06/01/13 0:01 - Περί της Αθηναίων πολιτείας έχει γράψει και ένας άγνωστος συγγραφέας;

Περί της Αθηναίων πολιτείας έχει γράψει και ένας άγνωστος συγγραφέας;

Διαβάστε το έργο ενός άγνωστου συγγραφέα, που θα μπορούσε να ανήκει στα πρώτα χρόνια του Πελοποννησιακού πολέμου (κάπου μεταξύ 431 και 424), εν πάση περιπτώσει στην εποχή της ακμής της αθηναϊκής θαλασσοκρατίας!.. Όλα αυτά σημαίνουν πως πρόκειται για το πιο παλιό έργο αττικού πεζού λόγου και συγχρόνως για την πρώτη στο είδος της πραγματεία δημόσιου και συνταγματικού δικαίου στην ευρωπαϊκή γραμματεία!!.

Δεν είναι μόνον ο Αριστοτέλης, που έχει γράψει περί της Αθηναίων πολιτείας. Όπως αποδεικνύεται υπάρχουν και άλλοι συγγραφείς της αρχαιότητας που ασχολήθηκαν με το θέμα, αλλά παρέμειναν άγνωστοι ή αφανείς!...


Αθηναίων πολιτεία.

Πρόκειται για ένα έργο άγνωστου συγγραφέα, που θα μπορούσε να ανήκει στα πρώτα χρόνια του Πελοποννησιακού πολέμου (κάπου μεταξύ 431 και 424), εν πάση περιπτώσει στην εποχή της ακμής της αθηναϊκής θαλασσοκρατίας• όλα αυτά σημαίνουν πως πρόκειται για το πιο παλιό έργο αττικού πεζού λόγου και συγχρόνως για την πρώτη στο είδος της πραγματεία δημόσιου και συνταγματικού δικαίου στην ευρωπαϊκή γραμματεία.

Με την πρώτη κιόλας ματιά γίνεται φανερό πως ο συγγραφέας είναι αντίπαλος της δημοκρατίας, ένας ατόφιος ολιγαρχικός, που μισεί βέβαια τη δημοκρατία, θεωρεί όμως πως κάθε ιδέα για ανατροπή της δεν έχει καμιά ελπίδα με το μέρος της. Βλέπει μέσα στη μορφή της αθηναϊκής πολιτείας την κυριαρχία των κατώτερων πολιτών πάνω στους ανώτερους τους (Ι, 5-7), όμως η κυριαρχία τους αυτή είναι -υποστηρίζει- τόσο καλά οργανωμένη, τόσο πολύ διασφαλισμένη από την οικονομική και τη στρατιωτική πλευρά, ώστε κάθε προσπάθεια για επανάσταση θα ήταν καταδικασμένη να αποτύχει.

Την ανάλυση αυτή ο συγγραφέας τη δίνει σε μια χαλαρή επισκόπηση• πραγματεύεται τα σημαντικότερα γνωρίσματα της αθηναϊκής δημοκρατίας, την εσωτερική της δομή (Ι, 1-13), την πολιτική της Αθήνας απέναντι στους συμμάχους της και μαζί την εξωτερική της πολιτική (Ι, 14-20), προπάντων την ολοκλήρωση της θαλασσοκρατίας της (II), ύστερα από την περιγραφή της οποίας ξαναγυρνά στην εσωτερική κατάσταση (κατά τη γνώμη του: κακή κατάσταση) της Αθήνας.

Το τρίτο κεφάλαιο (στην πραγματικότητα ένα είδος παραρτήματος με τον χαρακτήρα που έχει) απαντά αρνητικά στο ερώτημα που τέθηκε αν υπάρχει δυνατότητα για μια βίαιη μεταβολή του πολιτεύματος. Γενικά, χωρίς να αναφέρονται ονομαστικά Αθηναίοι πολιτικοί, ασκείται κριτική σε βάρος των άσχημων πλευρών της πολιτικής του Περικλή σε έναν τόνο ελαφρά ειρωνικό-σαρκαστικό, με πλήρη γνώση της πραγματικότητας και με ρεαλιστική εκτίμηση της κατάστασης.

Ο συγγραφέας δεν είναι δυνατό να ταυτιστεί. Εξίσου ασαφές παραμένει και το αν το έργο γεννήθηκε στην Αθήνα (ως επιστολή ενός Αθηναίου ολιγαρχικού σε έναν Σπαρτιάτη) ή στους κύκλους των πολιτικών φυγάδων. Ως μαρτυρία εποχής και ως "εκ των ένδον" κριτική θεώρηση της Αθήνας το έργο έχει ανεκτίμητη αξία. Ως δείγμα του πιο παλιού αττικού πεζού λόγου παρουσιάζει, στο χτίσιμο των προτάσεων και στη σύνδεση των σκέψεων, δυσκολίες που δεν μπορούμε να τις παραβλέψουμε, μαζί όμως και σημάδια προσπαθειών για σαφήνεια και σωστή έκθεση.

Οι αρχές των κεφαλαίων έχουν λημματικό χαρακτήρα σαν βοηθητικά για τη διάταξη στοιχεία. Καθώς φαίνεται, το έργο μπήκε από πολύ νωρίς στο corpus των έργων του Ξενοφώντα, προφανώς ως κάτι το αντίστοιχο προς την Λακεδαιμονίων πολιτεία του.

Άγνωστο, λοιπόν, παραμένει πόσοι άλλοι αρχαίοι συγγραφείς θα έχουν γράψει γι’ αυτό το θέμα περί της Αθηναίων πολιτείας…