19/04/14 22:19 - Περί του Αγίου Φωτός!...

 

Περί του Αγίου Φωτός!...

Ένα άρθρο μέσα στο οποίο αναπτύσσονται σκέψεις και προβληματισμοί για ένα θέμα το οποίο έκανε ορισμένους ν’ αμφισβητήσουν την ύπαρξή του Αγίου Φωτός στον Πανάγιο Τάφο στα Ιεροσόλυμα και άλλους να ενισχύσουν περισσότερο την πίστη τους!..

ΑΝΑΝΤΙΡΡΗΤΑ το Άγιο Φως, το οποίο εκπηγάζει εκ του Παναγίου Τάφου μέρα μεσημέρι του Μ. Σαββάτου στα Ιεροσόλυμα και μεταφέρεται με τιμές Αρχηγού Κράτους στην Ελλάδα, έχει διχάσει ένα μέρος της ελληνικής κοινωνίας. Πρόκειται για ένα θέμα το οποίο έκανε ορισμένους ν’ αμφισβητήσουν την ύπαρξή του και άλλους να ενισχύσουν περισσότερο την πίστη τους!..

Δεν είμαι απ’ αυτούς οι οποίοι «κομίζουν γλαύκας εις Αθήνας». Και δεν θ’ ασχοληθώ με θέματα που είναι πέραν των δικών μου αρμοδιοτήτων, όπως κάνουν ορισμένοι οι οποίοι, ενώ δεν είναι θεολόγοι, βγαίνουν στην τηλεόραση και ανάβουν μερικά κλαδιά με κάποιο εύφλεκτο υλικό για «ν’ αποδείξουν την απάτην του Αγίου Φωτός».

Το θέμα αυτό μας θυμίζει μικρά παιδιά που παίζαμε έχοντας στα χέρια μας φακούς με χονδρούς υάλους μπροστά, τους οποίους γυρίζαμε προς τον ήλιο από το κοίλον μέρος για να σωρεύσει τις ακτίνες του και την ίδια στιγμή πλησιάζαμε τον ύαλο (γυαλί) στα άχυρα τα οποία άρπαζαν αμέσως φωτιά, νομίζοντας ότι δια του τρόπου αυτού υποκαθιστούσαμε τον ήλιο! Μπορούμε αυτά τα πράγματα να τα εκλάβουμε σοβαρά; Τέλος πάντων!..

Ας πούμε, λοιπόν, ευθύς εξ αρχής τι είναι θαύμα για το οποίο υπάρχουν ερμηνευτικές ή ετυμολογικές αναλύσεις σε πολλά λεξικά. Εμείς θα το δούμε από μία άλλη οπτική γωνία, που είμαστε βέβαιοι ότι θα συμφωνήσουν πολλοί.

Θαύμα (1) είναι κάθε τι που δεν εξηγείται με τη λογική. Θαύμα που εξηγείται με τη λογική δεν είναι θαύμα. Ποιος μπορεί για παράδειγμα να εξηγήσει το μυστήριο της ζωής; Ουδείς! Κι όμως αυτό το διαρκές θαύμα το ζούμε και το βιώνουμε όλοι μας όσο ζούμε και με όλα όσα βλέπουμε στη φύση όπου και το πιο μικρό κλαδάκι που ανθίζει μας εκπλήσσει με την θαυματουργική δύναμή του! Κι αυτά τα θαύματα αναντίρρητα είναι έργο υπερνέφελης σκέψεως και διανοίας, όπως είναι ο Θεός (φύση, για κάποιους άλλους).

Υπάρχουν, όμως, και κάποια άλλα «θαύματα» που είναι δημιουργήματα της ανθρωπίνης διανοίας ή εμπνεύσεως, πράγματα τα οποία, εκ των πραγμάτων, απορρίπτονται όχι μόνον από την Εκκλησία, αλλά και από τους απλούς ανθρώπους, όπως γίνεται με διάφορους λαοπλάνους ψευτοθαυματοποιούς για τους οποίους δεν χρειάζεται να κάνουμε ειδική αναφορά.

Υπάρχουν, ωστόσο, και κάποιες ανθρώπινες ενέργειες, οι οποίοι μας εκπλήσσουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η τεχνολογία, η οποία «γέννησε», για παράδειγμα, ένα διαστημικό όχημα, το «Βόγιατζερ 1 και 2». Το όχημα αυτό όχι απλώς ταξιδεύει μόνο του στο διάστημα, ήδη έχει περάσει τα όρια του ηλιακού μας συστήματος και θα συνεχίσει για δύο ακόμη χρόνια να μας στέλνει φωτογραφίες! Αλήθεια, πώς μπορούμε να ερμηνεύσουμε αυτό το γεγονός, εάν ο άνθρωπος δεν διέθετε το θαυματουργική του διάνοια, την οποία η επιστήμη ακόμη δεν μπορεί να αναλύσει;

Θα κλείσουμε και με ένα άλλο είδος θαύματος, που για τους σημερινούς ανθρώπους δεν είναι θαύμα, αλλά ορισμένοι άνθρωποι έτσι το νιώθουν και το βιώνουν αφού, δι’ αυτού, ανοίγουν τον προσωπικό τους δίαυλο επικοινωνίας με τον Θεό!
Θα φέρω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Κατά τη δεκαετία του 1960 είχαμε έλθει με την άδολη γιαγιά μου από το χωριό στην Αθήνα. Το βράδυ όταν πήγε να σβήσει το ηλεκτρικό φως … φυσώντας με το στόμα της, όπως κάναμε στα χωριά μας για να σβήσουμε ένα κερί, αυτό δεν έσβηνε. Μόλις η κόρη της (και θεία μου) της έδειξε πώς σβήνουν το πορτατίφ, αυτή έκανε το σταυρό της! Θεώρησε θαύμα που με ένα κουμπί του πορτατίφ άναβε και έσβηνε το φως! Ακόμη περισσότερο όταν την επομένη είδε να ψήνεται ο καφές πάνω στο μάτι της ηλεκτρικής κουζίνας, χωρίς την ύπαρξη φωτιάς! Όχι απλώς έκανε τον σταυρό της, αλλά γονάτισε προς την εικόνα του Θεού και έκανε συγκλονισμένη τον σταυρό της λέγοντας το χαρακτηριστικό εκείνο: «Θεούλη μου, χίλιες δόξες νάχεις!...».
Ποιος αρνείται το γεγονός ότι εκείνη την ώρα η γιαγιά μου βίωνε ένα προσωπικό θαύμα; Ποιος; Ουδείς!
Είπαμε, λοιπόν, όλα αυτά για να καταλάβουν ορισμένοι ότι θαύμα δεν είναι μόνο αυτό που νομίζουν ορισμένοι, αλλά κι αυτό που βιώνουν με τον δικό τους τρόπο ορισμένοι άλλοι άνθρωποι – και ιδίως οι χριστιανοί.

Στο προκείμενο, λοιπόν: Το Άγιο Φως είναι θαύμα ή απάτη;

Ορισμένοι, για να αποδείξουν ότι το Άγιο Φως είναι απάτη δεν χρησιμοποιούν τα επιχειρήματα των χιλιάδων ανθρώπων, που βίωσαν και εξακολουθούν να βιώνουν το θαύμα που βλέπουν, ούτε την επιχειρηματολογία που αναπτύσσουν επιστήμονες χριστιανοί, αλλά μονάχα τι λένε οι αρνητές του Αγίου Φωτός. Ναι, αλλά αυτό δεν είναι επιστήμη. Και επιστήμη χωρίς αρετή, όπως έλεγαν οι πρόγονοί μας, πανουργία εστί!

Ορισμένοι μάλιστα μειδιάζουν, αν δεν μυκτηρίζουν, στη σκέψη ότι το Άγιο Φως ανάβει από μόνο του. Δεν μειδιάζουν, όμως, καθόλου σε κάθε Τελετή Αφής της Ολυμπιακής Φλόγας όταν βλέπουν το φως ν’ ανάβει από μόνο του μέσα στο κοίλο κάτοπτρο που σωρεύει τις αχτίδες του ηλίου! (Περί αυτού διάβασε σχετικό μας άρθρο με τίτλο: «Οι σχέσεις Ολυμπιακής Φλόγας και Αγίου Φωτός!»)

Να γίνουμε πιο διεξοδικοί: Ορισμένοι αρνητές του Αγίου Φωτός, επειδή χάνουν το δάσος (τους χιλιάδες ή εκατομμύρια πιστούς, που βίωσαν το άναμα το Αγίου Φωτός στον Πανάγιο Τάφο) για να βρουν ένα κλαδάκι, ψάχνουν μέσα στο διάβα της χιλιόχρονης ιστορίας να βρουν πέντε ή έξι αρνητές (μετρημένους στα δάχτυλα της μιας χειρός δηλαδή) για να μας … αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους.

Στην προσπάθεια αυτή επιστρατεύουν ακόμη και τον Αδαμάντιο Κοραή για να μας πείσουν περί της … αυθεντικής μαρτυρίας του! Τι ήταν όμως ο Αδαμάντιος Κοραής; Ένας πραγματικός διδάσκαλος του Γένους (και του το αναγνωρίσαμε ως Έλληνες της μετεπαναστατικής Ελλάδας) αλλά που δεν μπορούμε να τον χαρακτηρίσουμε επαΐοντα ή ειδήμονα ή ειδικό με αυτά τα θέματα του Αγίου Φωτός. Κατά συνέπεια οι απόψεις του έχουν ένα θεωρητικό χαρακτήρα και τίποτε άλλο. Ο ίδιος -αν δεν μας απατά η μνήμη- όχι μόνον δεν είχε επισκεφθεί τα Ιεροσόλυμα, αλλά ούτε καν την Ελλάδα! Πώς μπορούμε, λοιπόν, να πειστούμε από έναν άνθρωπο που δεν είχε ιδίαν αντίληψιν του θέματος; Γνωρίζουμε, βεβαίως, ότι ορφάνεψε σε μικρή ηλικία ο πατέρας του Αδαμάντιου και στράφηκε νωρίς στο εμπόριο. Στην Ελληνική κοινότητα της Σμύρνης εκλεγόταν συχνά δημογέροντας ή επίτροπος των ιδρυμάτων της κοινότητας και του Μετοχίου του Παναγίου Τάφου στη Σμύρνη (2). Αλλά αυτό δεν μας λέει απολύτως τίποτε για τις γνώσεις του Αδαμαντίου Κοραή σχετικά με το Άγιο Φως, αφού ο ίδιος δεν αναφέρεται πουθενά ότι είχε επισκεφθεί τον Πανάγιο Τάφο, πέραν του ότι έμαθε τα εβραϊκά από έναν Εβραίο, όπως τουλάχιστον γράφει η Βικιπαίδεια, χωρίς αυτό ν’ αποτελεί και μομφή για τον Αδαμάντιο Κοραή, που ήταν επιρρεπής στις ξένες γλώσσες και μάλιστα από έναν Ολλανδό πάστορα του ολλανδικού προξενείου της Σμύρνης, Berhard Keun, έμαθε και λατινικά. Άλλωστε, ο Αδαμάντιος Κοραής στα θεολογικά θέματα, συχνά παρότρυνε τους ιερείς να αρχίσουν να κηρύττουν και να εξηγούν την Αγία Γραφή μέσα στις εκκλησίες, για την οποία έλεγε ότι «αν και είναι έργον αυτού του Θεού» έχει φθαρεί από την επίδραση της ανθρώπινης κακίας ώστε «η σημερινή θρησκεία δεν είναι πλέον η αυτή και απαράλλακτος θρησκεία, καθώς εξήλθεν από τας χείρας του Ιησού». Ήταν θερμός υποστηριχτής της διάδοσης της Αγίας Γραφής. Χαρακτηριστικό είναι πως σε γράμμα του στον Μητροπολίτη Ιγνάτιο της Oυγγροβλαχίας, έγραφε «Μόνον του Ευαγγελίου η διδαχή εμπορεί να σώση την αυτονομίαν του Γένους» (3)

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με ορισμένους άλλους επικριτές του Αγίου Φωτός, που επιστρατεύουν, για παράδειγμα, τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Εφραίμ Β΄ (1766-1771). Αυτός ήταν ένας Έλληνας, ο οποίος λεγόταν Ευθύμιος και εξελέγη στην Κύπρο Αρχιεπίσκοπος, όμως έφυγε κρυφά στα Ιεροσόλυμα (μάλλον για να αποφύγει τη χειροτονία του σ' αυτό το αξίωμα!) και ακουσίως (προσέξατε: όχι εκουσίως) χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Βηθλεέμ και το 1766 Πατριάρχης, διαδεχόμενος τον Παρθένιο! (4) Πόσο σοβαρά, όμως, μπορούμε να εκλάβουμε έναν άνθρωπο σαν τον Εφραίμ που έκανε αναγκαστικά ιεροσύνη, αυτό είναι άλλο θέμα! (Αυτό δεν σημαίνει, ασφαλώς, ότι παραγνωρίζουμε την πνευματική προσφορά αυτού του ιερωμένου προς την ορθοδοξία, για την οποία ίσως κάποια στιγμή χρειαστεί να γράψουμε ειδικό άρθρο).

Ακόμη χειρότερη η «μαρτυρία» ενός «κληρικού των Ιεροσολύμων» το 1964 ο οποίος λέει ότι το Άγιο Φως ανάβει κανονικά από την κανδήλα του Παναγίου Τάφου και τίποτε άλλο. Δεν μας λέει όμως αν αυτά που αναφέρει τα είδε ο ίδιος μέσα στον Πανάγιο Τάφο ή μήπως κι αυτός «έχει τις πληροφορίες του», αφού δεν είναι Πατριάρχης και κατά συνέπεια η μαρτυρία του είναι αμφισβητήσιμη.

Ξέρω τι θα μου πείτε: Ακόμη κι αν είναι ελάχιστοι οι αμφισβητούντες το Άγιο Φως δεν πρέπει να ερευνήσουμε το θέμα; Για όνομα του Θεού!.. Όχι απλώς πρέπει να διερευνηθεί το θέμα, αλλά να πέσει άπλετο φως ώστε να μην υπάρχει και η παραμικρή αμφιβολία επ’ αυτού. Δεν μπορούμε όμως ν’ αρνηθούμε και ορισμένους που έχουν διερευνήσει επιστημονικά το θέμα όπως ο γνωστός Ιατρός- Παιδοψυχίατρος π. Αντώνιος Στυλιανάκης και τόσοι άλλοι.

Και για να γίνουμε για λίγο «σύμμαχοι του διαβόλου», θα λέγαμε στους αμφισβητίες να μην ανατρέχουν τόσες εκατοντάδες χρόνια πίσω για να επισημάνουν ορισμένους κι ολιγάριθμους διαφωνούντες. Ακόμη και σήμερα υπάρχουν ελάχιστοι κληρικοί που αμφισβητούν το Άγιο Φως. Ένας εξ αυτών έχει σπουδαία θέση μέσα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, ενώ για το θέμα αυτό έχει εκφράσει, κατά κάποιον τρόπο έμμεσα, τις αμφιβολίες του ακόμη και ένας γνωστός Πρωτοπρεσβύτερος και πανεπιστημιακός δάσκαλος, ο οποίος τυγχάνει να είναι και πολύ φίλος μου.

Ναι, αλλά τι θα κάνουμε τώρα; Θ’ ακούμε τους λίγους ή τους πολλούς; Τους επιστήμονες, λένε πολλοί. Ναι, αλλά υπάρχουν και χριστιανοί επιστήμονες. Αυτούς γιατί δεν τους λαμβάνουμε υπόψη; Και αν γι’ αυτό το θέμα το λόγο τον έχουν οι επαΐοντες, που έλεγε και ο Σωκράτης, ποιος είναι πιο ειδήμων, ο Πατριάρχης που βρίσκεται μέσα στο ιερό κουβούκλιο και γνωρίζει την πάσαν αλήθεια, ή οι διάφοροι «ειδικοί», που αναπτύσσουν απίστευτες θεωρίες; Μέχρι και τις κοσμικές ακτίνες επιστράτευσαν ορισμένοι για να δώσουν εξήγηση στο μυστήριο του Αγίου Φωτός, ενώ κάποιοι άλλοι επιμένουν … να ανάβουν μικρές φωτιές με εύφλεκτο υλικό στα στούντιο των τηλεοράσεων, παρά το γεγονός ότι οι ίδιοι δεν ήσαν ποτέ αυτόπτες μάρτυρες του γεγονότος!

Κακά τα ψέματα!..

Την αλήθεια, περί του Αγίου Φωτός, την γνωρίζουν μόνο οι διατελέσαντες Πατριάρχες Ιεροσολύμων. Κανένας άλλος! Αυτοί γνωρίζουν την αλήθεια και αυτοί καλούνται κάποια στιγμή να μιλήσουν με τη γλώσσα της αλήθειας. Και τούτο διότι την αλήθεια, όποια και να είναι αυτή, δεν την φοβούνται οι πιστοί, αφού η αλήθεια είναι εκείνη που τους οδηγεί με ασφάλεια και χωρίς κλυδωνισμούς προς τον Θεό!

Από πλευράς μας έχουμε αρχίσει εδώ και καιρό μια μεγάλη, αντικειμενική, επιστημονική και διεξοδική έρευνα για το Άγιον Φως, τα στοιχεία της οποίας ελπίζουμε λίαν προσεχώς να δημοσιοποιηθούν είτε εις το διαδίκτυο είτε υπό μορφήν βιβλίου. Καλή Ανάσταση!..

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

(1) θαύμα
και θάμα, το (AM θαῡμα, Α ιων. τ. θῶμα)· 1. καθετί που γίνεται παρά τους φυσικούς νόμους («τα θαύματα τής Παναγίας τής Τήνου»)· 2. καθετί που κινεί τον θαυμασμό, πράγμα εκπληκτικό, αξιοθέατο (α. «τα επτά θαύματα τού κόσμου»· τεχνικά έργα καταπληκτικά σε όγκο ή σε τελειότητα εκτέλεσης· β. «θαύμα βροτοῖσι», Ομ. Οδ.)· 3. πολύ επιτυχημένο τέχνασμα (α. «κάνει θαύματα στην απόκρουση επιχειρημάτων»· β. «τὸ τῆς σοφιστικῆς δυνάμεως θαῦμα», Πλάτ.)· || (νεοελλ.) εξαιρετική επιτυχία σε επιστήμη, τέχνη, επάγγελμα, ασχολία («ο γιατρός αυτός κάνει θαύματα»)· || (μσν.-αρχ.) θαυμασμός, έκπληξη, κατάπληξη («θαυμάτων ἐπάξια», Ευρ.)· || (αρχ.) 1. εκπληκτική δεξιοτεχνία («θαῦμα μὲν ἕκαστον ἡμῶν ἡγησώμεθα τῶν ζῷων θεῖον», Πλάτ.)· 2. θέατρο στο οποίο γίνονται διάφορα τεχνάσματα θαυματοποιών ή ακροβασίες ή δαμασμός θηρίων («θεωροῡντες ἐν τοῖς θαύμασι τοὺς μὲν λέοντας πραότερον διακειμένους πρὸς τοὺς θεραπεύοντας», Ισοκρ.)· 3. εξαιρετική ικανότητα για εφευρέσεις· 4. (φρ.) α) «θῶμα ποιεῖσθαί τι»· το να θεωρεί κανείς κάτι άξιο θαυμασμού (Ηρόδ.)· θ) «θαύματος ἄξιος»· άξιος θαυμασμού (Ευρ.)· γ) «ἐν θώματί εἰμι»· είμαι κατάπληκτος (Ηρόδ.)· δ) θαῡμα ποιεῖσθαι περί τίνος»· να θαυμάζει κανείς για κάτι· ε) «ἐν θαύματι ποιοῦμαι»· θαυμάζω (Πλούτ.)· στ) «θαῦμ' (ἐστι) ὅτι»· είναι παράδοξο, θαυμαστό· ζ) «θαῦμα ἰδεῖν» ἡ «θαῦμα ἰδέσθαι»· θαυμάσιο πράγμα να τό δει κανείς.
[ΕΤΥΜΟΛ. Η λ. θαύμα < ΙE *dhәu-mn (< ΙΕ ρίζα *dhāu- «βλέπω, κοιτάζω») θεωρείται παράγωγο ενός αρχαίου αμάρτυρου ρ. με σημ. «θεωρώ, παρατηρώ, κοιτάζω», το οποίο συνδεόταν ετυμολογικά και σημασιολογικά με τα θεα* (< *θāFā), θεώμαι. Πρόβλημα παρουσιάζει ο παράλληλος ιων. τ. θώμα (και θωύμα) < ΙE *dhō(u)-mn, που απαντά στον Ηρόδοτο. Υπετέθη ότι ο αρχικός τ. ήταν θωύμα, ο οποίος όμως είχε πλασθεί αναλογικά αντί τού τ. θαύμα (κατά το εωυτῴ - εαυτῴ). Η υπόθεση όμως αυτή αίρεται από την ύπαρξη τών ανθρωπωνυμίων Θέμων και Θωμάντας.
ΠΑΡ. θαυμάζω· (αρχ.) θαυμαίνω, θαυμαλέος, θαύματος.
ΣΥΝΘ. θαυματοποιός, θαυματουργός· (αρχ.) θαυματολογία· (μσν.) θαυματόβρυτος· (νεοελλ.) θαυματολόγος]. [Πάπυρος, Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας]

(2) Γ.Π.Κουρνούτος, «Το Αγιοταφικό της Σμύρνης και η οικογένεια Κοραή», Αθηνά, τομ.53, (1949), σελ.28.

(3) Βλέπε: «Η ιστορία των Ελ. Ευαγγελικών Εκκλησιών», Πανελλήνιος Ευαγγελικός Σύνδεσμος, Ανανίας Καβάκας.

(4) Βλέπε: Βικιπαίδεια, στο λήμμα: «Εφραίμ Β΄ Ιεροσολύμων»