03/07/12 18:09 - Τι είχε γίνει σαν σήμερα στην Κύπρο;

Τι είχε γίνει σαν σήμερα στην Κύπρο;

Στην Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για έξι ολόκληρους μήνες θα βρίσκεται η Κύπρος μας, αλλά καλό θα ήταν οι Ευρωπαίοι να θυμηθούν και ορισμένα πράγματα από την ιστορία μας!.. Ωστόσο, από τα πρώτα χρόνια της ζωής του ελληνικού κράτους οι Κύπριοι ζήτησαν από τον Καποδίστρια (1828) να προσαρτήσει την Κύπρο στην Ελλάδα, αλλά οι σχετικές προσπάθειες έμειναν άκαρπες!.. 

Ευαγόρας Α΄ (αργυρό νόμισμα): Βασιλιάς της Σαλαμίνας της Κύπρου. Έζησε από το 435 π.Χ. έως το 374 π.Χ. περίπου. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του ανέπτυξε στενές σχέσεις με την Αθήνα και κατόρθωσε να αναβιώσει τον ελληνικό πολιτισμό. Σ’ αυτόν κατέφυγαν πολλοί Αθηναίοι που εξορίστηκαν στο τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου. Η Αθήνα τον τίμησε με ανδριάντα στον Κεραμεικό το 396 π.Χ., ενώ ο Ισοκράτης εξύμνησε τις αρετές του με το εγκώμιο “Ευαγόρας”!..

Είναι γνωστό, ότι στις αρχές του 1570 μαθεύτηκαν στην Ευρώπη τα τουρκικά σχέδια για την κατάληψη της Κύπρου και αμέσως κινητοποιήθηκαν πολλές ευρωπαϊκές δυνάμεις για να αντιμετωπίσουν την τουρκική εισβολή στη νήσο. Τελικά όμως δεν υπήρξε αντίδραση των Ευρωπαίων, και οι Τούρκοι στις 3 Ιουλίου αποβιβάστηκαν ανενόχλητοι στη Λάρνακα. Μετά την αναίμακτη κατάληψη της πόλης ο τουρκικός στρατός (100.000 άντρες) προχώρησε για να καταλάβει την πρωτεύουσα Λευκωσία. Η πόλη πρόβαλε σθεναρή αντίσταση, αλλά στις 9 Σεπτεμβρίου 1570 αλώθηκε, λεηλατήθηκε και οι κάτοικοί της σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν και πουλήθηκαν σκλάβοι. Στο λιμάνι της Αμμοχώστου η Μαρία Συγκλητική, αιχμάλωτη με άλλες νέες που προορίζονταν ως δώρο για το σουλτάνο, ανατίναξε το πλοίο που θα τις μετέφερε. Μετά την κατάληψη της Λευκωσίας όλες οι άλλες πόλεις παραδόθηκαν αμαχητί πλην της Αμμοχώστου, την οποία πολιόρκησε στενά με όλες του τις δυνάμεις ο Λαλά Μουσταφά πασάς από τη στεριά και ο Πιαλή πασάς από τη θάλασσα. Η πολιορκία της Αμμοχώστου κράτησε σχεδόν ένα χρόνο χάρη στην ηρωική αντίσταση των κατοίκων της, οι οποίοι με επικεφαλής το Ενετό στρατηγό Μαρκαντώνιο Μπραγκαντίνο προκάλεσαν στον τουρκικό στρατό απώλειες 80.000 νεκρούς. Τελικά, οι κάτοικοί της αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν, γιατί δεν είχαν πολεμοφόδια και τρόφιμα. Μετά την κατάληψη της πόλης (1571) οι Τούρκοι προχώρησαν σε σφαγές, λεηλασίες και ωμότητες.
Αμέσως έπειτα από την ολοκληρωτική κατάκτηση της Κύπρου οι Τούρκοι φρόντισαν για την αποκατάσταση της τάξης και της ασφάλειας στο νησί. Για να είναι ευκολότερη η διοίκηση, χωρίστηκε η Κύπρος σε 17 περιοχές, τα κατηλίκια, και μαζί με άλλες τουρκικές κτήσεις στη Μ. Ασία αποτέλεσε το 7ο πασαλίκι, ο πασάς του οποίου έφερε τον τίτλο του μπεϊλέρμεπη και βοηθιόταν στο έργο του από τέσσερις αγάδες. Σε αντίθεση προς άλλες αυτοκρατορίες, η Οθωμανική έδειξε μεγάλη ανικανότητα στη διοίκηση των κατακτημένων χωρών και αυτός είναι ο μοναδικός λόγος που η Κύπρος, νησί πλούσιο και αποδοτικό, κατάντησε φτωχό. Η κακοδιοίκηση προερχόταν από τα τουρκικά όργανα παρά τις οδηγίες του σουλτάνου για καλή διοίκηση των υπηκόων.
Οι αντιδράσεις των χριστιανών και των μουσουλμάνων εκδηλώθηκαν από τα πρώτα χρόνια της τουρκοκρατίας με δυναμικό τρόπο. Το 1578 επαναστάτησαν και σκότωσαν τον μπεϊλέρμπεη. Το 1607 έπειτα από παράκληση του αρχιεπισκόπου του νησιού ο δούκας της Σαβοΐας, που είχε κληρονομικά δικαιώματα στην Κύπρο, έστειλε εκστρατευτικό σώμα, που επιτέθηκε στην Αμμόχωστο, αλλά χωρίς επιτυχία. Μετά το 1650 σημειώθηκε σημαντική ελάττωση του πληθυσμού εξαιτίας των βαρύτατων φόρων που είχαν επιβάλει οι Τούρκοι. Το 1765 ο λαός ξεσηκώθηκε, σκότωσε το μουχασίλη Τζιλ Οσμάν μαζί με είκοσι άντρες του και πυρπόλησε το σεράι του. Η Πύλη, μόλις πληροφορήθηκε τα γεγονότα, επέβαλε στους κατοίκους ως τιμωρία να πληρώσουν όλες τις ζημιές. Όμως ο φρούραρχος του κάστρου της Κερύνειας Χαλίλ ανακηρύχτηκε αρχηγός των στασιαστών και τους παρότρυνε να μην πληρώσουν τίποτε. Με τους οπαδούς του κυριάρχησε σε όλο σχεδόν το νησί. Η Πύλη βλέποντας τη σοβαρή κατάσταση που δημιουργήθηκε έστειλε στρατό και αποκατέστησε την τάξη δολοφονώντας το Χαλίλ και πολλούς από τους οπαδούς του. Έτσι απέτυχε ακόμα μια δυναμική ενέργεια διαμαρτυρίας για τους υπερβολικούς φόρους.
Ο ξεσηκωμός των Ελλήνων το 1821 είχε τον τραγικό του αντίκτυπο και στην Κύπρο. Κυριότερο πρόσωπο στα γεγονότα της εποχής αυτής ήταν ο αρχιεπίσκοπος Κυπριανός, που μυήθηκε στον αγώνα μαζί με άλλους αρχιερείς και πρόκριτους, από μέλη της Φιλικής Εταιρείας. Τα γεγονότα όμως που ακολούθησαν ήταν τραγικά για την Κύπρο. Ο πασάς της Κύπρου Κιουτσούκ Μεχμέτ, έπειτα από επίμονες προσπάθειες, πήρε την έγκριση του σουλτάνου να θανατώσει τον αρχιεπίσκοπο και όλους τους Κύπριους ηγετικούς παράγοντες που είχαν επαφές με τους Έλληνες επαναστάτες. Αμέσως ο πασάς συγκέντρωσε τα θύματά του στο σεράι. Ήταν η 9η Ιουλίου του 1821. Αφού τους διάβασε το φιρμάνι του σουλτάνου με την καταδίκη τους, εκτέλεσε τον αρχιεπίσκοπο και τους μητροπολίτες. Ακολούθησε σφαγή. Λέγεται ότι οι Τούρκοι σε ένα μήνα σκότωσαν 450, περίπου, Κυπρίους. Χαρακτηριστική ήταν η απάντηση που έδωσε ο αρχιεπίσκοπος στον Κιουτσούκ, όταν αυτός του ανακοίνωσε τη θανατική του καταδίκη: «Η Ρωμιοσύνη εν φυλή συνότζιαιρη του κόσμου, κανένας εν ευρέθηκεν για να την ιξαλείψει. Κανένας, γιατί σιέπει την που τα ύψη ο Θεός μου. Η Ρωμιοσύνη εν να χαθεί, όντας ο κόσμος λείψει». Εκατοντάδες Κύπριοι πήγαν στην Ελλάδα και πολέμησαν δίπλα στους Έλληνες αγωνιστές και πολλοί αναφέρονται μεταξύ των νεκρών του αγώνα.
Από τα πρώτα χρόνια της ζωής του ελληνικού κράτους οι Κύπριοι ζήτησαν από τον Καποδίστρια (1828) να προσαρτήσει την Κύπρο στην Ελλάδα, αλλά οι σχετικές προσπάθειες έμειναν άκαρπες.
Το 1832 στα εσωτερικά της Κύπρου αναμείχτηκε η Αίγυπτος και το 1833 έγιναν τρεις λαϊκές εξεγέρσεις από Έλληνες και Τούρκους κατοίκους του νησιού με βασική αιτία την άδικη επιβολή υπερβολικής φορολογίας, αλλά χωρίς θετικά αποτελέσματα. Από το 1838 με πρωτοβουλία του σουλτάνου Μαχμούτ Β’ έγιναν στην Κύπρο ορισμένες αλλαγές στη διοίκηση, με το Χάτι Σερίφ που εξέδωσε ο σουλτάνος, και το 1856 ακολούθησαν άλλες ανάλογες αλλαγές με το Χάτι Χουμαγιούν. Οι Τούρκοι κάτοικοι του νησιού αντέδρασαν, γιατί θεώρησαν ότι οι αλλαγές ήταν σε βάρος τους. Από το 1870 άρχισε να εφαρμόζεται το γαλλικό σύστημα δικαιοσύνης, η λειτουργία δικαστηρίων ευρωπαϊκού τύπου, καθώς και νοσοκομείων, η βελτίωση του οδικού δικτύου και η αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος.

[Περισσότερα: Εγκυκλοπαίδεια «Μαλλιάρης –παιδεία»]