29/11/12 21:22 - Τι θα έγραφε αν ζούσε σήμερα ο Βοκκάκιος;

Τι θα έγραφε αν ζούσε σήμερα ο Βοκκάκιος;

Όσο κι αν ακούγεται περίεργο, τον 19ο αιώνα υπήρχε μια μυστική εταιρεία νέων Άγγλων ζωγράφων, ποιητών και κριτικών που ιδρύθηκε στο Λονδίνο το 1848, γοητευμένοι από τις ρομαντικές φαντασιώσεις, ανακαλύπτουν στον ύστερο Μεσαίωνα και στις Γραφές εικονογραφικά θέματα και εμπνέονται από τα έργα των τριών μεγάλων Φλωρεντινών, του Πετράρχη, του Δάντη και του Βοκκάκιου. Αλήθεια, αν ζούσε σήμερα ο Βοκκάκιος τι θα έγραφε στο «Δεκαήμερό» του;

John William Waterhouse, "Δεκαήμερον", 1916, ελαιογραφία σε μουσαμά, 61x91 εκ., Lady Lever Art Gallery, Λίβερπουλ.

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ τις καλλιτεχνικές δραστηριότητες, αλλά και δημιουργικές εκρήξεις ενός κορυφαίου ελληνικού μοντέλου, όπως της πανέμορφης και αστραφτερής Ελληνίδας καλλιτέχνιδας, Σάσας Μπάστα, η οποία ζει μέσα σε έναν μυθικό χώρο της «σόουμπιζ», εκ των πραγμάτων ο νους του γράφοντος ανέτρεξε στον περίφημο Βοκκάκιο. Ίσως ο περίεργος μυστικισμός, που κυριαρχεί στο χώρο αυτό, ίσως η μαγεία που ασκούν τα εκτυφλωτικά φώτα, ο σύγχρονος καλλιτεχνικός κόσμος μάς θυμίζει κάτι από τους Προραφαηλίτες, μια μυστική εταιρεία νέων ΄Αγγλων ζωγράφων, ποιητών και κριτικών που ιδρύθηκε στο Λονδίνο το 1848, γοητευμένοι από τις ρομαντικές φαντασιώσεις, ανακαλύπτουν στον ύστερο Μεσαίωνα και στις Γραφές εικονογραφικά θέματα και εμπνέονται από τα έργα των τριών μεγάλων Φλωρεντινών, του Πετράρχη, του Δάντη και του Βοκκάκιου. (1)
Ας μείνουμε, λοιπόν, στον Βοκκάκιο και ας γνωρίσουμε καλύτερα το «Δεκαήμερό» του, ένα περίφημο έργο (διαβόητο για πολλούς) που έγραψε και το οποίο έχει πολλά κοινά σημεία με τη σύγχρονη ζωή των «ανυπεράσπιστων ερώτων».

Ο Βοκκάκιος και η σημερινή εποχή

Όλοι έχουμε ακουστά για τον Τζιοβάνι Βοκκάκιο (1313-1375). Έναν Ιταλό συγγραφέα και ουμανιστή, μία από τις σημαντικότερες μορφές της ιταλικής λογοτεχνίας. Νόθος γιος του Μποκατσίνο ντι Κελίνο, ενός εμπόρου από τη Φλωρεντία, και μιας ευγενικής καταγωγής Γαλλίδας, γεννήθηκε πιθανότατα στο Παρίσι. Έζησε τα παιδικά του χρόνια στη Φλωρεντία. Από μικρός ο Βοκκάκιος ένιωθε αποστροφή για το επάγγελμα του εμπόρου, για το οποίο τον προόριζε ο πατέρας του, και, αφού εγκατέλειψε τις σπουδές του στις επιχειρήσεις, σπούδασε Κανονικό Δίκαιο και στη συνέχεια επιδόθηκε σε κλασικές και επιστημονικές σπουδές. Κοντολογίς, πέραν των άλλων, είχε σπουδάσει τα ελληνικά γράμματα και ήταν εραστής όχι μόνον του ωραίου φύλλου, αλλά και των μεγάλων Ελλήνων φιλοσόφων!
Λένε πως κατόρθωσε να γίνει μέλος της αυλής του Ροβέρτου της Ανδεγαυίας (Ανζού), βασιλιά της Νεάπολης. Η συναναστροφή του με πνευματικούς ανθρώπους συντέλεσε μαζί με τα βιβλία στη ευρύτερη μόρφωσή του. Κι όχι μόνο…
Η ερωτική συγκίνηση που τον κυρίεψε, όταν γνωρίστηκε με τη Μαρία ντ’ Ακουίνο, νόθα κόρη του βασιλιά Ροβέρτου, διαφάνηκε στα πρώτα του μυθιστορήματα. Ύστερα από την οικονομική κατάρρευση του πατέρα του εγκατέλειψε τη ζωή της Νεάπολης και γύρισε στη Φλωρεντία (1340), όπου επιδόθηκε στη συγγραφή έργων με βουκολικά και μυθολογικά θέματα, πριν παρουσιάσει τα ώριμα έργα του.
Το 1350 γνωρίστηκε με τον Πετράρχη, με τον οποίο διατήρησε στενή σχέση μέχρι το θάνατο του τελευταίου το 1374. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του, κατά τα οποία μεταστράφηκε σε έναν θρησκευτικό διαλογισμό, του ανατέθηκε μία σειρά διαλέξεων για τη «Θεία Κωμωδία» του Δάντη (1373), αλλά δεν πρόλαβε να τις ολοκληρώσει καθώς αρρώστησε και τον επόμενο χρόνο πέθανε στο Τσεράλντο (κοντά στη Φλωρεντία).

Ο ρομαντισμός των γυναικών δεν εξέλειψε ποτέ και από καμία χρονική περίοδο, όπως βλέπουμε σε  ζωγραφικές απεικονίσεις (αριστερά) και σε σημερινές φωτογραφίσεις (δεξιά) με την πανέμορφη Ελληνίδα καλλιτέχνιδα Σάσα Μπάστα!..

Το «Δεκαήμερο»

Τα πιο αξιόλογα έργα του Βοκκάκιου είναι τα εξής: «Δεκαήμερο», συλλογή εκατό ιστοριών που γράφτηκαν σε διάστημα πολύχρονο (1348-1353). Θεωρείται το καλύτερο και είναι το πιο γνωστό έργο του Βοκκάκιου. Είναι πεζογράφημα που το χαρακτηρίζει αντικειμενικότητα και ελευθεροστομία, με θέμα τον έρωτα· «Φιαμέτα», πεζό έργο που αποτελεί ψυχολογική μελέτη· «Φιλόστρατος», επικό έργο γραμμένο σε οχτάστιχο, αφιερωμένο στη Φιαμέτα, που είναι το ψευδώνυμο της ερωμένης του Μαρίας ντ’ Ακουίνο· «Φιλόστρατος» βασίζεται σε ένα επεισόδιο του έργου «Μυθιστόρημα της Τροίας»· «Θησηίς», επικό έργο γραμμένο σε οχτάστιχο, με το οποίο προφανώς φιλοδοξούσε ο Βοκκάκιος να συμπληρώσει το κενό που υπήρχε στη νέα ιταλική λογοτεχνία στον τομέα της επικής ποίησης, κάτι που είχε επισημάνει και δηλώσει ο Δάντης· «Αμέτο», πεζό έργο· «Το Νυμφαίο του Φιέζολε», ποιητικό έργο σε οχτάστιχο· «Κορμάτσο», πεζό έργο με θέμα μια ερωτική υπόθεση, εξαιτίας της οποίας γίνεται παιγνίδι στα χέρια της λατρευτής του και -δυστυχώς, εδώ ήταν άτυχος-καταγέλαστος.
Ο Βοκκάκιος έγραψε και διδακτικά και αλληγορικά απανθίσματα από τη μυθολογία και ιστορία στα λατινικά, όπως το «Βουκολικό άσμα», το «Επιφανείς άντρες», «Διάσημες γυναίκες» και το πιο ωραίο απ’ όλα, το «Γενεαλογίες των θεών των εθνικών». Διασώζεται, επίσης, και μια βιογραφία που έγραψε ο Βοκκάκιος για το Δάντη, καθώς και σχόλιά του στο βιβλίο «Κόλαση» του έργου «Θεία Κωμωδία».
Ο Βοκκάκιος δεν ήταν γεννημένος για τον επικό ή λυρικό λόγο, αλλά για τον πεζό. Πεζά έργα του, όπως το «Δεκαήμερο», του εξασφάλισαν φήμη και θέση δίπλα στον άλλο περίφημο Ιταλό ποιητή Πετράρχη. (2)

Τι θα έγραφε αν ζούσε σήμερα ο Βοκκάκιος;

Σίγουρα η ερωτική ζωή θα τον είχε συναρπάσει. Ήδη τον γοήτευε από εκείνα τα χρόνια κάθε πλάσμα που τον έκανε να σκιρτά από συγκίνηση. Μη λησμονούμε ότι το «Δεκαήμερο», που έχει ως υπότιτλο: «Ο πρίγκιπας Γαλεόττος», αφιερώνεται στις πανέμορφες κυρίες που όπως έλεγε είναι οι μόνες που μπορούσαν να εκτιμήσουν το έργο του (!!).
Η Σάσα Μπάστα, μία από τις πιο όμορφες Ελληνίδες της σημερινής εποχής, σίγουρα θα ήταν μία από τις ωραιότερες μούσες του Βοκκάκιου, αρκεί να θυμηθούμε για λίγο το έργο του με τίτλο: «Δεκαήμερο»:
Είναι η εποχή που η Φλωρεντία πλήττεται από μία φοβερή επιδημία, την πανούκλα (1347-1349). Δέκα νεαροί (7 γυναίκες και 3 άνδρες) συναντιούνται σε μία περιοχή (3) και για να επιζήσουν καταφεύγουν στην εξοχή, όπου ο Βοκκάκιος θεωρεί «επίγειο παράδεισο». Εκεί, για να διασκεδάσουν, θεσπίζουν έναν κανόνα, σύμφωνα με τον οποίο κάθε μέρα διηγείται ο καθένας μία ιστορία, ανάλογα με το θέμα που προτείνει όποιος ορίζεται βασιλιάς ή βασίλισσα της ημέρας. Έτσι, με τις δέκα ιστορίες των δέκα προσώπων, παράγεται ένα σύνολο εκατό διηγήσεων και ο αριθμός δέκα κυριαρχεί στο έργο στο οποίο δίνει και τον τίτλο. Ο συγγραφέας αναλύει με διαφορετικούς ρητορικούς τρόπους τους χαρακτήρες των προσώπων και δίνει χαρακτηριστικούς τύπους της σύγχρονης κοινωνίας. Η περιγραφή της φύσης, επίσης, κατέχει σημαντική θέση στο έργο και η ειδυλλιακή ομορφιά της εξοχής έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την απειλητική ατμόσφαιρα της πόλης που μαστίζεται από τη θανατηφόρα επιδημία. (4)
Πηγές των ιστοριών του Βοκκάκιου είναι οι ελληνικές μυθιστορίες, ακόμη και η Αγία Γραφή (!), ενώ στο έργο του δίνει την εικόνα της νέας αστικής τάξης της εποχής του, αναδεικνύοντας το θέμα του αυλικού έρωτα και προβάλλει ιδιαίτερα το θέμα των πανέμορφων γυναικών. Ακριβώς ό,τι γίνεται σήμερα (!!)
Μέσα σ’ αυτές τις ωραιότατες κυρίες, σήμερα, ασφαλώς και θα ήταν η πανέμορφη, γοητευτική και απαστράπτουσα, Σάσα Μπάστα, που ο Βοκκάκιος θα έγραφε στο νέο «Δεκαήμερό» του!...

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

1. Βλέπε περιοδικό «Αρχαιολογία», τεύχος 109, θέμα: «Ο Βοκκάκιος και οι Προραφαηλίτες, Ανυπεράσπιστοι έρωτες».
2. Στην αρχή ο Βοκκάκιος διακρινόταν από έναν έμμονο αυτοβιογραφικό υποκειμενισμό και μια προσήλωση στη δική του ερωτική περιπέτεια που κατέληξε στην εγκατάλειψή του από την ερωμένη του. Αργότερα όμως, όπως φαίνεται στο «Δεκαήμερο», απαλλάχτηκε από τον αυτοβιογραφικό υποκειμενισμό και απέκτησε την ικανότητα να διεισδύει στην ανθρώπινη προσωπικότητα και να αποτυπώνει τις διάφορες εκφάνσεις της.
3. Santa Maria Novella
4. Βιογραφικό Βοκκάκιου: Εγκυκλοπαίδεια: «Μαλλιάρης-παιδεία»