04/12/13 19:31 - Και ο Λεύκιος Αφράνιος ήταν μιμητής του Μένανδρου;

 

Και ο Λεύκιος Αφράνιος ήταν μιμητής του Μένανδρου;

Ο σφετερισμός, η αντιγραφή και ο μιμητισμός των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων από τους Λατίνους συγγραφείς δεν έχει τελειωμό!.. Σήμερα αποκαλύπτουμε πώς ο Λεύκιος Αφράνιος ήταν μιμητής του Μένανδρου κάτι που –προς τιμήν του- ο ίδιος το αναγνωρίζει!... Οι μορφωμένοι θε­ατές σύγκριναν τον Αφράνιο με τον Μένανδρο (Horat. Epist. 2.1.57). Ο Κοϊντιλιανός τον ψέγει για την παρουσίαση παιδεραστικών θεμάτων [κάτι που ωστόσο δεν προκύπτει από τα σωζόμενα απο­σπάσματα], ενώ τον χαρακτηρίζει ως τον μεγα­λύτερο εκπρόσωπο της fabula togata. Διαβάστε το κείμενο!...

ΛΕΝΕ πως ο Lucius Afranius, (Λεύκιος Αφράνιος) ήταν ένας κωμωδιογράφος του δεύτερου μισού του 2ου αι. π.Χ.· για τη ζωή του δεν είναι τίποτε γνωστό, εκτός από την πληροφορία του Κικέρωνα ότι ο Αφρά­νιος έδρασε επίσης και ως ρήτορας. Μαζί με τον Titinius και τον Atta θεωρείται ως ένας από τους κύριους εκπροσώπους της fabula togata [εγχώριος τύπος κωμωδίας με τηβεννοφόρους ηθοποιούς].

Από το τεράστιο έργο του σώζονται μόνον περίπου 400 στίχοι, ενώ μας είναι γνω­στοί 43 τίτλοι κωμωδιών. Tα αποσπάσματα ωστόσο δεν επαρκούν για την αποκατάσταση έστω και ενός έργου του. Ωστόσο από αυτά προ­κύπτουν καθαρά κάποιες επιθέσεις εναντίον του Τερεντίου, καθώς και μια στενή σχέση με τον Μένανδρο, η οποία εντοπίζεται σε δάνειες σκη­νές. Γενικά από το έργο του προβάλλει μια πο­λύχρωμη εικόνα της ιταλικής καθημερινότητας. Ως σκηνικά χρησιμεύουν συχνά μικρές επαρχια­κές πόλεις, ενώ τα θέματα του προέρχονται από τις ρωμαϊκές γιορτές ή τις εκδικάσεις υποθέσε­ων.

Οι πρωταγωνιστές του είναι χειρώνακτες και απλοί άνθρωποι, ενώ μερικές φορές οι υπο­θέσεις του προκύπτουν από την προβληματική του μικροαστικού βίου (Emancipatus = ο απελευθερωμένος γιος, Fratriae = οι κουνιάδες, Privignus = ο θετός γιος, Divortium = το διαζύγιο, Depositum = η πίστωση, Pompa = η πομπή, Talio - η εκδίκηση κ.ά.).

Οι υποθέσεις που αποτε­λούν δικές του επινοήσεις βασίζονται επίσης σε μοτίβα και καταστάσεις που θυμίζουν την ελλη­νική Νέα Κωμωδία, απουσιάζουν όμως από αυ­τές τύποι όπως ο καυχηματίας στρατιώτης, ο προαγωγός, ο πονηρός δούλος. Οι οικοδέσποι­νες εμφανίζονται με αξιοπρεπή τρόπο. Ο Αφράνιος χρησιμοποιούσε τους προλόγους του τόσο για την παρουσίαση της υπόθεσης (πβ. θεϊκό πρόλογο) όσο και για την άσκηση πολεμικής και λογοτεχνικής κριτικής, όπως και ο Τερέντιος. Tα λυρικά μέρη είναι ελάχιστα, η γλώσσα κομψή και επίπεδη.

Στα έργα του Λεύκιου Αφράνιου οι οικοδέσποι­νες εμφανίζονται με αξιοπρεπή τρόπο. (Στη φωτογραφία μας η πανέμορφη ηθοποιός και ερμηνεύτρια τραγουδιών, Μάϊρα Ψιλοπούλου, σε μία χαρακτηριστική σκηνή).

Ο Αφράνιος ήταν από τους πιο αγαπητούς κωμωδιογράφους της Ρώμης, και τα έργα του ανεβά­ζονταν στη σκηνή για πολλά χρόνια μετά τον θάνατο του: ο Κικέρωνας αναφέρει μια παρά­σταση του Simulans (=o υποκριτής), ενώ την εποχή του Νέρωνα σκηνοθετήθηκε το Incendium (=η πυρπόληση) με πολύ παραστατικό τρόπο, καθώς πάνω στην ανοιχτή σκηνή πυρπο­λήθηκε ένα ολόκληρο σπίτι.

Οι μορφωμένοι θε­ατές σύγκριναν τον Αφράνιο με τον Μένανδρο (Horat. Epist. 2.1.57). Ο Κοϊντιλιανός τον ψέγει για την παρουσίαση παιδεραστικών θεμάτων [κάτι που ωστόσο δεν προκύπτει από τα σωζόμενα απο­σπάσματα], ενώ τον χαρακτηρίζει ως τον μεγα­λύτερο εκπρόσωπο της fabula togata. Την εποχή του Αδριανού το έργο του Αφράνιου υπομνηματίστηκε από κάποιον Paulus.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ: W. Beare, The Roman Stage, London 31969· A.P. Bagniolini, Note sulla lingua di Afranio, 1977· W. Beare, The fabula togata (Hermathena 55, 1940, 35-55)· B. Bader, Ein Afraniuspapyrus? (ZPE 12, 1973, 270-276)· E. Lefevre (εκδ.), Das romische Drama, Darmstadt 1978., P. Kroh: Λεξικό αρχαίων συγγραφέων, Βασίλη Ρίτσου: Λεξικό Αρχαίων Λατίνων Θεατρικών Συγγραφέων.