02/08/12 19:45 - Λυχνοκαΐα: Άλλη μια συνάντηση Ελληνισμού και Ορθοδοξίας!..

Λυχνοκαΐα: Άλλη μια συνάντηση Ελληνισμού και Ορθοδοξίας!..

Μετά την επικράτηση του χριστιανισμού οι χριστιανοί πήραν το έθιμο της λυχνοκαΐας από τους εθνικούς. Γι’ αυτούς το φως συμβόλιζε το βασίλειο του φωτός. Στους τάφους των νεκρών, και κυρίως των μαρτύρων, κατά το Βάφτισμα, τη Θεία Ευχαριστία, την ανάγνωση του Ευαγγελίου, καθώς και στις γιορτές, η λυχνοκαΐα ήταν απαραίτητη. Το έθιμο υιοθετήθηκε αργότερα τόσο από την ορθόδοξη όσο και από τη ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα λυχνάρια αντικαταστάθηκαν από τα κεριά!...

ΙΣΩΣ η λυχνοκαΐα (*), ως όρος, δεν είναι και τόσο γνωστός σε πολλούς Έλληνες. Κι όμως!.. Η λυχνοκαΐα ήταν μία γιορτή των αρχαίων Αιγυπτίων, που ονομάστηκε έτσι από τον Ηρόδοτο, επειδή συνήθιζαν να καίνε όλη τη νύχτα γύρω από τα σπίτια τους λυχνάρια. Η γιορτή αυτή γινόταν σε ολόκληρη την Αίγυπτο προς τιμή της αιγυπτιακής θεάς Νέιθ, η οποία ταυτιζόταν με την Ίσιδα. Ο Φρέζερ, σπουδαίος μελετητής των αρχαίων θρησκειών, θεωρούσε τη λυχνοκαΐα γιορτή των ψυχών.

Ομοιότητες με τη λυχνοκαΐα παρουσιάζει η γιορτή της λυχναψίας, η οποία γινόταν στις 12 Αυγούστου και αναφέρεται στο εορτολόγιο του Φιλόκαλου. Πιστεύεται ότι η λυχνοκαΐα προήλθε από τη λατρευτική συνήθεια των λαών να ανάβουν τα λυχνάρια για τους θεούς και τους νεκρούς τους, συνήθεια που παραμένει μέχρι σήμερα.

Είναι εξακριβωμένο ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, Ινδοί, Ιάπωνες κ.ά. έκαιγαν λυχνάρια μπροστά στα αγάλματα των θεών, ενώ στο ναό του Σολομώντα έκαιγε πάντα η εφτάφωτη λυχνία. Και οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το έθιμο της λυχνοκαΐας, όπως αποδείχνουν το άσβεστο χρυσό λυχνάρι του Καλλίμαχου στο Ερέχθειο, τα λυχνάρια που έκαιγαν στο ιερό του Ερμή του Αγοραίου στις Φαρές κ.ά., καθώς και οι Ρωμαίοι αργότερα.

Σχετικά με το λατρευτικό έθιμο της λυχνοκαΐας στους τάφους των νεκρών, είναι γνωστό ότι όλοι οι αρχαίοι λαοί (Αιγύπτιοι, Φοίνικες, Εβραίοι, Έλληνες, Ρωμαίοι κ.ά.) τοποθετούσαν λυχνάρια στους τάφους, που άναβαν ορισμένες ή όλες τις μέρες. Πολλά από αυτά βρέθηκαν με τις ανασκαφές σε διάφορους τόπους. Αρχικά υπήρχε η πίστη ότι οι νεκροί ζουν μέσα στο σκοτάδι και όταν ανεβαίνουν από τον Άδη χρειάζονται φως. Με την πνευματικοποίηση της λατρείας η λυχνοκαΐα έγινε λατρευτικό έθιμο που δήλωνε το σεβασμό προς τους νεκρούς.

Μετά την επικράτηση του χριστιανισμού οι χριστιανοί πήραν το έθιμο της λυχνοκαΐας από τους εθνικούς. Γι’ αυτούς το φως συμβόλιζε το βασίλειο του φωτός. Στους τάφους των νεκρών, και κυρίως των μαρτύρων, κατά το Βάφτισμα, τη Θεία Ευχαριστία, την ανάγνωση του Ευαγγελίου, καθώς και στις γιορτές, η λυχνοκαΐα ήταν απαραίτητη. Το έθιμο υιοθετήθηκε αργότερα τόσο από την ορθόδοξη όσο και από τη ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα λυχνάρια αντικαταστάθηκαν από τα κεριά.

Σήμερα η λυχνοκαΐα (λυχνάρια, κεριά, καντήλια) είναι από τα πρώτιστα λατρευτικά μέσα των χριστιανών σε ολόκληρο τον κόσμο.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

(*) λυχνοκαΐα
λυχνοκαΐα, ιων. τ. λυχνοκαΐη, ἡ (Α)· 1. το άναμμα λύχνων, η λυχναψία· 2. (ως κύριο όν.) ἡ Λυχνοκαΐα· ονομασία εορτής στην Αίγυπτο.
[ΕΤΥΜΟΛ. < λύχνος + -καΐα (< καίω), πρβλ. ηλιο-καΐα, λιβανο-καΐα].

λυχνοκαυστώ
λυχνοκαυστῶ, -έω (Α)· βλ. λυχνοκαυτώ.

λυχνοκαυτία
λυχνοκαυτία, ἡ (Α) [λυχνοκαυτώ]· η λυχνοκαΐα*.

λυχνοκαυτώ
λυχνοκαυτῶ και λυχνοκαυστῶ, -έω (Α)· καίω λύχνους.
[ΕΤΥΜΟΛ. < λύχνος + καυτῶ (< -καυτος < καίω), πρβλ. ολο-καυτώ].