27/01/13 21:45 - Ένας άγνωστος Διογένης!

Ένας άγνωστος Διογένης!

Μπορεί να είναι γνωστός ο Διογένης ο Κυνικός ή ο Διογένης ο Λαέρτιος, αλλά ποιος μιλάει – άραγε- για έναν άλλο Διογένη, τον Αντώνιο Διογένη, που έζησε τον 3ον αιώνα μ.Χ. και έγραψε απίστευτα μυθιστορήματα; Διαβάστε το κείμενο που ακολουθεί!

Απόσπασμα από το Λεξικό του Φωτίου όπου μνημονεύει την ιστορία που αναφέρει ο Αντώνιος οΔιογένης («περί των υπέρ Θούλην απίστων»), σύμφωνα με το ψηφιοποιημένο έργο, που έγινε στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας.

ΕΙΝΑΙ αλήθεια. Λίγοι είναι εκείνοι οι Έλληνες που έχουν ασχοληθεί ή ασχολούνται με τον άγνωστο αρχαίο μας πρόγονο, τον Αντώνιο Διογένη. Οι ιστορικές πηγές λένε πώς ήταν μυθιστοριογράφος του 1ου ή του 2ου αι. μ.Χ. Έγραψε μια συλλογή φανταστικών θαυμαστών ιστοριών που έλαβαν χώρα σε ένα περιπετειώδες ταξίδι προς τη Θούλη («Τα υπέρ θούλην άπιστα», 24 βιβλία!!).

Στο έργο αυτό ο ήρωάς του, ο Δεινίας ο Αρκάς, φθάνει από την πατρίδα του στο νησί Θούλη και ερωτεύεται εκεί τη Δερκυλίδα.

Του μυθιστορήματος αυτού διασώθηκε περίληψη υπό του Φωτίου, ο οποίος επαινεί τον Αντώνιο για την καθαρότητα και τη χάρη των περιγραφών του, καθώς και αποσπάσματα στον βίο του Πυθαγόρα του Πορφυρίου.

Η Θούλη (Thule) στους μεσαιωνικούς γεωγραφικούς χάρτες δείχνουν οποιαδήποτε απόμακρη θέση που βρίσκεται πέρα από τα “σύνορα του γνωστού κόσμου”.  Μερικοί άνθρωποι χρησιμοποιούν την Thule ως λατινικό όνομα για τη Γροιλανδία,, ενώ  χρησιμοποιείται η Thule και για την Ισλανδία.(olympia.gr)

Το παραπάνω βιβλίο αποτελεί μια περίεργη ανάμειξη ταξιδιωτικής έκθεσης, ερωτικής ιστορίας και περιπετειώδους μυθιστορίας. Η αφηγηματική όμως παρουσίαση του έρωτα, της απόδρασης, του ταξιδιού ως το φεγγάρι, του θανάτου και της καθόδου στον Άδη, της ανάστασης και της τελικής σωτηρίας δεν υπηρετεί απλώς ψυχαγωγικούς σκοπούς, αλλά συμβολίζει τις πεπρωμένες τύχες και τη σωτηρία της ψυχής με το νόημα της πυθαγορικής διδασκαλίας, που στον Ιο αι. μ.Χ. γνώρισε μια έντονη αναβίωση.

Οι λογής-λογής εμπειρίες του ήρωα δίνονταν με μια "ραφιναρισμένη" αφηγηματική τεχνική - όσο, βέβαια, μας επιτρέπουν να το αναγνωρίσουμε τα κομμάτια που έχουμε από το έργο.

Και κάτι ακόμη: Ο Λουκιανός από τα Σαμόσατα παρώδησε το μυθιστόρημα στις «Αληθινές του ιστορίες», ενώ το μυθιστόρημα εξακολούθησε να είναι δημοφιλές ως τον 4ο και τον 5ο αιώνα!..

Διεξοδική ανάλυση του έργου του Αντωνίου Διογένους, «Περί των υπέρ Θούλην απίστων», μπορεί να διαβάσει κανείς στο ιστολόγιο «Νομοσοφία».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:

α) Φώτιος, χειρόγραφο 166.
β): Κ. Burger, Studien zur Gesch. d. gr. Romans II, Progr. Blankenburg 1903.
γ) Ιωάννης Κακαβούλιας: Ελληνική Γραμματολογία (αρχαία και βυζαντινή), εκδ. Νικόδημος, Αθήνα, σελ. 41

[Στην πάνω φωτογραφία: Παγετώνες στην περιοχή της Θούλης, 1986.]