27/04/13 4:29 - Διάλογος με τον ... Αντισθένη!!

 

Διάλογος με τον ... Αντισθένη!!

Νοητοί φιλοσοφικοί διάλογοι του Άγγελου Παν. Σακκέτου με μεγάλους άνδρες και γυναίκες της Ελληνικής αρχαιότητας, της Βυζαντινής εποχής, αλλά και του Νεότερου Ελληνισμού, για να μπορέσουμε, αν είναι δυνατόν και εν τω μέτρω των δυνάμεών μας, να προσεγγίσουμε καλύτερα το έργο των μεγάλων αυτών μορφών του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας, ώστε να τους φέρουμε πιο κοντά στους σημερινούς Έλληνες, ενώ πολλούς εξ αυτών θα τους ανασύρουμε από την «αφάνεια» προς το φως!.. ¨Αλλωστε, όπως έλεγαν οι πρόγονοί μας: «Η αηδών νύκτωρ γλυκύτερους ήχους εκπέμπει»!.. (= «Το αηδόνι τη νύκτα κελαηδεί πιο γλυκά»)!.. Μαζί μας σήμερα ο ...  Αντισθένης (!!)

Η φυλακή του Σωκράτη όπως τη φαντάστηκε ο Νταβίντ. Πίνακας του Zακ-Λουί Νταβίντ (1787) Ο Θάνατος του Σωκράτη. Metropolitan Museum of Art, Νέα Υόρκη.

ΔΙΟΛΟΓΟΣ ΜΕ ΤΟΝ... ΑΝΤΙΣΘΕΝΗ!!

ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Καλησπέρα, δάσκαλε και φιλόσοφε, Αντισθένη Σωκρατκέ!..
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Καλησπέρα, μαθητά!.. Ποιας ελληνικής φυλής το γένος η καταγωγή σου; Η κατατομή σου δεν μου δείχνει για Αθηναίος!
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Σωστή η παρατήρηση. Των Καλαβρύτων η γη με γέννησε, σε μέρος μακρινό και απρόσιτο. Αλλά του Λάδωνα η πηγή με ανέστησε. Της Νύμφης Δάφνης, που ερωτεύθηκε ο Απόλλων, η γενέτειρα!.
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Σε τι μπορώ να σε φωτίσω με τον δαυλό που κουβαλάει η σκέψη μου;
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Φιλόσοφο σε είπαν, αν θαρρώ!.. Λίγα να μάθω θέλω απ’ τη ζωή σου!..
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Έζησα περίπου το 445-360 π.Χ. Γιος είμαι ενός ομώνυμου Αθηναίου πολίτη και μιας Θρακιώτισσας δούλας: Άκουσα τα μαθήματα περίφημων σοφιστών (του Γοργία και του Ιππία), που επέδρασαν επάνω μου, ύστερα όμως έγινα ένας από τους στενότερους μαθητές του Σωκράτη! 
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Δίπλα στον Σωκράτη, είπες δάσκαλε; Άρα θα είδες τον θάνατό του!
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Δίκιο έχεις!.. Ήμουν ένας από αυτούς που ήταν παρόντες κατά τη στιγμή του θανάτου του (!), αλλά ύστερα από τον θάνατο του Σωκράτη, ίδρυσα ο ίδιος σχολή στο γυμναστήριο του Κυνοσάργους! Από τη σχολή αυτή βλάστησε η φιλοσοφική τάση του Κυνισμού!
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Λένε πως παρά την εξαιρετική σημασία που είχε για τη σχολή αυτή η φυσιογνωμία του Διογένη από τη Σινώπη, συ πρέπει να θεωρείσαι ο πνευματικός ιδρυτής αυτής της σχολής!
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Σωστά μιλάς. 
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Και τι επιδίωκες στη ζωή σου;
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Να ορθοφρονούν οι άνθρωποι!. Η πλούσια συγγραφική δραστηριότητά μου φωτίζεται από τον πίνακα περιεχομένων μιας δεκάτομης έκδοσης με 70 περίπου τίτλους!. Με μερικές διαλεκτικές και γλωσσικές μελέτες μου ήρθα στην αρχή σε συνάφεια προς τη σοφιστική: δύο επιδεικτικοί λόγοι (Αίας, Οδυσσεύς) είναι τα μόνα έργα που σώθηκαν από τίτλους που σας παραδόθηκαν μέσα στους αιώνες!…
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Μπορούμε να συναγάγουμε το συμπέρασμα ότι υπήρχαν σημεία επαφής με εργασίες άλλων σοφιστών (Αλήθεια, Αρχέλαος ή περί βασιλείας, Ορέστου απολογία, επίσης αλληγορικές ερμηνείες του Ομήρου). Η Ασπασία, ο Αλκιβιάδης, ο Μενέξενος πρέπει να ήταν σωκρατικοί, όπως τους λέμε, διάλογοι. 
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Έχεις δίκιο!.. Όμως, στον διάλογο που είχε τον τίτλο Σάθων έκανα σφοδρή επίθεση εναντίον του Πλάτωνα, του οποίου απέρριπτα τη θεωρία των ιδεών, καθώς γενικά αποστρεφόμουν τις θεωρίες και σε θέματα γνωσιολογικά έκλινα προς τον σκεπτικισμό (Ονομάτων επίσκεψις)!
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Και γιατί όλα αυτά;
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Η προσοχή μου ήταν εστραμμένη κατά κύριο λόγο στην πρακτική ηθική! Η αρετή δεν εξαρτιόταν για μένα από τη γνώση, αλλ' ήταν αποτέλεσμα άσκησης, εθισμού και αυτοσυγκράτησης στον αγώνα εναντίον κάθε είδους ηδονής!
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Και ποιο ήταν το ιδανικό σου;
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Το ιδανικό μου ήταν η απαλλαγή από κάθε είδους ανάγκες, η αυτάρκης προσωπικότητα!
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Και πρότυπό σου;
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Πρότυπο μου ήταν ο Ηρακλής (το κατοπινό είδωλο των Κυνικών), που του αφιέρωσα επίσης ένα έργο. Στο έργο μου που είχε τον τίτλο Κύρος, περιέγραφα την ιδεώδη μορφή του άρχοντα, κάτι που μπόρεσε αργότερα να γίνει η αφετηρία για το έργο του Ξενοφώντα! Από όλα αυτά στην πραγματικότητα προέκυψε η κλίση μου, προς τον φυσικό τρόπο ζωής, προς την απλή ζωή, την εργασία, τη σκληραγωγία και την αυτάρκεια!
ΣΑΚΚΕΤΟΣ: Τώρα κατανοώ την άμεση επίδρασή σου στον Διογένη από τη Σινώπη και στον Κράτητα από τη Θήβα! Καληνύχτα δάσκαλε!.
ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ: Καληνύχτα, μαθητά!... Η αιώνια ελληνική γη ας παράγει συνέχεια τους πνευματικούς καρπούς της!.. Καληνύχτα!... (*)

---------------------

(*) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ: A.W. Winkelmann, 1842' F. Diimmler, Antisthenica, 1882• F.D. Caizzi, Μιλάνο 1966' οι επιδεικτικοί λόγοι και στο AS• L. Paquet, Les cyniques grecs. Fragmentes et temoignages, Ottawa, 1975. W. Nestle, Die Sokratiker, 1922. K. v. Fritz (Hermes 62, 1927)• του ίδιου (Rh. Μ. 84, 1935)• F. Syre, The Greek Cynics, Baltimore 1949.,P. Kroh Λεξ. αρχ. συγγρ. Ελλ. & Λατ. 1996, σ. 70-71, Βικιπαίδεια.