12/12/13 23:48 - Η Ελληνική Γελοιογραφία ως πνεύμονας οξυγόνου των Ελλήνων!.. (1)

 

Η Ελληνική Γελοιογραφία ως πνεύμονας οξυγόνου των Ελλήνων!.. (1)

Σήμερα ο φίλος μου, ο Σπύρος Ορνεράκης, έχει την ονομαστική του εορτή. Κι ο Άγγελος Παν. Σακκέτος, ήταν το μόνο δώρο που θα μπορούσε να του κάνει. Ένα αφιέρωμα με ένα κείμενο όπου τα Αρχιγράμματα των παραγράφων σχηματίζουν το ονοματεπώνυμό του!.. Το ίδιο και με τον άλλο μεγάλο Έλληνα σκιτσογράφο ή γελοιογράφο, τον Γιάννη ΚΥΡ (Κυριακόπουλο) τους οποίους και ευχαριστώ για την διαδικτυακή τους φιλία!... Και ως Έλληνας ένα μεγάλο ευχαριστώ για το γεγονός ότι επί τόσες δεκαετίες χαρίζουν το χαμόγελο στον ελληνικό λαό. Το γέλιο, που όπως οι ίδιοι λένε, είναι το οξυγόνο της ζωής του λαού!..

ελοιογραφία, όπως λένε πολλοί, είναι η σχηματική ζωγραφική απόδοση των χαρακτηριστικών που διακρίνουν πρόσωπα, σκηνές ή καταστάσεις, με έμφαση στην παραμόρφωση ορισμένων ατελειών ή άλλων χαρακτηριστικών, ώστε να πετυχαίνεται η καλοπροαίρετη συνήθως διακωμώδηση των πρωτότυπων.

σως θα έπρεπε να πούμε κάτι που είναι πολύ σημαντικό, αλλά βασικός παράγοντας της γελοιογραφίας: Η γελοιογραφία συνοδεύεται συνήθως από ένα σύντομο μονόλογο ή διάλογο (λεζάντα) που συντελεί επίσης στην πρόκληση γέλιου.Και το γέλιο, όπως όλοι γνωρίζουν, σε αντίθεση με το δάκρυ, είναι πολύ δύσκολο να φανείς στα χείλη των ανθρώπων.

ναντίρρητα, η γελοιογραφία αναφέρεται, εκτός από πρόσωπα, και σε κοινωνικές καταστάσεις ή ιστορικά γεγονότα, σε μια εποχή ή θεσμό. Αποτελεί είδος κοινωνικής και πολιτικής κριτικής αφού σατιρίζει πρόσωπα και καταστάσεις της επικαιρότητας. Με αυτό τον τρόπο αποτελεί ένα είδος ... προπαγάνδας.

αι. Αλλά ίσως ρωτήσουν κάποιοι: Οι πρώτες γνωστές γελοιογραφίες σε ποιο σημείο βρέθηκαν στον κόσμο; Η απάντηση είναι ότι αυτές ανακαλύφθηκαν χαραγμένες πάνω σε κόκαλα ζώων!. Στο Γκρανιάνο, για παράδειγμα, βρίσκουμε μια τοιχογραφία - γελοιογραφία που παριστάνει το γνωστό μύθο του Αινεία (!!).

αι, αλλά στο μεσαίωνα τα πράγματα μήπως ήσαν πιο διαφορετικά; Σίγουρα!.. Λένε πως στο μεσαίωνα η γελοιογραφία είχε χαρακτήρα θρησκευτικό. Σατιρικό χαρακτήρα παίρνει από το 13ο αιώνα και μετά. Στα κατοπινά χρόνια αντλεί τα θέματά της από την κοινωνική και πολιτική ζωή, με στόχο τους πολιτικούς, τους καλόγερους, με το "στείρο μεσαιωνισμό" τους και την "οπισθοδρομική θρησκοληψία" τους ή τις γυναίκες που … παραφέρονται.

αλήθεια είναι ότι η γελοιογραφία ακμάζει στα χρόνια του Λουδοβίκου ΙΔ’ και ιδιαίτερα στα χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης. Ήταν η εποχή όπου πολλά σκίτσα (πολιτικής ιδίως μορφής) κοσμούσαν με τον πιο καλαίσθητο τρόπο τα έντυπα της εποχής. Ήταν κι εκεί, όπως και οι εικόνες στις εκκλησίες ή τα έργα των μεγάλων ζωγράφων, το αλφαβητάρι εκατοντάδων χιλιάδων  ανθρώπων!

τη διάδοση της γελοιογραφίας βοήθησε σημαντικά η εκδοτική έκρηξη του 19ου αιώνα. Σήμερα η εμπορική επιτυχία ενός εντύπου είναι πολλές φορές συνάρτηση της ποιότητας των γελοιογραφιών που προσφέρει. Σπουδαίοι γελοιογράφοι υπήρξαν ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Ονορέ Ντομιέ, ο Πολ Γκαβαρνί, ο Αντριάνο Τσετσιόνι κ.ά.

αιρός ίσως να πούμε, ότι στην Ελλάδα θεμελιωτής της γελοιογραφίας θεωρείται ο Θέμος Άννινος, συνεργάτης του Εμμανουήλ Ροΐδη στο περιοδικό «Ασμοδαίος». Στο ίδιο περιοδικό συνεργάστηκε και ο Μπάμπης Άννινος. Ο Αντώνης Πρωτοπάτσης ασχολήθηκε με γελοιογραφίες και προσωπογραφίες, ενώ ο Σταμ Σταμ (Σταμάτης Σταματίου) συνόδευε τις εύθυμες ιστορίες του με γελοιογραφίες.

ψηλό επίπεδο στην πολιτική σάτιρα και μεγάλη επιτυχία είχε ο Φωκίωνας Δημητριάδης (βραβείο Ακαδημίας Αθηνών, 1969), ενώ εξίσου σημαντικοί και πανάξιοι είναι και οι άλλοι  Έλληνες γελοιογράφοι όπως (κατ’ αλφαβητική σειρά) οι: Αρχέλαος (Α. Αντώναρος), Μ. Γάλλιας, Γ. Ιωάννου, Α. Καλαμάρας, ΚΥΡ (Ι. Κυριακόπουλος), Ι. Λογοθέτης, Β. Μητρόπουλος, Κ. Μητρόπουλος, Μποστ (Μ. Μποσταντζόγλου), Ν. Νομικός, Σπ. Ορνεράκης, Π. Παυλίδης, Στ. Πολενάκης, Η. Σκουλάς, Στάθης (Σ. Σταυρόπουλος), Β. Χριστοδούλου, κ.ά.

εύμα μεγάλο είχαν ανέκαθεν οι γελοιογράφοι!.. Θα λέγαμε τον πρώτο ρόλο σε κάθε έντυπο (εφημερίδα, περιοδικό, βιβλία, αφίσες κλπ)!.. Αυτός και ο λόγος που η έρευνά μας, για σήμερα, περιλαμβάνει δύο μεγάλες μορφές της γελοιογραφίας, τον Γιάννη ΚΥΡ (Κυριακόπουλο) και τον Σπύρο Ορνεράκη.

σως δεν μπορείς να παραγνωρίσεις αυτές τις δύο μορφές. Και ο ΚΥΡ και ο Σπύρος Ορνεράκης έγραψαν την δική τους ιστορία στον χώρο του ελληνικού τύπου. Ας ρίξουμε, λοιπόν, μια ματιά στα βιογραφικά τους σημειώματα και θα πληροφορηθούμε σημαντικά πράγματα.

λήθεια, ποίοι ήσαν οι γονείς του Γιάννη ΚΥΡ (Κυριακόπουλου); Ποίοι ήσαν –άραγε- αυτοί; Οι γονείς του ήσαν πρόσφυγες από την Αττάλεια της Μικράς Ασίας! Ήρθαν στην Αθήνα, όπου εγκαταστάθηκαν στη Νέα Σμύρνη. Στο πατρικό αυτό σπίτι ζει και δημιουργεί ο ΚΥΡ, ενθυμούμενος και τιμώντας την καταγωγή του!

αι το ωραίο είναι ότι υπάρχει ένα βιογραφικό σημείωμά του στο άλμπουμ «30 Χρόνια Ανθρωπάκια», που εξέδωσε το 1994 για τα τριάντα χρόνια δημιουργικής γελοιογραφικής παραγωγής του, όπου δηλώνει: «Γεννήθηκα στην Ελλάδα από Έλληνες γονείς και σπούδασα στο Ελληνόφωνο Εξατάξιο Δημοτικό Σχολείο Νέας Σμύρνης με μεταπτυχιακές σπουδές στο Γυμνάσιο».

μως, ρίχνοντας μια ματιά σ’ αυτό το βιογραφικό θα δούμε και κάτι άλλο: ότι η σχέση του με τη γελοιογραφία ήταν, θα λέγαμε, έρωτας κεραυνοβόλος. Φοιτητής στη Σχολή Καλών Τεχνών στη Ρώμη, βρέθηκε να ξεφυλλίζει στην Αμερικάνικη Βιβλιοθήκη ένα βιβλίο με σκίτσα ενός αμερικανορουμανοεβραίου σκιτσογράφου ονόματι Saoul Steinberg.

άντα ταύτα αν σκεφθούμε, ότι όχι μόνο η γραμμή, αλλά και το πνεύμα του Steinberg επηρεάζουν τον ΚΥΡ, ο οποίος, με τον ιδιαίτερα ξεχωριστό τρόπο του, αναφέρει: «έτσι εγκατέλειψα τις σχέσεις μου με τη διακοσμητική και τη ζωγραφική και παντρεύτηκα την ερωμένη μου, τη γελοιογραφία» (!).

φείλουμε να ομολογήσουμε, ότι πολλά από αυτά τα στοιχεία τα διαβάσαμε σε ένα βιογραφικό σημείωμα του ΚΥΡ το οποίο δημοσίευσαν τα «Πρόσωπα» (goules@otenet.gr) όπου μάθαμε ότι «από τα πρώτα κιόλας βήματα της μακρόχρονης πορείας του στο χώρο της πολιτικής γελοιογραφίας, κατάφερε να δώσει το χιουμοριστικό στίγμα του, δημιουργώντας έναν προσωπικό και ιδιαίτερο τρόπο έκφρασης, με τον οποίο καυτηριάζει τα πολιτικά επίκαιρα και όχι μόνο».

πάρχει μάλιστα και μία παράγραφος που αναφέρει ότι: «Η πρώτη του επαγγελματική απασχόληση ως γελοιογράφος πραγματοποιείται στη Ρώμη, όπου συνεργάζεται με ιταλικό περιοδικό. Τις γελοιογραφίες αυτές βλέπουν στον «Ταχυδρόμο» και του προτείνουν συνεργασία. Στη συνέχεια, κάνει τη θητεία του.»

έει λοιπόν ο ίδιος ότι η επόμενη συνεργασία είναι με το περιοδικό «Εικόνες» και την πρωτοεμφανιζόμενη τότε εφημερίδα «Μεσημβρινή», όπου κάνει για πρώτη φορά πολιτική γελοιογραφία. Πως η εκδότης και διευθύντρια των «Εικόνων» και της «Μεσημβρινής», Ελένη Βλάχου γίνεται «νονά» του γελοιογράφου Γιάννη Κυριακόπουλου, βαπτίζοντάς τον ΚΥΡ, ψευδώνυμο με το οποίο καθιερώνεται!

πως όλοι γνωρίζουν, η μετέπειτα επαγγελματική –και όχι μόνο- καταξίωση του ΚΥΡ είναι καλπάζουσα, παρά το γεγονός ότι μεσολάβησε η δικτατορία όπου λογοκρίνεται, επειδή, όπως λένε τα «Πρόσωπα» θέλησε να σατιρίσει τη δικτατορία μέσα από ένα τολμηρό -όπως το χαρακτηρίζει- κόμικ, εμπνευσμένο από την Οδύσσεια, που δημοσιευόταν σε εβδομαδιαίες συνέχειες στις «Εικόνες».

αν επίλογος αυτού του μικρού δημοσιεύματος για τον Γιάννη ΚΥΡ (Κυριακόπουλο) θα λέγαμε κάτι που ίσως λίγοι γνωρίζουν. Η αγάπη του ΚΥΡ για την Ελλάδα φάνηκε μόλις έκανε το γάμο του με την καταξιωμένη δημοσιογράφο Εύη Κυριακοπούλου με την οποία απέκτησε δύο παιδιά, το Φίλιππο και τον Αλέξανδρο!. Τυχαία τα ονόματα; Να είσαι καλά, αγαπημένε μας ΚΥΡ!...

πύρος Ορνεράκης. Σας λέει τίποτα; Τι είπατε; Πολλά και σημαντικά; Ο Σπύρος Ορνεράκης είναι περισσότερος γνωστός ως πολιτικός γελοιογράφος, από τη συνεργασία του με όλες σχεδόν τις πολιτικές εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας!. Έχει λάβει μέρος σε πολλές εκθέσεις και έχει πολλές διακρίσεις.

ολύπλευρος καλλιτέχνης, μεταφέρει όλη τη γνώση και την εμπειρία του στους μαθητές της σχολής που φέρει το όνομα του. Παράλληλα διακρίθηκε σε πολλούς χώρους καλλιτεχνικής δημιουργίας. Στο θέατρο και την τηλεόραση ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος, στη διαφήμιση ως δημιουργός και καλλιτεχνικός διευθυντής σε μεγάλες διαφημιστικές εταιρίες.

ψηλής ποιότητας τα σκίτσα του και εν γένει ο γελοιογραφικός τομείς που καταπιάνεται. Κι όχι μόνο!.. Έχει επίσης εικονογραφήσει δεκάδες βιβλία παιδικά και λογοτεχνικά και εκδόσεις του παιδαγωγικού ινστιτούτου. Μεγάλη και πλούσια η πνευματική παραγωγή του!

ωτάνε, βέβαια, πολλοί πού γεννήθηκε ο γλυκύτατος αυτός γελοιογράφος!.. Ο Σπύρος Ορνεράκης, σύμφωνα με ένα βιογραφικό που διαβάσαμε, γεννήθηκε το 1942 στα Χανιά της Κρήτης. Από την ιδιαίτερη πατρίδα του και κυρίως από το χώρο που μεγάλωσε, πήρε τα πρώτα του ερεθίσματα που κατόπιν τον βοήθησαν στην καλλιτεχνική του σταδιοδρομία.

ταν γίνεται δεκαοκτώ χρόνων, έρχεται στην Αθήνα και σπουδάζει στο Α.Τ.Ι., διακόσμηση και σκηνογραφία. Μετά το στρατιωτικό και για αρκετό διάστημα, εργάζεται σαν γραφίστας στο χώρο της διαφήμισης, όπου και το αποτέλεσμα του δημιουργικού του έργου είναι πολύ σημαντικό!

ήμερα θυμάται με νοσταλγία την πρώτη του συνεργασία με τον τύπο η οποία αρχίζει το 1972 με το περιοδικό "ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ", όπου επιμελείται τα εξώφυλλα και σκιτσάρει για το ίδιο περιοδικό. Ταυτόχρονα δίνει σκίτσα στις εφημερίδες "ΝΕΑ" και "ΒΗΜΑ". Μετά την μεταπολίτευση, εργάζεται μόνιμα και στην "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ". Ακολούθως εργάσθηκε, στην "ΠΡΩΙΝΗ" και "ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ", στις "ΕΙΔΗΣΕΙΣ", στο "ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ" και στα "ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΑ ΝΕΑ".


 Σπύρος Ορνεράκης δεν ησυχάζει με τίποτε!.. Επανέρχεται στα "ΝΕΑ". Συνεργάζεται με το περιοδικό "ΘΕΑΤΡΟ" και με πολλά περιοδικά, ειδικά και ποικίλης ύλης. Κι όχι μόνο!.. Πέρα από τα μαθήματα στη σχολή επανέρχεται τον τελευταίο καιρό στην παλιά του αγάπη τη Ζωγραφική.

ίχνοντας μια ματιά στον κόσμο, θα σκεφθεί να δημιουργήσει μια Σχολή. Έτσι βλέπουμε σήμερα μια σχολή που φέρει τον τίτλο: «Ορνεράκης - Εφαρμοσμένες Τέχνες» - Θήρας 19, Πλ. Αμερικής, 112 57, Αθήνα t: 210.86.65.611 - f: 213.02.25.102 - info@ornerakis.gr

αι!.. Κι αν θέλετε να μάθετε τι περιλαμβάνουν οι εγκαταστάσεις της Σχολής διαβάστε: 1. Πλήρως εξοπλισμένες αίθουσες διδασκαλίας 2. Εργαστήριο Ηλεκτρονικών Υπολογιστών (Ανεξάρτητοι σταθμοί εργασίας για κάθε σπουδαστή) 3. Studio Ζωγραφικής και Σκίτσου 4. Εργαστήριο Κινουμένου Σχεδίου 5. Βιβλιοθήκη – Αναγνωστήριο 6. Αύλιο χώρο.

, λοιπόν, είναι αλήθεια!... Τα μαθήματα πραγματοποιούνται στο τετραώροφο, νεοκλασικό κτίριο της σχολής. Η Σχολή είναι πλήρως εξοπλισμένη εξασφαλίζοντας σύγχρονη εκπαίδευση σε όλες τις ειδικότητες. Υπάρχουν και Μονοετή Τμήματα!.. Τα τμήματα αυτά δημιουργήθηκαν για όλους όσους έχουν την διάθεση να αναπτύσσουν και να εξελίσσουν την γνωστική τους ικανότητα άσχετα με το επάγγελμα που έχουν, την ηλικία, ή τις δεξιότητες τους.

ώτησαν και κάποιοι άλλοι: Εκτός από τεχνικές σκίτσου τι άλλο διδάσκονται οι σπουδαστές; Απάντηση: Μελέτη ελευθέρου σχεδίου, μολύβι, κάρβουνο, χρώμα, μεικτές τεχνικές! Κι όχι μόνο! Λειτουργούν και τμήματα για παιδιά ηλικίας 8-15 ετών, όπου διδάσκονται τεχνικές σκίτσου, Comic Strip, βασικές αρχές κινουμένου σχεδίου, τεχνικές χρώματος και (τι χαρά!) διοργανώνονται και εκπαιδευτικές εκδρομές!

ν θέλετε να μάθετε κι άλλα, οι σπουδαστές διδάσκονται ακόμη: HTML / CSS / Adobe Dreamweaver / Adobe Photoshop / Adobe Illustrator / Java Script / Adobe Flash / Action Script / Interface Design-Layout Design / SEO!

αι κάτι ακόμη. Επειδή ορισμένοι ρώτησαν τι είναι το 3D Studio Max 10,  είναι ένα δυνατό εργαλείο στα χέρια κάθε επαγγελματία και καλλιτέχνη. Η τρισδιάστατη απεικόνιση και κίνηση ψηφιακών μοντέλων, βρίσκει εφαρμογές σε μια πληθώρα δραστηριοτήτων, στο κινηματογράφο, τα κινούμενα σχέδια, σε οπτικά εφέ, βιντεοπαιχνίδια, γραφιστικές εφαρμογές. Επίσης οι αρχιτέκτονες έχουν την δυνατότητα να απεικονίσουν ρεαλιστικά κτίρια, εσωτερικούς χώρους κ.ά.

σύγχρονη τεχνολογία, λοιπόν, στη διάθεση των σπουδαστών!. Κι επειδή σε μια σχολή όπως του Ορνεράκη δεν μπορεί να λείψει και το comic, οι σπουδαστές θα έχουν κι αυτή τη δυνατότητα! Το κόμικς, ως γνωστό, είναι μια πολύ απαιτητική σύνθεση τεχνικών. Συνδυάζει σχέδιο, σενάριο, σκηνοθεσία γιατί εν δυνάμει είναι μια κινηματογραφική ταινία.

ήμερα ο φίλος μου, ο Σπύρος Ορνεράκης, έχει την ονομαστική του εορτή. Κι ο Άγγελος Παν. Σακκέτος, ήταν το μόνο δώρο που θα μπορούσε να του κάνει. Ένα αφιέρωμα με ένα κείμενο όπου τα Αρχιγράμματα των παραγράφων σχηματίζουν το ονοματεπώνυμό του!.. Το ίδιο και με τον άλλο μεγάλο Έλληνα σκιτσογράφο ή γελοιογράφο, τον Γιάννη ΚΥΡ (Κυριακόπουλο) τους οποίους και ευχαριστώ για την διαδικτυακή τους φιλία!... Και ως Έλληνας ένα μεγάλο ευχαριστώ για το γεγονός ότι επί τόσες δεκαετίες χαρίζουν το χαμόγελο στον ελληνικό λαό. Το γέλιο που όπως οι ίδιοι λένε είναι το οξυγόνο της ζωής του λαού!..