν παντού την ψυχικήν ικανοποίησιν και την μεθυστικήν ευφορίαν;

Αριστερά Αρχαία Ελληνίδα φαινομηρίδα (αυτό που λέμε σήμερα κοπέλα που φοράει μίνι φούστα!..). Δεξιά: Μια σύγχρονη Ελληνίδα φαινομηρίδα: Η αστραφτερή Ελληνίδα καλλονή, Γωγώ Γαρυφάλλου!

Μέσα απ' το βιβλίο του Γρ. Στεφάνου: «Αι Εταίραι κατά την ελληνικήν αρχαιότητα», Αθήναι 1924, σελ 36, διαβάζομεν:

«Ήσαν (οι αυλητρίδες) από διάφορα μέρη. Διότι και η Φρυγία και η Ιωνία εξαπέστελλον εις όλην την Ελλάδα αυλητρίδας. Υπερείχον όμως όλων αι εκ των Θηβών. Αύται εγνώριζον όλους τούς «μουσικούς τρόπους» οι οποίοι κατά τον ιδρυτήν των Τέρπανδρον εκαλούντο «αρμονίαι». Και ήσαν εν πρώτοις η Δωρική σεμνή και εμπνέουσα θάρρος και ανδρείαν εις τας ψυχάς. Η Λύδιος, ιλαρά, οξεία και κατάλληλος προς θρήνον. Η Φρύγιος έκφυλος, προελθούσα εκ της εν Ασία οργιαστικής λατρείας της Αφροδίτης. Μεταξύ δε της Φρυγίου και της Δωρικής αρμονίας έκειτο η Ιωνική, αβρά, μαλακή και θρηνητική. Μεταξύ δε πάλιν τηςΦρυγίου και της Λυδίου έκειτο η Αιολική, αβρά, οξεία και ζωηρά. Αλλ' αι εκ Θηβών αυλητρίδες δεν έπαιζον μόνον τον αυλόν.Ετραγουδούσαν επίσης άριστα, εμιμούντο, ήσαν ωραιότατες, πάντοτε εύθυμες και εχόρευον αρμονικώτατα, εφ' όσον, ως ελέχθη, δια του ρυθμού των κινήσεων απεδείκνυον ολόκληρον το ψυχικόν κάλλος των. Τα σώματά των ευμελή και εύπλαστα ελάμβανον τας πλέον μαγευτικάς στάσεις. Εκίνουν αυτά άλλοτε βραδέως και άλλοτε ταχύτερον, υπενθυμίζοντα δια της ευκαμψίας των τονπεριστρεφόμενον όφιν. Η θέα των επροκάλει τον θαυμασμόν και τα ρίγη, κατά δε τον Σιμωνίδη ήτο η όλη παράστασίς των «ποίησιςάνευ λόγων». Δια τούτο και ο Λουκιανός εις το «Περί ορχήσεως» βιβλίον του αποκαλεί την όρχησιν «πολύμορφον και παναρμόνιονκαι πολύμουσον αγαθόν».

Ο Αθήναιος διηγείται ότι ένας φιλόσοφος, ο οποίος  έπινε εις κάποιο συμπόσιον, εξεδίωξε μετά σκληρότητος μίαν αυλητρίδα η οποία ηθέλησε να καθίσει πλησίον του. Αυτή έφυγε. Όταν όμως μετά τον θαυμάσιον χορόν της επρόκειτο να πωληθεί αυτή (τούτο συνέβαινε εάν η αυλητρίδα δεν ήταν ελεύθερη αλλ' αγορασμένη από πλούσιο, τον οποίον όμως επιθυμούσε να αντικαταστήσει δια πλουσιώτερον ή καλλίτερον) ο γέροντας φιλόσοφος λησμονήσας την λευκήν του γενειάδα έφθασε μέχρι του σημείου να δαρεί από τους παρευρισκόμενους εις το συμπόσιον διότι αυτοί δεν έλαβον υπόψη τους το παρ' αυτού προσφερθέν τίμημα. Οι αυλητρίδες δεν ήσαν γυναίκες αι οποίαι είχαν ως αντικειμενικόν σκοπόν το εμπόριο της σαρκός, όπως όλαι αι άλλαι, όπως λέει ο Αθήναιος.

Και πιο κάτω λέει επί λέξει τα εξής:

«Αι αυλητρίδες δεν ήσαν ως αι ανωτέρω σκληρόκαρδοι. Εάν μάλιστα ήσαν ερωτευμέναι, παρέμενον πισταί και αφοσιωμέναι εις τον εραστήν των. Δεν είχον βέβαια την φήμην των Εταιρών. Λόγω όμως της ψυχικής των ευγενείας και των φυσικών προτερημάτων των, είχον μεγάλας επιτυχίας, πολλαί δε εξ αυτών και πολλά πλούτη. Ήσαν παντού περιζήτητοι...» (!!)

ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΣΤΕΙΑ, ΛΟΙΠΟΝ;

Μέχρι του σημείου να κάνουν καλλιστεία μεταξύ των έφθαναν οι αυλητρίδες, όπως τουλάχιστον πληροφορούμεθα από μίαεπιστολήν της αυλητρίδος Μεγάρας προς την Βακχίδα, την οποίαν περιέσωσε ο Αλκίφρων, ενώ ονόματα αυλητρίδων αναφέρει πολλά ο Αθήναιος καθώς και ο Λουκιανός, όπως και ο ίδιος ο Αλκίφρων. Κι όπως όλοι συμφωνούν, πολλές αυλητρίδες τις εύρισκαν μεταξύ τών εταιρών. «Πολλαί μάλιστα εξ αυτών έγιναν εταίραι, όπως πολλαί εταίραι έγιναν αυλητρίδες», λέει ο Γρ. Στεφάνου.(*)

Το ότι τα καλλιστεία αποτελούν στοιχείο της ψυχοσύνθεσης πολλών σημερινών καλλιτέχνιδων, μπορούμε να το δούμε και στο πρόσωπο της Γωγώς Γαρυφάλλου η οποία κατ' επανάληψη έχει παραβρεθεί σε παρόμοιους χώρους ενώ η ίδια έχει παρουσιάσει καλλιστεία γυναικών σε διάφορες εκδηλώσεις κοινωνικού χαρακτήρα!...