18/01/13 21:33 - Εκτός από τη γυναικεία υπάρχει και η … λογοτεχνική μόδα;

Εκτός από τη γυναικεία υπάρχει και η …  λογοτεχνική μόδα;

Με αφορμή το γεγονός ότι διάφοροι σύγχρονοι οίκοι μόδας προβάλλουν την ομορφιά και το κάλλος των γυναικών, ας ρίξουμε μια ματιά σε αρχαία ελληνικά κείμενα όπου η μόδα είχε περάσει σε διάφορα … λογοτεχνικά κείμενα! Ας διαβάσουμε τι αποκαλύπτει η έρευνά μας!..


Από εκδηλώσεις του οίκου μόδας Billy Joe, όπου η μόδα της ομορφιάς προβάλλεται με πολλές πανέμορφες Ελληνίδες, οι οποίες, στην παραπάνω φωτογραφία, πλαισιώνουν τον πασίγνωστο και δημοφιλή Έλληνα χορευτή Φώτη Μεταξόπουλο!... Με μία διαφορά: Μόδα υπήρχε και στα αρχαία ελληνικά λογοτεχνικά κείμενα!!


Η ΛΕΞΗ μόδα, σύμφωνα με το Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας των Εκδόσεων «Πάπυρος» σημαίνει τις παροδικές προτιμήσεις, γενικά, μιας εποχής στην πολιτισμική και πολιτιστική σφαίρα, στον τρόπο ζωής και, κυρίως σε ό,τι έχει σχέση με ενδύματα, χρώματα, κόμμωση, κοσμήματα, οι οποίες μεταβάλλονται ταχύτερα από ό,τι το γενικότερο ύφος αυτής τής εποχής, αλλ. συρμός («το μπλε χρώμα είναι τής μόδας») (*).

Με αφορμή, λοιπόν, το γεγονός ότι διάφοροι σύγχρονοι οίκοι μόδας προβάλλουν την ομορφιά και το κάλλος των γυναικών, ας ρίξουμε μια ματιά σε αρχαία ελληνικά κείμενα όπου η μόδα είχε περάσει σε διάφορα … λογοτεχνικά κείμενα! Διαβάζουμε, λοιπόν, τι αποκαλύπτει η έρευνά μας!..

Ανακρεόντεια. Καταρχήν όλα τα ποιήματα που μιμούνται το ύφος των συμποτικών και ερωτικών ποιημάτων του Τήιου ποιητή Ανακρέοντα (στο λεγόμενο ανακρεόντειο μέτρο)• ειδικότερα όμως έτσι ονομάζεται μια συλλογή 60 ποιημάτων στο ίδιο μέτρο, που μας παραδόθηκαν ως παράρτημα της «Παλατινής Ανθολογίας» τα ποιήματα αυτά αποδόθηκαν βέβαια στον Ανακρέοντα, προέρχονται όμως από εντελώς διαφορετικούς αιώνες, αρχίζοντας από την ύστερη ελληνιστική εποχή και φτάνοντας ως την ύστερη αρχαιότητα και τη βυζαντινή εποχή, τότε που με ευχαρίστηση καλλιεργούνταν αυτό το είδος. Η συλλογή αυτή φαίνεται ότι περιλήφθηκε στην «Παλατινή Ανθολογία» κατά τον 1 Ιο αιώνα. Tα ποιήματα αυτά διέδωσαν ανά τους αιώνες την εξαιρετικά μονόπλευρη εικόνα του Ανακρέοντα ως του γλεντζέ που βρίσκει την ευτυχία στο πιοτό• η νέα τους έκδοση και η γαλλική τους μετάφραση από τον Henricus Stephanus το 1554 βάθυνε αυτήν την εικόνα, επηρέασε τη γαλλική λυρική ποίηση του 16ου αιώνα (Ronsard, Belleau) και προετοίμασε το έδαφος για τη λογοτεχνική μόδα του 18ου αιώνα που πήρε το όνομα Ανακρεοντισμός (Uz, Gleim, Jacobi, Hagedorn, Goetz). Συνολική μετάφραση των ποιημάτων τού Ανακρέοντα και των Ανακρεοντείων το 1746 από τον Uz και τον Goetz• μετάφραση του ποιήματος «Στο τζιτζίκι» (34 Preisendanz) από τον Goethe• μετάφραση όλων των γνήσιων και νόθων ποιημάτων από τον Ε. Morike το 1864. Η σύγχρονη φιλολογική έρευνα ξεχώρισε τα γνήσια από τις μιμήσεις, που η αξία τους είναι πολύ διαφορετική μεταξύ τους: δίπλα στη σεμνότυφη δασκαλίστικη ποίηση βρίσκονται χαριτωμένα Rokoko παιχνιδίσματα. Παντελής έλλειψη κλασικών θεμάτων, μόλις κάποια παρουσία μυθολογικών εικόνων, στη θέση τους όμως εγκώμια για τον Έρωτα και τον Διόνυσο, την αγάπη, το κρασί, το τραγούδι, την άνοιξη, το λουλούδιασμα των ρόδων η χαρούμενη απόλαυση της ζωής είναι ο στενά περιορισμένος κύκλος τω θεμάτων.

Αξιόνικος. Κωμικός ποιητής άγνωστης εποχής. Πρέπει να ανήκε στη Μέση κωμωδία. Ένα από τα έργα του, ο Φιλευριπίδης, αποτελεί μαρτυρία για τον ενθουσιασμό που είχε γίνει της μόδας να προκαλεί αυτήν την εποχή αυτός ο ποιητής.

Παύλος Σιλεντιάριος. Ποιητής του 6ου αι. μ.Χ., ανώτερος υπάλληλος στην Κωνσταντινούπολη, όπου έγραψε μια περιγραφή (σε δακτυλικούς εξάμετρους στίχους) της Αγίας Σοφίας, που την αφιέρωσε στον αυτοκράτορα Ιουστινιανό και την απάγγειλε στις 6.1.563• μια παρόμοια περιγραφή του άμβωνα της ίδιας εκκλησίας γεννήθηκε λίγο μετά ("Εκφρασις του ναού της Αγίας Σοφίας", "Εκφρασις τού άμβωνος"). Αυτού του είδους οι περιγραφές κτισμάτων ή έργων τέχνης (εκφράσεις) είχαν την αρχή τους σε μια λογοτεχνική μόδα• τα ποιήματα αυτά έχουν για μας σήμερα ενδιαφέρον, γιατί μας δίνουν πληροφορίες που αφορούν στην ιστορία της τέχνης, αλλά και λόγω της λογοτεχνικής-ποιητικής τους αξίας. Καλλιτεχνική ποιότητα πέτυχε ο Παύλος Σιλεντιάριος και με τα επιγράμματα του, 78 από τα οποία βρίσκονται στην «Παλατινή Ανθολογία», τα πιο πολλά τους ερωτικά ποιήματα με τόλμηρό-παιγνιώδες περιεχόμενο, όλο χιούμορ!..

(*) [ΕΤΥΜΟΛ. <ιταλ. moda < λατ. modus «τρόπος»].