22/07/14 22:30 - Το τρίπτυχο της τραγωδίας: Πολυτεχνείο, 25η Νοεμβρίου, Κυπριακό πραξικόπημα (3)

 

Το τρίπτυχο της τραγωδίας: Πολυτεχνείο, 25η Νοεμβρίου, Κυπριακό πραξικόπημα (3)

Μία περιληπτική αναδρομή στο Κυπριακό από το 1967 μέχρι το καταστροφικό πραξικόπημα του 1974, έτσι όπως ακριβώς δημοσιεύθηκε στο βιβλίο «Ξενοκρατία» του περιοδικού «Επίκαιρα» το 1975 αφού, όπως αναφέρει ο συντάκτης του, η έρευνα αυτή είναι απαραίτητη για να φωτιστεί η τελευταία σκηνή τού δράματος!.. Και η τελευταία σκηνή του δράματος ήταν η τουρκική εισβολή στην Κύπρο!..

Συνέχεια από το προηγούμενο…

Τα τσεχικά όπλα είδαμε ότι αποτελούσαν ένα εμπόδιο στην πραγματοποίηση των σχεδίων εκείνων. Έπρεπε να παραμερισθούν. Και παραμερίσθηκαν. Μπήκαν στις αποθήκες του ΟΗΕ.
Αλλ' η συνωμοσία δεν κατέπαυσε. Εκείνη την εποχή είχε αναφανή η ΕΟΚΑ Β' , που ο Γρίβας - Διγενής διοικούσε από τα κρησφύγετά του. Και εδώ δεν θα θελήσουμε να κάνουμε τον συγκριτικό χαρακτηρισμό μεταξύ των οπαδών της κινήσεως αυτής και των αντιπάλων της. Εντάσσεται επίσης στην πάλη μεταξύ Ενωτικών και Ανθενωτικών. Πάντως η ΕΟΚΑ Β' ακολουθούσε τρομοκρατική τακτική, όπως η προκάτοχος της ΕΟΚΑ. Με την διαφορά ότι η ΕΟΚΑ εστρέφετο κατά των ξένων κυριάρχων, ενώ η ΕΟΚΑ Β' εστρέφετο κατά των Ελλήνων.
Εναντίον των επιθέσεων της ΕΟΚΑ Β' ο Μακάριος εξαπέλυσε την αντεπίθεσή του με το Εφεδρικό Σώμα, το οποίο, παρά την έλλειψη των τσεχικών όπλων, κατόρθωσε να καταφέρη βαρύτατα πλήγματα εναντίον των τρομοκρατών.
Και μεταξύ των επιτυχιών του ήταν, τον Αύγουστο του 1973, η σύλληψη στή Λεμεσό τού υπαρχηγού της ΕΟΚΑ Β', που ήταν γνωστός ως τότε με το ψευδώνυμο "Αίας". Επρόκειτο για τον ταγματάρχη του ελληνικού στρατού Σύρο.
Το γεγονός είναι χαρακτηριστικό των κυπριακών παρασκηνίων, αλλά δεν θα μας απασχολήση περισσότερο. Εκείνο όμως που είχε ιδιαίτερη σημασία, ήταν η ανακάλυψη, στο κρησφύγετο του "Αία", ενός σπουδαιότατου εγγράφου της ΕΟΚΑ Β', που έφερε τον τίτλο: «Σχέδιο Απόλλων».
Τι ήταν αυτό το σχέδιο; Τίποτε άλλο παρά μια βελτιωμένη έκδοση του «Σχεδίου Ερμής»: Διαταγή επιχειρήσεως της Εθνοφρουράς, που θα ενεργούσε πραξικόπημα κατά της κυπριακής κυβερνήσεως σε συνδυασμό με δράση της ΕΟΚΑ Β'.
Να και πάλι το ίδιο νήμα της συνωμοσίας, που τεντώνεται σε όλο το άπλωμα του χρόνου: Πώς, οπωσδήποτε, να καταλυθή το καθεστώς της Λευκωσίας, που επεδεικνύετο σκληροτράχηλο. Να αντικατασταθή με άλλο «τού χεριού μας». Του χεριού τίνων; Της ελληνικής δικτατορίας και των ξένων. Εκείνων των ίδιων ξένων που επέμεναν σταθερά να μετατρέψουν την Κύπρο σε βάση τους. «Από κοινού συμφέροντος κινούμενα, τα δύο σκέλη της συνωμοσίας έστηναν τα ναρκοπέδιά τους, το ένα μετά το άλλο, για να προσκρούση επάνω τους και να τιναχθή στον αέρα η βασανιστική πορεία των Κυπρίων προς την πραγματοποίηση των πόθων τους.
Λίγο αργότερα, τον Ιανουάριο του 1974, ο Γρίβας βρέθηκε νεκρός μέσα σε ένα φτωχικό κρησφύγετό του. Η νεκροψία απεφάνθη ότι έπεσε θύμα καρδιακής προσβολής. Οι φήμες επέμεναν ότι έπεσε θύμα δολοφονίας, που οργανώθηκε από την Αθήνα. Για ποιο λόγο; Είχε έλθει τελευταία σε σύγκρουση με την ελληνική δικτατορία ο Γρίβας. Κατά τις επίσημες εκδοχές (εξ' Αθηνών), ο λόγος ήταν ότι συνέχιζε τις τρομοκρατικές του πράξεις. Κατά πηγές αρκετά σοβαρές στη Λευκωσία, τα κίνητρα ήταν άλλα.
Τις τρομοκρατικές πράξεις της ΕΟΚΑ Β' τις υπαγόρευε η ίδια η ελληνική δικτατορία και για τον σκοπό αυτό τον είχε στείλει στην Κύπρο. Άρα η «απαγόρευσή» τους αποτελούσε πρόσχημα. Στο βάθος της συγκρούσεως υπήρχε κάτι άλλο: Η άρνηση του Γρίβα να εκτελέση το σχέδιο «Απόλλων» και την δολοφονία του Μακαρίου. Ο Γρίβας είχε εξαπολύσει την τρομοκρατία του, δεν ήθελε όμως και τη δολοφονία του Εθνάρχου, ενώ η δικτατορία τον είχε ήδη ξεγράψει. Διεπίστωσε εξ άλλου ο Γρίβας ότι η δύναμη του Μακαρίου είχε ενισχυθή και ότι ένα πραξικόπημα μπορεί να μην επετύγχανε αστραπιαία και αναίμακτη επικράτηση, αλλά θα βύθιζε τη χώρα σε εμφύλιο πόλεμο. Αυτά τον έκαναν - πάντα κατά τις κυπριακές πηγές που αναφέραμε παραπάνω - να υπαναχωρήση από τα συμφωνημένα. Και τότε η δικτατορία «τον έβγαλε από την μέση». Με ποιο τρόπο; Η εξήγηση που δίνεται είναι: Ο Γρίβας έπαιρνε τακτικά ορισμένα χάπια. Του τα αντικατέστησαν με άλλα και έτσι ο άνθρωπος που αναμόχλευε την Κύπρο επί είκοσι και πλέον χρόνια βρέθηκε νεκρός, πεσμένος στο πάτωμα.
Δεν γνωρίζουμε τον βαθμό ακριβείας αυτής της εκδοχής. Κυκλοφορεί όμως ευρύτατα και γίνεται αποδεκτή σε μεγάλο βαθμό στην Κύπρο. Και είναι χαρακτηριστική για την ατμόσφαιρα που επικρατεί στη Μεγαλόνησο, η οποία έχει τόσο άμεση και οδυνηρή πείρα από την άγρια διαμάχη που διεξάγεται γύρω της με στόχο την ίδια και με γέρας: να γίνη η Κύπρος "προκεχωρημένη βάση".
Στο μεταξύ όμως συγκλονιστικά γεγονότα εξετυλίγοντο στην Ελλάδα: Η δικτατορία, ή ακριβέστερα ο κλάδος των δικτατορικών δυνάμεων που κυβερνούσε, με επί κεφαλής τον Γ. Παπαδόπουλο, θέλησε να δώση μιαν εκτόνωση στην κατάσταση. Συγκρότησε την κυβέρνηση Μαρκεζίνη (καλοκαίρι 1973), η οποία βάδιζε προς την βαθμιαία διάβρωση της σκληρότητος τού καθεστώτος, με απώτερη ελπίδα την διεξαγωγή εκλογών.

Οι λαϊκές καταπιεζόμενες δυνάμεις επωφελήθησαν από το ρήγμα. Και άρχισαν να ξεπετιούνται με διάφορες ηφαιστειακές μορφές. Ένα από τα ηφαίστεια εξερράγη στον περίβολο του Πολυτεχνείου των Αθηνών. Οι φοιτητές το μετέτρεψαν σε βάση απελευθερωτικής ανασυντάξεως. Αλλά οι δικτατορικές δυνάμεις είχαν διασπαστή και ευρίσκοντο σε ρήξη. Υπήρχαν ισχυρές ομάδες, που ήθελαν την διατήρηση της δικτατορικής σκληρότητος και εμάχοντο κατά του Γ. Παπαδοπούλου παρασκηνιακώς. Και το ηφαίστειο του Πολυτεχνείου τους προσέφερε μιαν ευκαιρία αντιδράσεως. Πράκτορές τους εισεχώρησαν στο οχυρό εκείνο της αντιστάσεως. Του προσέδωσαν διαστάσεις πέραν των λογικών. Παρέσυραν τους φοιτητές σε ακρότητες, τους εξαπέλυσαν σε πρόωρη, ανεδαφική έκρηξη, και τους κατέστησαν στόχο των αρμάτων, τα οποία εξαπέλυσαν οι δικτατορικές δυνάμεις των "σκληρών" που καραδοκούσαν. Το επόμενο βήμα ήταν η ανατροπή του Γ. Παπαδοπούλου και η ανανέωση της δικτατορίας, με επί κεφαλής τον ταξίαρχο Δ. Ιωαννίδη.
Η αλλαγή πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 1973. Οι δυνάμεις που κατέλαβαν την εξουσία, είχαν υποβοηθηθή με κάθε μέσο από τον ξένο παράγοντα, δηλαδή πρωτίστως από την Αμερική. Αυτό που δεν έχει γνωσθή είναι ακριβώς η αιτία που δημιούργησε την ανάγκη αντικαταστάσεως τού Γ. Παπαδοπούλου από τον Δ. Ιωαννίδη. Είχε πάψει να είναι χρήσιμος ή δεν ήταν υπάκουος στα κελεύσματα του ξένου παράγοντος, και ιδιαίτερα στην εκτέλεση του Κυπριακού πραξικοπήματος; Πάντως γεγονός είναι ότι το τρίπτυχο, Πολυτεχνείο - 25η Νοεμβρίου — Κυπριακό πραξικόπημα, έχει μία χρονική συνάρτηση και αλληλουχία που μιλάει μόνο του.
Από εκεί και πέρα τα πράγματα πήραν την μοιραία τους τροπή. Το καθεστώς Ιωαννίδη προχώρησε καλπάζοντας: Δραστηριοποίησε την επέμβασή του στην Κύπρο, για να επιταχυνθή η διαδικασία της μετατροπής της σε βάση. Ο αντικειμενικός σκοπός ήταν να δρέψη εθνικές δάφνες – άρα να αποκτήση λαϊκό βάθρο — πραγματοποιώντας μια κολοβωμένη, διχοτομημένη Ένωση. Και να ικανοποιήση τους Αμερικανούς, που είχε ανάγκη από την δραστική υποστήριξή τους.
Έτσι από τις αρχές του 1974 άρχιζε η νέα συνωμοσία, η οποία προϋπέθετε και κάποια συνεννόηση με την Τουρκία, έναντι βαρύτατων βέβαια λύτρων. Τις σχετικές διαπραγματεύσεις τις διεξήγαγε ένας πράκτορας της CIA, γνωστός σαν ΝΕΦ. Ταυτοχρόνως η Κυπριακή Εθνοφρουρά προπαρασκευαζόταν για το πραξικόπημα, που μεταξύ των άλλων θα απέβλεπε και στην ταυτόχρονη εξόντωση τοy Eθνάρχου.
Ο Μακάριος αντελήφθη την νέα συνωμοσία. Eξεδίωξε τον ΝΕΦ και αξίωσε από την ελληνική κυβέρνηση (επιστολή του προς τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας στρατηγό Γκιζίκη, 8 Ιουλίου 1974) να ανακαλέση όλους τους αξιωματικούς της Κυπριακής Εθνοφρουράς, οι οποίοι εφέροντο ως αναμεμιγμένοι. Η απάντηση όμως της 25ης Νοεμβρίου ήταν να εξαπολύση το πραξικόπημα.
Το πρωΐ της Δευτέρας, 15 Ιουλίου 1974, η Εθνοφρουρά κινήθηκε, συνέτριψε την αντίσταση των κυβερνητικών δυνάμεων, πυρπόλησε το Προεδρικό Μέγαρο, κατέλυσε την εξουσία και ανεκήρυξε Πρόεδρο τον Ν. Σαμψών. Ο Μακάριος όμως επέζησε και, διαφεύγοντας στο εξωτερικό, ανέτρεψε τα σχέδια των συνωμοτών, οι οποίοι αντιμετώπισαν και από άλλη πλευρά απροσδόκητη κατάσταση.

Φαίνεται ότι ο ΝΕΦ διαβεβαίωσε την δικτατορία ότι η Τουρκία δεν θα αντιδρούσε ενόπλως. Αργότερα θα κανονιζόταν ειρηνικά πόσο τμήμα της νήσου θα κατελάμβαναν οι Τούρκοι σαν βάση τους, για να επιτρέψουν στο υπόλοιπο να ενωθή με την Ελλάδα. Και, φυσικά, ή στο τουρκικό τμήμα, ή στο ελληνικό, ή και στα δύο μαζί, οι Αμερικανοί θα εγκαθιστούσαν μια ή περισσότερες βάσεις τους.
Αλλ' οι Τούρκοι επωφελήθησαν από το χάος που επεκράτησε στην Κύπρο με το πραξικόπημα. Και εισέβαλαν καταλαμβάνοντας τα 40% της νήσου, ενώ αρνούνταν αποφασιστικά την διχοτομημένη Ένωση. Έτσι δημιουργήθηκε η τρομερή περιπλοκή που κατέληξε στην τραγωδία της Κύπρου, αλλά και στη μεγαλύτερη κρίση που γνώρισε η Ελλάδα μετά την Απελευθέρωσή της από τον τουρκικό ζυγό.

ΤΕΛΟΣ (*)

==========
(*) Το κείμενο στο πρωτότυπό του είναι πολυτονικό και γράφεται, όπως ακριβώς το διατηρήσαμε, σε απλή καθαρεύουσα. Οι φωτογραφίες είναι δανεισμένες από το διαδίκτυο.