26/05/12 20:47 - Ποια ήταν στην πραγματικότητα η ωραία Ελένη;

Ποια ήταν στην πραγματικότητα η ωραία Ελένη;

Μια σειρά θρύλων και μύθων για ένα ομηρικό πρόσωπο, όπως η Ωραία Ελένη, της οποίας ο μύθος, όπως λέγουν οι ιστορικοί, είναι πολύ περίπλοκος! Εξελίχτηκε πολύ από τα ομηρικά έπη και ύστερα φορτώθηκε με στοιχεία πολύ διαφορετικά, που προοδευτικά κάλυψαν την αρχική αφήγηση. Ορισμένοι από τους συγγραφείς μετά τον Όμηρο θεωρούν πως η απαγωγή έγινε με τη συγκατάθεση της Ελένης, ενώ άλλοι προσπαθούν να τη δικαιολογήσουν και βεβαιώνουν πως δεν υπέκυψε παρά στη βία! Διαβάστε το κείμενο που ακολουθεί!..

Μαριαλένα Ανδρέου (πάνω και κάτω): Η δημοφιλής Ελληνίδα ηθοποιός και τηλεπαρουσιάστρια, σε μία φωτογράφηση για την Ωραία Ελένη!...

ΑΝΑΝΤΙΡΡΗΤΑ η Ωραία Ελένη είναι η γυναίκα του Μενέλαου, αυτή για την οποία οι Έλληνες πολέμησαν δέκα ολόκληρα χρό­νια στην Τροία!.. Ο μύθος της, πολύ περίπλοκος, εξελίχτηκε πολύ από τα ομηρικά έπη και ύστερα και φορτώθηκε με στοιχεία πολύ διαφορετικά, που προοδευτικά κάλυψαν την αρχική αφήγηση. Στα ομηρικά έπη η γενεαλογία της είναι ακό­μη σαφής· κόρη του Δία και της Λήδας, έχει ως «ανθρώπινο» πατέρα τον Τυνδάρεο και αδελφούς τους Διοσκούρους, τον Κάστορα και τον Πολυδεύκη. Αδελφή της είναι η Κλυται­μνήστρα. Αλλά από πολύ νωρίς η Ελένη θεωρή­θηκε κόρη του Δία και της Νέμεσης. Η Νέμε­ση, προσπαθώντας να αποφύγει τον Δία, διέτρε­ξε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ άλλαζε συνέχεια μορφή. Στο τέλος μεταμορφώθηκε σε χήνα. Ο Δίας μεταμορφώθηκε σε κύκνο και μ' αυτή τη μορφή ενώθηκε μαζί της στον Ραμνούντα, στην Αττική. Ύστερα από την ένωση αυτή, η Νέμε­ση γέννησε ένα αυγό, που το εγκατέλειψε μέσα σε ένα ιερό δάσος. Ένας βοσκός το ανακάλυψε και το έφερε στη Λήδα. Εκείνη το έβαλε μέσα σε ένα καλάθι και, τον καιρό που έπρεπε, άνοιξε το αυγό και γεννήθηκε η Ελένη, την οποία η Λή­δα ανέθρεψε σαν να ήταν δική της κόρη.

Η πα­ράδοση, που θεωρεί τη Λήδα μητέρα της Ελέ­νης, διηγούνταν με ανάλογο τρόπο πως ο Δίας είχε ενωθεί μαζί της με τη μορφή κύκνου και πως αυτή είχε γεννήσει ένα αυγό, από όπου βγή­κε η κόρη της. Ή ακόμη πως είχε γεννήσει δύο αυγά· από το ένα βγήκαν η Ελένη και ο Πολυ­δεύκης και από το άλλο η Κλυταιμνήστρα και ο Κάστορας. Εκτός και αν, σύμφωνα με μία τελευταία εκδοχή, η Ελένη, ο Κάστορας και ο Πο­λυδεύκης βγήκαν από το ίδιο αυγό, ενώ η Κλυ­ταιμνήστρα, κόρη του Τυνδάρεου, γεννήθηκε με φυσιολογικό τρόπο.

Άλλες ακόμη παραδόσεις θεωρούσαν την Ελένη κόρη του Ωκεανού ή της Αφροδίτης. Της αποδίδουν επίσης ως αδελφές, εκτός από την Κλυταιμνήστρα, την Τιμάνδρα και τη Φυλονόη.

Κάποια παράδοση άγνωστη στον Όμηρο αναφέρει την αρπαγή της Ελένης - ακόμη νεα­ρής κοπέλας - από τον Θησέα και το φίλο του Πειρίθοο, την ώρα που πρόσφερε θυσία στην Άρτεμη, στη Σπάρτη. Ο Θησέας και ο Πειρίθοος την έβαλαν σε κλήρο. Την κέρδισε ο Θησέας. Επειδή οι Αθηναίοι δεν ήθελαν να δεχτούν τη νεαρή κοπέλα στην πόλη τους, ο Θησέας την οδήγησε στην Άφιδνα, όπου την εμπιστεύτηκε στη μητέρα του Αίθρα. Αλλά, όταν ο Θησέας και ο Πειρίθοος είχαν πάει στον Άδη, για να απαγάγουν την Περσεφόνη, οι Διόσκουροι ήρ­θαν να την ξαναπάρουν. Οι κάτοικοι της Δεκέ­λειας αποκάλυψαν στους Διοσκούρους το μέρος, όπου βρισκόταν κρυμμένη η Ελένη. Άλλες εκδοχές αποδίδουν αυτόν το ρόλο στον ήρωα Ακάδημο. Ο Κάστορας και ο Πολυ­δεύκης επιτέθηκαν εναντίον της Άφιδνας, κατέ­λαβαν το χωριό και απήγαγαν την αδελφή τους, καθώς και τη μητέρα του Θησέα, που την οδή­γησαν στη Σπάρτη. Μερικές φορές διηγούνταν πως ο Θησέας είχε σεβαστεί τη νεαρή κοπέλα· μερικές φορές αντίθετα έλεγαν πως είχε κάμει μαζί της μια κόρη, που δεν ήταν άλλη από την Ιφιγένεια.

Όταν η Ελένη επέστρεψε στη Σπάρτη, ο Τυνδάρεος σκέφτηκε πως ήταν καιρός να την πα­ντρέψει. Πολλοί υποψήφιοι εμφανίστηκαν τότε. Ήλθαν σχεδόν όλοι οι πρίγκιπες της Ελλάδας. Οι μυθογράφοι διέσωσαν τα ονόματα τους. Ο αριθμός τους ποικίλλει από είκοσι εννιά ως ενε­νήντα εννιά, ανάλογα με τους συγγραφείς. Από τους ήρωες της εποχής του σχεδόν μόνο ο Αχιλ­λέας δεν εμφανίζεται καθόλου, αναμφίβολα για­τί δεν ήταν σε ηλικία γάμου.

Ο Τυνδάρεος βρέθηκε σε δύσκολη θέση μπρο­στά σ' αυτόν το μεγάλο αριθμό υποψηφίων, για­τί φοβόταν πως διαλέγοντας έναν θα δυσαρε­στούσε τους άλλους και θα υπήρχε κίνδυνος για πόλεμο. Έτσι άκουσε τη συμβουλή, που του έδωσε ο Οδυσσέας, και έβαλε όλους τους υπο­ψήφιους να δώσουν όρκο πως θα δέχονταν την επιλογή της Ελένης και πως σε περίπτωση ανά­γκης θα βοηθούσαν εκείνον που θα διάλεγε. Αυ­τόν τον όρκο θύμισε ο Μενέλαος μερικά χρόνια αργότερα και αυτός ο όρκος ανάγκασε όλους τους Έλληνες αρχηγούς να πάνε στον πόλεμο εναντίον της Τροίας. Ως αντα­μοιβή για την υπηρεσία που πρόσφερε στον Τυνδάρεο ο Οδυσσέας πήρε γυναίκα του την Πηνελόπη .

Η Ελένη διάλεξε τον Μενέλαο και όλοι οι υποψήφιοι αποδέχτηκαν την εκλογή της. Σε λί­γο καιρό η Ελένη έδωσε στον άντρα της μια κό­ρη, την Ερμιόνη. Σύμφωνα με ορισμένες παρα­δόσεις, απέκτησε επίσης γιο, που λεγόταν Νικόστρατος. Αλλά αυτός ο γιος γεννήθηκε, λένε, ύστερα από την επιστροφή από την Τροία.

Σ' αυτή λοιπόν τη χρονική στιγμή τοποθετεί­ται η αρπαγή της Ελένης. Η Ελένη τότε ήταν η πιο ωραία γυναίκα του κόσμου και η Αφροδίτη είχε υποσχεθεί στον Πάρη να του τη δώσει, αν της παραχωρούσε το βραβείο της ομορφιάς. Με δική της συμβουλή μπήκκ στο καράβι και ήρθε στις Αμυκλές, όπου φιλοξενήθηκε από τους Τυνδαρίδες. Έπειτα πήγε στη Σπάρτη, όπου τον δέ­χτηκε στο παλάτι του ο Μενέλαος. Αλλά, όταν εκείνος υποχρεώθηκε να φύγει στην Κρήτη για την κηδεία του Κατρέα, η Ελένη αντικατέστη­σε το σύζυγο της κοντά στους φιλοξενούμενους του. Έτσι συνάντησε τον Πάρη και σε λίγο εκείνος την απήγαγε.

Οι περισσότεροι από τους συγγραφείς μετά τον Όμηρο θεωρούν πως η απαγωγή έγινε με τη συγκατάθεση της Ελένης. Ορισμένοι προσπαθούν να τη δικαιολογήσουν και βεβαιώνουν πως δεν υπέκυψε παρά στη βία. Άλλοι τέλος αναφέρουν πως ο ίδιος ο Τυνδάρε­ος, κατά την απουσία του Μενέλαου, έδωσε στον Πάρη την Ελένη ως γυναίκα του. Έφτα­σαν μάλιστα ως το σημείο να βεβαιώνουν πως η Αφροδίτη είχε δώσει στον Πάρη το παράστημα και τη μορφή του Μενέλαου, για να του δώσει τη δυνατότητα να αποπλανήσει την Ελένη. Αλ­λά συχνότερα θεωρούν πως η ομορφιά του Πάρη και τα πλούτη του επέδρασαν αποφασιστικά σ' αυτή την απαγωγή.

Η Ελένη δεν έφυγε με άδεια χέρια. Πήρε μαζί της θησαυρούς, καθώς επίσης και τις δούλες της, ανάμεσα στις οποίες ήταν και η αιχμάλωτη Αίθρα, η μητέρα του Θησέα. Αλλά άφησε την Ερμιόνη στη Σπάρτη.

Για το ταξίδι των δύο εραστών υπάρχουν πάλι διαφορετικές παραδόσεις. Tα ομηρικά ποιήματα δε δίνουν καμιά απολύτως πληροφορία για το θέμα αυτό. Η πιο αρχαία ωστόσο εκδοχή και η πιο απλή διηγείται πως ευνοϊκοί άνεμοι επέτρε­ψαν στον Πάρη να φτάσει στη Μικρά Ασία σε τρεις μέρες. Αλλά υπάρχει κάποια άλλη εκδοχή, σύμφωνα με την οποία, μια καταιγίδα (που την προκάλεσε η Ήρα) έσπρωξε το καράβι του Πά­ρη ως τη Φοινίκη, στη Σιδώνα. Στην Ιλιάδα γίνε­ται ένας απλός υπαινιγμός σ' αυτό το επεισόδιο. Αργότερα έδωσαν σ' αυτό μεγαλύτερες διαστά­σεις· ο Πάρης, λένε, κατέλαβε την πόλη, αν και είχε γίνει δεκτός με ευμένεια από το βασιλιά· ύστερα λεηλάτησε το παλάτι και ξανάφυγε, κυ­νηγημένος από τους Φοίνικες, προς τους οποίους έδωσε φονική μάχη. Τελικά έφτασε πί­σω στην Τροία μαζί με την Ελένη. Μια παρα­πλήσια παράδοση διηγούνταν πως από φόβο, μήπως καταδιωχτεί, ο Πάρης είχε καθυστερήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα στη Φοινίκη και την Κύπρο, και μόνο ύστερα από πολύ καιρό, βέβαιος πως δε θα τον ενοχλούσε ο Μενέλαος, γύρισε πίσω στην Τροία.

Στο επόμενο η συνέχεια!..