02/05/14 21:57 - Από τους ιερείς της αρχαιότητας στις ιέρειες της «γυάλινης θεάς»!..

 

Από τους ιερείς της αρχαιότητας στις ιέρειες της «γυάλινης θεάς»!..

Οι ιερείς της αρχαιότητας απολάμβαναν ειδικών προνομίων και ως αντιπρόσωποι του θεού θεωρούμενοι, ήσαν ορισμένες για την λατρεία «και ενίοτε και αυτής της του θεού κατοικίας». Μάλιστα, μέσα στα θέατρα και σ' άλλες συνελεύσεις, είχαν έδρες προνομιακές για να παρακολουθούν τα τεκταινόμενα, με περιβολή άκρως εντυπωσιακή!!!..

ΔΙΕΡΩΤΩΝΤΑΙ πολλοί. Τι ήσαν οι ιέρειες(*) της αρχαιότητας; Εν ολίγοις θα λέγαμε ότι ήσαν γυναίκες οι οποίες ήσαν αφιερωμένες σε ναούς γυναικείων θεοτήτων ή θεαινών. Στην αρχαία Ελλάδα φορούσαν μακρύ χιτώνα με στενές μακρές χειρίδες και κρατούσαν μαχαίρι που χρησίμευε στις διάφορες θυσίες.

Ιερείς ήσαν, κυρίως, οι τελεστές των θρησκευτικών εθίμων, για τις σχέσεις των ανθρώπων προς τούς θεούς, όπου προσέρχονταν πολλοί για να θυσιάσουν ή προσευχηθούν. Αυτός και ο λόγος που οι ιερείς καλούνταν και «ιεροθύται», «ιερονόμοι» και «αριτήρες».Προ πάντων, όμως η λειτουργία αυτών ανήκε σε ορισμένα ιερά, διότι γενικά τα θρησκευτικά καθήκοντα (προσευχές και θυσίες) μπορούσε να τελέσει, και άνευ ιερέως, κάθε πολίτης για την εαυτόν του, ο οικογενειάρχης για την οικογένεια, ο βασιλεύς για την πόλη κλπ.

Ο άνθρωπος, όμως, που δεν είχε θρησκευτικές γνώσεις μπορούσε να προσλάβει έναν ιδιαίτερο θύτην (θυοσκόπον) ή και μάντη, δεδομένου ότι οι μάντεις θεωρούνταν μεσάζοντες μεταξύ θεών και ανθρώπων, αφού εξηγούσαν τις βουλές των θεών ή θεαινών, μέσα από τα ιερά σπλάχνα των θυσιών καθιστάμενοι με αυτό τον τρόπο πρόσωπα λίαν ισχυρά.

Διαβάζουμε ένα απόσπασμα άρθρου του πανεπιστημιακού δασκάλου κ. Μ. Τιβέριου, στο Βήμα της 28/5/2000:

«Συνήθως οι ιερείς (ή ιέρειες) εκλέγονταν ή κληρώνονταν για ένα χρόνο ¬ δεν έλειπαν ωστόσο και ισόβια ιερατικά αξιώματα ¬ και περιορίζονταν αυστηρά στο ιερό στο οποίο είχαν οριστεί. Φυσικά το ίδιο πρόσωπο μπορούσε να οριστεί ιερέας σε περισσότερα ιερά. Για τον ορισμό ιερέων κατέφευγαν συχνά στη διαδικασία της κλήρωσης, επειδή μ' αυτήν η θεϊκή βούληση εκφραζόταν πιο άμεσα και συγχρόνως απέφευγαν και τα... μαγειρέματα, σύνηθες φαινόμενο κάθε φορά που η προς πλήρωση θέση έχει πολύ... ψωμί. Τους ιερείς βοηθούσαν στα καθήκοντά τους «νεωκόροι», οι φύλακες δηλαδή του ιερού και υπεύθυνοι για την καθαριότητα, «ιεροποιοί», που φρόντιζαν κυρίως για το πρακτικό μέρος των θυσιών, και «επιμεληταί και ιεροταμίαι», που ήταν επιτροπές πολιτών διορισμένες από την πολιτεία για να επιβλέπουν τα οικονομικά των ιερών…».

Και πιο κάτω:

«Ιερατικό αξίωμα μπορούσε να διεκδικήσει οποιοσδήποτε πολίτης αρκεί να ήταν αρτιμελής, νομοταγής και να διακρινόταν από αγνότητα ψυχής. Μας έχει σωθεί ο κανονισμός της λατρείας της Αθηνάς Νίκης πάνω στην Ακρόπολη, από τον οποίο μαθαίνουμε ότι η ιέρεια εκλεγόταν από την Εκκλησία του Δήμου, από το ανώτατο δηλαδή πολιτικό όργανο της αθηναϊκής Δημοκρατίας, ανάμεσα από όλες τις αθηναίες δέσποινες…»

 Ως ιερείς εκλέγονταν ιθαγενείς «άρτια κεκτημένοι τα πολιτικά δικαιώματα», και μάλιστα εκ των ανωτάτων τάξεων, «άμεμπτοι και αλώβητοι στα ήθη», αξιοπρεπείς και άξιοι «ίνα ώσιν αρεστοί τω θεώ ον υπηρέτουν». Σε μερικές λατρείες απαιτείτο η παιδική, η έφηβος ηλικία, η παρθενία και σ' άλλες «νενυμφευμέναι ιέρειαι» (παντρεμένες ιέρειες), με ισόβια υπηρεσία.

Οι ιερείς της αρχαιότητας

Οι ιερείς της αρχαιότητας απολάμβαναν ειδικών προνομίων και ως αντιπρόσωποι του θεού θεωρούμενοι, ήσαν ορισμένες για την λατρεία «και ενίοτε και αυτής της του θεού κατοικίας».Μάλιστα, μέσα στα θέατρα και σ' άλλες συνελεύσεις, είχαν έδρες προνομιακές για να παρακολουθούν τα τεκταινόμενα, με περιβολή άκρως εντυπωσιακή («συνήθως λευκή, μερικές φορές πορφυρή ή κροκωτή, αν η λέξις ενέφαινε το χρώμα, «με κόμην μακράν, την οποίαν περιέδεναν δια στεφάνων και ταινιών»). Μερικές φορές οι ιερείς εμφανίζονταν στις δημόσιες τελετές υπό το ένδυμα του θεού που υπηρετούσαν «και το όνομα αυτού δανειζόμενοι»!!

Βοηθοί των ιερέων στην εκτέλεση των ιερών καθηκόντων των υπήρχαν δύο κατηγορίες: Μερικοί, μη έχοντες ιερατικόν χαρακτήρα, χρησίμευαν για πρόχειρες εργασίες όπως, για παράδειγμα, μεταφορά ιερών αντικειμένων στις πομπές - κάτι που συνέβαινε για τα εκλεγόμενα παιδιά (αγόρια και κορίτσια). Από αυτούς απαιτείτο ευγενής καταγωγή, άμεμπτος ηθική, κάλλος, ευπρεπής παράσταση κλπ. Η δεύτερη κατηγορία ήταν των μονίμων ιερών υπηρεσιών, η οποία λαμβάνονταν πιθανώς, κατ' αρχάς, εκ των κατωτέρων κοινωνικών βαθμίδων επί μισθώ, αλλά, αργότερα, ιδίως επί Ρωμαίων, κατέστησαν και οι θέσεις αυτές, λόγω του ιερού αυτών χαρακτήρος περίβλεπτες και περιζήτητες. Τέτοιοι ήσαν «οι της καθαριότητος και τάξεως εν τοις ναοίς επιμελούμενοι νεωκόροι, οι κήρυκες, οι κατά τας θυσίας και εν τοις χοροίς υμνωδοί». Όλοι αυτοί έκαναν συνεστιάσεις, αν όχι πάντοτε, τουλάχιστον κατά τις ημέρες των εορτών, μέσα στον ναό μετά των ιερέων.

Από τους ιερείς της αρχαιότητας στις ιέρειες της "γυάλινης θεάς"!..

Σήμερα, ασφαλώς, τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ. Ιερείς θεωρούμε μονάχα τους κληρικούς και «ιέρειες» όσες γυναίκες γίνονται μοναχές στις διάφορες μονές.

Χάριν συνηθείας ακούμε να μιλάμε για «ιέρειες της τέχνης», «ιέρειες του χορού» και, τελευταία, «ιέρειες της γυάλινης θεάς», της τηλεόρασης δηλαδή, ή της λεγόμενης "μικρής οθόνης",  όπου τον πρωταγωνιστικό ρόλο τον έχουν διάφορες πανέμορφες και εντυπωσιακές Ελληνίδες τηλεπαρουσιάστριες, όπως η Ελένη Μενεγάκη, η Φαίη Σκορδά, η Σταματίνα Τσιμτσιλή, η Ευγενία Μανωλίδου, η Γωγώ Γαρυφάλλου (που βλέπουμε σε τρεις φωτογραφίες, δια χειρός Δημήτρη Ποτουρίδη) και τόσες άλλες!

============
* ιέρεια
ἡ (ΑΜ ἱέρεια, Α ιων. τ. ἱρείη, επικ. τ. ἱερέη και ἱερῇ, δωρ. τ. ἱρέα και ἱαρέα και ἱαρία)· αφοσιωμένη σε κάποιο θεό, επιφορτισμένη να τελεί θρησκευτικές τελετές· || (νεοελλ.) «ιέρεια τής τέχνης»· διάσημη ηθοποιός. [ΕΤΥΜΟΛ. Θηλ. τού ιερεύς* (πρβλ. βασιλεύς - βασίλεια). Η ύπαρξη μυκηναϊκού τ. ijereja πιστοποιεί ότι ο τ. ιέρεια δεν ανάγεται σε *ιερ-ηFία, εκτός αν υποτεθεί μια ιδιαίτερη φωνητική λειτουργία]. [Πάπυρος, Μέγα Λεξικό της Ελληνικής Γλώσσας]