08/06/13 0:19 - Υπάρχει ζωή στο διάστημα; (2)

 

Υπάρχει ζωή στο διάστημα; (2)

Μια σειρά αποκαλυπτικών άρθρων με ανθρώπους, που έχουν ασχοληθεί ιδιαίτερα με τον αχανή διαστημικό χώρο, όπως αστρονόμοι ή ειδικοί ερευνητές, που θα δίνουν απαντήσεις βασισμένες στα επιστημονικά και όχι τα φανταστικά δεδομένα! Διαβάστε, για παράδειγμα, τι λέει ο αείμνηστος ερευνητής διαστημικών θεμάτων, Αλέξανδρος Λαγκαδάς, μέλος της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας, μέσα στο βιβλίο του: «Υπάρχει ζωή στο διάστημα;».

Υπάρχει ζωή στο διάστημα;

Να ένα ερώτημα μεγάλου ενδιαφέροντος. Ένα ερώτημα που από αιώνες απασχολεί κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο και που κατά τα τελευταία ιδίως χρόνια με τα μεγάλα μας επιτεύγματα, προς κατάκτηση του διαστήματος, έχει δημιουργήσει συζητήσεις άνευ προηγουμένου. Δεν υπάρχει τίποτε πιο συναρπαστικό από το να επικοινωνήσουμε με άλλους πολιτισμούς που θα υπάρχουν στον ουρανό. Φαντάζεται κανείς τι θα είχαμε να ωφεληθούμε από μια τέτοια επαφή. γιατί τότε θα μας δινόταν απάντηση στα τόσα μας ερωτήματα: Τι είναι ζωή; Τι θάνατος; Ποια είναι η σημασία της ζωής στο Σύμπαν; Από πού προήλθαμε και πού πηγαίνουμε; Και δεν είναι παρά ελάχιστα τα ερωτήματα αυτά από τα τόσα στα οποία θα έχουμε απαντήσεις. Αλλά γιατί αυτή η τεράστια προσπάθεια και οι τόσες δαπάνες για την κατάκτηση του διαστήματος; Μήπως για να ικανοποιηθεί μόνο η ανθρώπινη περιέργεια; Ίσως όχι μόνο γι' αυτό, γιατί υπάρχει και ένας μεγάλος στόχος: Ο αποικισμός άλλων ουράνιων σωμάτων. Κατοικούμε ουσιαστικά σ' ένα «διαστημόπλοιο» που λέγεται Γη. Είναι περιορισμένης επιφανείας και με πολύ περιορισμένες ποσότητες μέσων διαβιώσεως μας.
Πολλοί συνεπώς είναι εκείνοι που πιστεύουν σήμερα πως η ανθρωπότητα διατρέχει κίνδυνο υπάρξεώς της κατά τους προσεχείς αιώνες. Σήμερα ο πληθυσμός του πλανήτη μας ανέρχεται περίπου σε 5,5 δισεκατομμύρια άτομα και διπλασιάζεται ανά 30 έως 35 χρόνια. Εάν λοιπόν συνεχισθεί αυτή η αύξηση των κατοίκων της Γης με τον ίδιο ρυθμό, ο πληθυσμός της θα φθάσει τα 8 δισεκατομμύρια το 2.000 και το 2.500 θα είναι τέτοια η πυκνότης του πληθυσμού της ώστε σε κάθε άτομο θα ανήκει μόλις επιφάνεια 1 τετραγωνικού μέτρου για να ζήσει!! Ολόκληρη δηλαδή η στερεά επιφάνεια του πλανήτη μας, περιλαμβανομένων των ερήμων και των Ιμαλαΐων ακόμη, θα εμφανίζει την όψη μιας πανυγηρικής συγκεντρώσεως!!
Αλλά εκτός του προβλήματος αυτού, του υπέρ-πληθυσμού, θα έχουμε και το φάσμα της εξαντλήσεως των ενεργειακών αποθεμάτων του πλανήτη μας, τα οποία, φυσικά δεν είναι απεριόριστα. Ο άνθρωπος έχει κακοποιήσει την φύση. Την έχει εκμεταλλευτεί με βάναυσο τρόπο, όπως και τις πλουτοπαραγωγικές πηγές της Γης. Για να σωθεί ο πλανήτης μας πρέπει ο άνθρωπος να σωθεί από την μάστιγα του... ανθρώπου!!
Για πρώτη φορά ο πλανήτης μας, τον οποίο θεωρούσαμε πάντα τεράστιο και ανεξάντλητο, μας αποκαλύπτεται μικρός και ανίκανος να καλύψει τις ανάγκες μας, γι' αυτό και πολλοί ρωτούν: «Πώς θα μπορούσε να εξουδετερωθεί η «δημογραφική βόμβα» και να αποτραπεί η πληθυσμιακή έκρηξη καθώς και η διάσωση των ενεργειακών αποθεμάτων μας;»
Υπολογίζεται ότι με τον ρυθμό της τεχνολογικής μας αναπτύξεως την σπατάλη των αποθεμάτων πετρελαίου, φυσικού αερίου, άνθρακος κ.λπ., μέσα σε δυο περίπου αιώνες θα εξαντλήσουμε τα ενεργειακά αποθέματα που είναι υψίστης σημασίας για την επιβίωση μας. Δυστυχώς απομυζούμε την Γη λες και αυτή ανήκει μόνο στην γενεά μας! Η επιβίωση του πλανήτου μας βρίσκεται στα χέρια μας. Η ατομική ενέργεια, στην οποία έχουμε στηρίξει τόσες ελπίδες, θα είναι δυνατόν να αναπληρώσει αυτά τα τεράστια κενά; Και ακόμη μήπως η ενέργεια αυτή αντί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση του ενεργειακού προβλήματος επιταχύνει την καταστροφή του φυσικού μας περιβάλλοντος;
Μα κάθε μεγαλείο πληρώνεται. Με τα τόσα επιτεύγματά του μήπως ο άνθρωπος οδηγείται στην αυτοκαταστροφή του; Μήπως τον εξαφανίσουν οι σκοτεινές δυνάμεις της διασπάσεως και συντήξεως της ύλης, με την τεχνική που ο ίδιος δημιούργησε; Ο άνθρωπος κυριάρχησε και μεγαλούργησε στην Γη, όμως πρέπει να προστατευθεί τώρα από τον ίδιο τον άνθρωπο, που έχει υποτάξει τον πλανήτη του. Και αυτό γιατί δεν πρέπει να λησμονούμε πως «ο άνθρωπος ανήκει στην Γη και όχι η Γη στον άνθρωπο» Πολλοί οικολόγοι πιστεύουν ότι ο άνθρωπος κατέληξε «αντί προστάτης, να γίνει ιός που φθείρει την Γη» και επισημαίνουν πως το τοξικό πλουτώνιο, απόβλητο πυρηνικών εργοστασίων, είναι εξαιρετικά επικίνδυνο για 24.000 χρόνια.
Δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ο κίνδυνος - ενός πυρηνικού ολοκαυτώματος, γιατί, ατυχώς συνυπάρχει το αγαθό με το καταστροφικό στοιχείο στην ανθρώπινη ψυχή. Αν πρόκειται να αυτοκαταστραφούμε με τα σφάλματα μας, μετατρέποντας τον πλανήτη μας σε κόλαση, τότε πρέπει να στραφούμε στο διάστημα και να δημιουργήσουμε αποικίες εκεί ώστε να μην εξαφανισθεί ο άνθρωπος γιατί μαζί του θα χαθεί και ο Θεός του.* Είναι συνεπώς ανάγκη να στραφούμε προς το διάστημα «προς εξεύρεση ζωτικού χώρου».
Αλλά θα προφθάσει ο άνθρωπος να αναπτύξει εγκαίρως την τεχνολογία εκείνη που είναι απαραίτητη για τον αποικισμό άλλων πλανητών πριν έλθει η καταστροφή; Προ ενός τέτοιου τεραστίου άλματος θα πρέπει εγκαίρως να γνωρίζουμε πού μπορεί να υπάρχει ζωή, ή έστω και ένα περιβάλλον που να είναι παρόμοιο με το γήινο για να μεταφερθούμε εκεί σαν πρόσφυγες.
Πριν όμως προχωρήσουμε σ' ένα τόσο μακρινό ταξίδι ας προσπαθήσουμε να καθορίσουμε: Τι είναι ζωή;
Έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις. Θρησκευτικές, φιλοσοφικές, βιολογικές κ.λπ. Εμείς για να προχωρήσουμε στο θέμα μας θα δεχθούμε την άποψη του Παστέρ: «Η ζωή παράγεται μόνον εκ ζωής» (1). Και μιλώντας περί ζωής θα εννοούμε αυτήν που γνωρίζουμε στη Γη μας - και τούτο όχι μόνο γιατί δεν είδαμε άλλης μορφής ζωή, αλλά κυρίως γιατί διαφορετικά θα ερευνούσαμε για κάτι φανταστικό και όχι καθορισμένο και σαφές.
Η σύγχρονη τεχνολογία μας έδωσε θαυμάσια μέσα επικοινωνίας με το διάστημα, ώστε τώρα να προσπαθήσουμε να ερευνήσουμε έστω μόνο τον διαπλανητικό μας χώρο προς διαπίστωση ζωής - γιατί με τις σημερινές μας τεχνικές δυνατότητες είναι αδύνατον να έχουμε την φιλοδοξία να ταξιδέψουμε σε άλλα πλανητικά συστήματα. Αλλά πού μπορεί να υπάρχει ζωή στο χώρο του πλανητικού μας συστήματος; Ή έστω, πού είναι δυνατόν να υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και συντήρηση της ζωής; Και ποιες είναι αυτές οι συνθήκες - προϋποθέσεις; Δεν είναι δύσκολη η απάντηση: Κατάλληλη θερμοκρασία, ατμόσφαιρα, πίεση, βαρυτικό πεδίο κ.λπ. Κυρίως όμως κατάλληλη θερμοκρασία και ατμόσφαιρα.
Γενικότερα θα ελέγαμε πως ζωή μπορεί να υπάρξει σε θερμοκρασιακά όρια από πλην 50 έως συν 100 βαθμούς Κελσίου. Άριστον όριο είναι η περιοχή πλην 10° Κ. έως συν 50° Κ.
Ειδικώς ο άνθρωπος μπορεί να ζήσει κοντά στους πόλους καθώς και τον πυρακτωμένο Ισημερινό.
Το σαλιγκάρι, εξαιρετικώς μπορεί να ζήσει σε ψύξη μείον 120° Κ. Είναι η πιο ανθεκτική στην ψύξη ζωική ύπαρξη!! Τα φυτά είναι πιο ανθεκτικά από τα ζώα γιατί τα θερμοκρασιακά τους όρια διευρύνονται.
Φυσικά, ως άλλωστε ελέχθη, πλην της κατάλληλης θερμοκρασίας πρέπει οπωσδήποτε να υπάρχουν και άλλες ευνοϊκές συνθήκες δημιουργίας και συντηρήσεως της ζωής.
Απαιτείται ατμόσφαιρα με σύσταση και πυκνότητα της δικής μας, με βασικότερο στοιχείο το οξυγόνο, που είναι απαραίτητο για την αναπνοή όλων των εμβίων όντων, και μάλιστα στην κατάλληλη αναλογία. Επίσης απαραίτητο είναι και το άζωτο και το διοξείδιο του άνθρακος που είναι μεγάλης σημασίας για την θρέψη των φυτών και εν συνεχεία των ζώων.
Το νερό ακόμη είναι τελείως απαραίτητο σε υγρή ή αεριώδη κατάσταση, γιατί το νερό είναι το πιο βασικό συστατικό των ζώων και φυτών. Οι περισσότερες χημικές δράσεις στον ανόργανο αλλά και οργανικό κόσμο γίνονται μόνο με την παρουσία νερού (2.)
Δεν είναι λοιπόν, δυνατόν να νοηθεί ζωή, με την έννοια πάντοτε του γήινου όρου, χωρίς την ύπαρξη νερού.
Ας μη λησμονούμε ακόμη πως γενικώς η ζωή βασίζεται, από καθαρώς υλικής πλευράς, σε πολύπλοκες «οργανικές» ενώσεις. Δηλαδή ενώσεις, που το βασικό τους συστατικό είναι το χημικό στοιχείο άνθρακας και που μόνο σε μια πολύ στενή περιοχή θερμοκρασίας μπορούν να υπάρξουν γι' αυτό και ιδιαιτέρως σημειώθηκε πως ζωή μπορεί να υπάρξει μόνο στα θερμοκρασιακά αυτά όρια: πλην 50° Κ. έως 100° Κ. Σε ποια λοιπόν σημεία του διαστήματος είναι δυνατόν να υπάρχουν οι προϋποθέσεις αυτές;
Θα προσπαθήσουμε να τα εντοπίσουμε κατά το δυνατό, στο γύρω μας διάστημα, στο πλανητικό μας σύστημα δηλαδή, καθώς και στο Γαλαξία μας.
Ως γνωστό, το Πλανητικό μας σύστημα αποτελείται από τον ήλιο μας, τους πλανήτες, τους δορυφόρους τους, τους αστεροειδείς, τους κομήτες και τα μετέωρα.
Εν συνεχεία σε τεράστιες αποστάσεις έχουμε τους απλανείς αστέρες που είναι ήλιοι σαν τον δικό μας. Τα δισεκατομμύρια των ηλίων που κοσμούν τον ουράνιο θόλο αποτελούν, στο σύνολο τους, ένα ιδιαίτερο αστρικό σύστημα: Τον Γαλαξία μας, γιατί ο Γαλαξία μας αποτελείται από δι¬σεκατομμύρια ήλιους - άστρα.
Τεράστιες ομάδες τέτοιων γαλαξιών, τρισεκατομμύρια γαλαξιών, ως σήμερα πιστεύεται και η μεσοαστρική ύλη αποτελούν το Σύμπαν που είναι, κατά απλή έκφραση «το σύνολο του υλικού κόσμου». Πού λοιπόν στο διάστημα, εκτός της Γης μας, υπάρχουν προϋποθέσεις αναπτύξεως και συντηρήσεως ζωής; (...)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
1. Είμαστε συγκροτήματα κυττάρων. Το ανθρώπινο σώμα είναι ένα σε σμίκρυνση σύμπαν, ένα σύμπαν κυττάρων, μια και αποτελείται από 100.000 δισεκατομμύρια κύτταρα (ΙΟ14) που δεν είναι όμοια γιατί υπάρχουν περί τις 200 ποικιλίες.
2. Το σύμπαν αποτελείται κυρίως από υλικά αδρανή, αεριώδη ή ιονισμένα. Το στερεό μέρος του είναι το ένα εκατομμυριοστό του, ενώ τα υγρά είναι μόλις το ένα δισεκατομμυριοστό του!! Ακριβώς γι' αυτό και η ζωή στο διάστημα πρέπει να είναι σπάνιο φαινόμενο, μια και η ζωή, ως την εννοούμε εμείς, βασίζεται στην ύπαρξη νερού.

Συνεχίζεται...
------------
ΠΗΓΗ: ΑΛΕΞ. ΛΑΓΚΑΔΑ, Μέλους της Ελληνικής Αστροναυτικής Εταιρείας: «Υπάρχει ζωή στο διάστημα;», Αθήνα 1993.

* Μοναδική "διαφωνία" μου με τον αείμνηστο δάσκαλο Αλέξανδρο Λαγκαδά είναι η φράση: " ...να δημιουργήσουμε αποικίες εκεί ώστε να μην εξαφανισθεί ο άνθρωπος γιατί μαζί του θα χαθεί και ο Θεός του.". Ίσως να εννοούσε ότι, αφού δεν θα υπάρχει άνθρωπος πώς θα μιλάμε για Θεό; Ωστόσο, ο άνθρωπος και να χαθεί, ο Θεός δεν χάνεται ποτέ!..