25/12/14 21:27 - Τα Σπήλαια στα Ευαγγέλια και στην Ελληνική Μυθολογία!.

 

Τα Σπήλαια στα Ευαγγέλια και στην Ελληνική Μυθολογία!..

Είναι γνωστό ότι τα σπήλαια στην αρχαιότητα πολλές φορές διαδραμάτισαν έναν πολύ σπουδαίο ρόλο, αφού μέσα σ’ αυτά έζησαν, μεγάλωσαν ή δίδαξαν πολλές μορφές, ιστορικές, θρησκευτικές ή μυθικές. Στα Ευαγγέλια, για παράδειγμα, διαβάζουμε για το Σπήλαιο μέσα στο οποίο γεννήθηκε ο Χριστός, όπως και ο τάφος του αναστηθέντος Λαζάρου ήταν κι αυτός ένα σπήλαιο, ενώ ακόμη και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης σε ιερό σπήλαιο έγραψε την Αποκάλυψη!.. Αλλά και στην Ελληνική Μυθολογία έχουμε αρκετές περιπτώσεις όπου τα σπήλαια διαδραματίζουν τον δικό τους σημαντικό ρόλο. Ας διαβάσουμε ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα! Αξίζει τον κόπο...

ΠΕΡΙ σπηλαίων, λοιπόν, ο λόγος. Σπήλαια μέσα στα οποία έζησαν, μεγάλωσαν ή δίδαξαν πολλές μορφές, ιστορικές, θρησκευτικές ή μυθικές, όπως διαβάζουμε στην Βίβλο (Παλαιά και Καινή Διαθήκη), αλλά και στην Ελληνική Μυθολογία. Πόσοι προφήτες, για παράδειγμα, δεν ζούσαν στα σπήλαια, όπως ο Ηλίας, και πόσοι άλλοι ήρωες της ελληνικής μυθολογίας δεν ζούσαν σε παρόμοια σπήλαια; Ας δούμε, λοιπόν, τι αναφέρουν τα Ευαγγέλια για την Γέννηση του Ιησού Χριστού και το σπήλαιο, όπου ο τάφος του αναστηθέντος Λαζάρου, ενώ στη συνέχεια να μιλήσουμε για τις αναφορές που κάνει η ελληνική μυθολογία για τα σπήλαια αυτά:

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΟΥΝ ΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ

Η Γέννηση του Ιησού

«1 Εγένετο δε εν ταίς ημέραις εκείναις εξήλθε δόγμα παρά Καίσαρος Αυγούστου απογράφεσθαι πάσαν την οικουμένην. 2 αύτη η απογραφή πρώτη εγένετο ηγεμονεύοντος της Συρίας Κυρηνίου. 3 και επορεύοντο πάντες απογράφεσθαι, έκαστος εις την ιδίαν πόλιν. 4 Ανέβη δε και Ιωσήφ από της Γαλιλαίας εκ πόλεως Ναζαρέτ εις την Ιουδαίαν εις πόλιν Δαυίδ ήτις καλείται Βηθλέεμ, διά το είναι αυτόν εξ οίκου και πατριάς Δαυίδ, 5 απογράψασθαι σύν Μαριάμ τή εμνηστευμένη αυτώ γυναικί, ούση εγκύω. 6 εγένετο δε εν τώ είναι αυτούς εκεί επλήσθησαν αι ημέραι τού τεκείν αυτήν, 7 και έτεκεν τον υιόν αυτής τον πρωτότοκον· και εσπαργάνωσεν αυτόν και ανέκλινεν αυτόν εν τή φάτνη, διότι ουκ ήν αυτοίς τόπος εν τώ καταλύματι. 8 Καί ποιμένες ήσαν εν τή χώρα τή αυτή αγραυλούντες και φυλάσσοντες φυλακάς της νυκτός επί την ποίμνην αυτών. 9 και ιδού άγγελος Κυρίου επέστη αυτοίς και δόξα Κυρίου περιέλαμψεν αυτούς, και εφοβήθησαν φόβον μέγαν.
10 και είπεν αυτοίς ο άγγελος· Μή φοβείσθε· ιδού γάρ ευαγγελίζομαι υμίν χαράν μεγάλην ήτις έσται παντί τώ λαώ, 11 ότι ετέχθη υμίν σήμερον σωτήρ ός εστιν Χριστός Κύριος εν πόλει Δαυίδ. 12 και τούτο υμίν το σημείον, ευρήσετε βρέφος εσπαργανωμένον, κείμενον εν φάτνη. 13 και εξαίφνης εγένετο σύν τώ αγγέλω πλήθος στρατιάς ουρανίου αινούντων τον Θεόν και λεγόντων· 14 Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γής ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία. 15 Καί εγένετο ως απήλθον απ' αυτών εις τον ουρανόν οι άγγελοι, και οι άνθρωποι οι ποιμένες είπον προς αλλήλους· Διέλθωμεν δή έως Βηθλέεμ και ίδωμεν το ρήμα τούτο το γεγονός ό ο Κύριος εγνώρισεν ημίν. 16 και ήλθον σπεύσαντες και ανεύρον την τε Μαριάμ και τον Ιωσήφ και το βρέφος κείμενον εν τή φάτνη. 17 ιδόντες δε διεγνώρισαν περί τού ρήματος τού λαληθέντος αυτοίς περί τού παιδίου τούτου· 18 και πάντες οι ακούσαντες εθαύμασαν περί των λαληθέντων υπό των ποιμένων προς αυτούς. 19 η δε Μαριάμ πάντα συνετήρει τα ρήματα ταύτα συμβάλλουσα εν τή καρδία αυτής.» (Λουκ. 2, 1-19)

Το σπήλαιον του αναστηθέντος Λαζάρου

Ας δούμε τώρα τι λέει η Καινή Διαθήκη για τον τάφο του αναστηθέντος Λαζάρου:

«… 30 ούπω δε εληλύθει ο Ιησούς εις την κώμην, αλλ' ήν εν τώ τόπω όπου υπήντησεν αυτώ η Μάρθα. 31 οι ούν Ιουδαίοι οι όντες μετ' αυτής εν τή οικία και παραμυθούμενοι αυτήν, ιδόντες την Μαρίαν ότι ταχέως ανέστη και εξήλθεν, ηκολούθησαν αυτή, λέγοντες ότι υπάγει εις το μνημείον ίνα κλαύση εκεί. 32 η ούν Μαρία ως ήλθεν όπου ήν Ιησούς, ιδούσα αυτόν έπεσεν αυτού εις τους πόδας λέγουσα αυτώ· Κύριε, ει ής ώδε, ουκ αν απέθανέ μου ο αδελφός. 33 Ιησούς ούν ως είδεν αυτήν κλαίουσαν και τους συνελθόντας αυτή Ιουδαίους κλαίοντας, ενεβριμήσατο τώ πνεύματι και ετάραξεν εαυτόν, 34 και είπε· Πού τεθείκατε αυτόν; 35 λέγουσιν αυτώ· Κύριε, έρχου και ίδε. εδάκρυσεν ο Ιησούς. 36 έλεγον ούν οι Ιουδαίοι· Ίδε πώς εφίλει αυτόν· 37 τινές δε εξ αυτών είπον· Ουκ εδύνατο ούτος, ο ανοίξας τους οφθαλμούς τού τυφλού, ποιήσαι ίνα και ούτος μη αποθάνη; 38 Ιησούς ούν, πάλιν εμβριμώμενος εν εαυτώ, έρχεται εις το μνημείον· ήν δε σπήλαιον, και λίθος επέκειτο επ' αυτώ. 39 λέγει ο Ιησούς· Άρατε τον λίθον. λέγει αυτώ η αδελφή τού τεθνηκότος Μάρθα· Κύριε, ήδη όζει· τεταρταίος γάρ εστι.» (Ιω. 11, 30-39)

Το Ιερόν Σπήλαιον της Αποκαλύψεως

Είναι γνωστό ότι και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης έγραψε την "Αποκάλυψη" μέσα σ' ένα σπήλαιο στο ιερό νησί της Πάτμου! Σύμφωνα με ιστορικές και βιβλικές έρευνες, το 14ο έτος της βασιλείας του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Δομητιανού το 94 ή 95 μ.Χ. ο Ευαγγελιστής Ιωάννης εξορίζεται από την Έφεσο στη Πάτμο. Εκεί σύμφωνα με τη παράδοση σε μια σπηλιά που υπάρχει και σήμερα και ονομάζεται "Ιερόν σπήλαιον της Αποκαλύψεως", συνομιλεί με τον θεό και εκείνος του αποκαλύπτει το προφητικό βιβλίο της Αποκάλυψης που ο Ιωάννης καταγράφει με τη βοήθεια του μαθητή του Πρόχορου. Η παράδοση επίσης υποστηρίζει ότι μέσα στη σπηλιά σχίστηκε ο βράχος και από εκεί, από τρεις μικρότερες σχισμές που συμβολίζουν την Αγία τριάδα, ακούγονταν η φωνή του Θεού όταν υπαγόρευε στον Ιωάννη το κείμενο της Αποκάλυψης. Η σπηλιά διαμορφώθηκε σε λατρευτικό χώρο από τον ιδρυτή της μονής της Πάτμου Όσιο Χριστόδουλο και σήμερα περιλαμβάνει ναό στο νότιο τμήμα του. Όπως και να το κάνουμε είναι λιγοστά τα μέρη πάνω στον πλανήτη μας που ακούστηκε η φωνή του Θεού σύμφωνα με την παράδοση και ένα από αυτά είναι η Πάτμος!..

ΤΙ ΑΝΑΦΕΡΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ

Ο Δίας στο σπήλαιο με τους Κουρήτες

Υπάρχουν δύο διαφορετικές παραδόσεις σχε­τικά με τον τόπο, όπου γεννήθηκε ο Δίας. Η πιο συνηθισμένη τον τοποθετεί στην Κρήτη, στο όρος Αιγαίον ή στο όρος Ίδη ή ακόμη στο όρος Δίκτη. Η άλλη, την οποία υποστηρίζει ο Καλλί­μαχος στον Ύμνο στον Δια, τον τοποθετεί στην Αρκαδία. Αλλά ακόμη και ο Καλλί­μαχος δέχεται πως η νηπιακή ηλικία του θεού εκτυλίχθηκε μέσα στο κρητικό σπήλαιο, όπου η μητέρα του τον είχε εμπιστευτεί στους Κουρή­τες και τις Νύμφες. Τροφός του ήταν η Νύμφη (ή η κατσίκα) Αμάλθεια, που του έδωσε το γά­λα της. Διηγούνταν πως, όταν αυτή η κατσίκα πέθανε, ο Δίας είχε πάρει το δέρμα της ως ασπί­δα- ήταν η αιγίδα, που τη δύναμη της δοκίμασε για πρώτη φορά στη μάχη εναντίον των Τιτά­νων. Το θεϊκό παιδί τράφηκε επίσης με μέλι. Οι μέλισσες της Ίδης το απόσταξαν επίτηδες γι' αυτόν. Οι Κρήτες δεν αρκούνταν μονάχα να δείχνουν το μέρος, όπου κατά την άποψη τους είχε γεννηθεί ο Δίας· έδειχναν επίσης και έναν «Τά­φο του Δία»!

Η Έχιδνα

Η Έχιδνα, η «οχιά», είναι ένα τέρας με γυ­ναικείο σώμα και ουρά φιδιού στη θέση των πο­διών. Οι παραδόσεις για την καταγωγή της ποι­κίλλουν. Σύμφωνα με τον Ησίοδο, φαίνεται να • είναι κόρη του Φόρκη και της Κητώς, που είναι παιδιά του Πόντου και της Γαίας. Αλλού θεω­ρείται πως κατάγεται από τον Τάρταρο και τη Γαία ή ακόμη από τη Στύγα ή τον Χρυσάορα. Ζούσε σε ένα σπήλαιο στην Κιλικία, τη χώρα των Αρίμων. Άλλες παραδό­σεις την τοποθετούν στην Πελοπόννησο· εκεί τη σκότωσε, λένε, ο Άργος με τα εκατό μάτια, γιατί είχε τη συνήθεια να καταβροχθίζει τους περαστικούς. Της απέδιδαν πολλά τερατώδη παιδιά' από τον Τυφώνα γέννησε τον Όρθρο, το σκύλο του Γηρυόνη, τον Κέρβερο, το σκύλο του Άδη, τη Λερναία ύδρα, τη Χίμαι­ρα, που τη σκότωσε ο Βελλεροφόντης. Από τον Όρθρο απέκτησε τη Σφίγγα, ένα τέρας της Βοι­ωτίας, και το λιοντάρι της Νεμέας. Ακόμη της αποδίδουν τον δράκοντα της Κολχίδας, που φύλαγε το Χρυσόμαλλο δέρας, τον δράκοντα, που φύλαγε τα μή­λα των Εσπερίδων, καθώς και τον αετό του Προμηθέα. Οι κάτοικοι των ελληνικών αποικιών του Εύ­ξεινου Πόντου διηγούνταν για την Έχιδνα μια παράδοση διαφορετική. Σύμφωνα με αυτούς, ο Ηρακλής έφτασε στη Σκυθία και έβαλε τα άλο­γα του να βοσκήσουν, καθώς θα κοιμόταν όταν ξύπνησε, δεν τα ξαναβρήκε. Ενώ τα αναζητού­σε, συνάντησε ένα τέρας, την Έχιδνα, που ζού­σε σε μια σπηλιά. Η Έχιδνα του υποσχέθηκε να του επιστρέψει τα άλογα του, αν δεχόταν να σμίξει μαζί της. Ο Ηρακλής δέχτηκε και έκαμαν τρία παιδιά· τον Αγάθυρσο, τον Γελωνό, από τον οποίο πήρε το όνομα η πόλη των Γελωνών, και τον Σκύθη, που έδωσε το όνομα του στο λαό των Σκυθών.

Η Κυρήνη

Η Κυρήνη είναι μια θεσσαλική θεότητα. Ή­ταν κόρη του βασιλιά των Λαπιθών Υψέα, τον οποίο είχε γεννήσει με το θεό-ποταμό Πηνειό η Ναϊάδα Κρέουσα, κόρη του Ωκεανού και της Γαίας. Η Κυρήνη ζούσε άγρια ζωή στα δάση της Πίνδου και προστάτευε τα κοπά­δια του πατέρα της από τις επιθέσεις των θηρί­ων. Κάποια μέρα επιτέθηκε χωρίς όπλα ενα­ντίον ενός λιονταριού, πάλεψε μαζί του και το δάμασε. Ο Απόλλωνας την είδε, καθώς κατόρ­θωνε αυτόν τον άθλο, και την ερωτεύτηκε. Πήγε αμέσως να βρει τον Κένταυρο Χείρωνα στο σπήλαιο του, για να του δείξει τη νέα κοπέλα και για να μάθει από αυτόν την ταυτότητα της. Κατόπιν την απήγαγε στο χρυσό άρμα του και την οδήγησε πέρα από τις θάλασσες στη χώρα της Λιβύης. Εκεί έσμιξε μαζί της σε ένα χρυσό παλάτι και της έδωσε για βασίλειο ένα μέρος της χώρας, την Κυρήνη. Από τον Απόλλωνα η Κυρήνη απέκτησε ένα γιο, τον Αρισταίο, που τον ανέθρεψαν οι Ώρες και η Γη.

Ο Κύκλωπας Πολύφημος

Ο Κύκλωπας Πολύφημος είναι γνωστός από την Οδύσσεια (ι 187-555). Γιος του θεού Ποσειδώνα και της Νύμφης Θοώσης, κόρης του Φόρκυος. Σύμφωνα με την Οδύσσεια ο Πολύφημος κατοικούσε μέσα σε ένα σπήλαιο στο νησί Θρινακία και ζούσε από τα πρόβατά του, αλλά ήταν φοβερός γίγαντας και ο αγριότερος από τους Κύκλωπες. Αιχμαλώτισε στη σπηλιά του τον Οδυσσέα και τους συντρόφους του, τους οποίους άρχισε να τρώει τον ένα μετά τον άλλο, 6 συνολικά ώσπου ο Οδυσσέας τον τύφλωσε με ένα πυρωμένο παλούκι και δεν μπόρεσε να ανακαλύψει ψαχουλεύοντας αυτόν και τους συντρόφους του που απέμειναν, οι οποίοι απέδρασαν κρεμασμένοι από τις κοιλιές των (επίσης γιγάντιων) προβάτων του.

Ο Μίνωας

Ο Μίνωας θεωρείται ότι είναι ο πρώτος βασιλιάς που εκπολίτισε τους Κρήτες· ακόμη ότι βασίλευσε με πραότητα και δικαιοσύνη και τους έδωσε εξαιρετικούς νόμους. Οι νόμοι αυτοί ήταν τόσο σπουδαίοι, που έλεγαν πως τους είχε εμπνευστεί κατευθείαν από τον ίδιο τον Δία· ο Μίνωας κάθε εννέα χρόνια πήγαινε, λέει, να συμβουλευτεί το θεό στο σπήλαιο της Ίδης της Κρήτης, όπου ο Δίας είχε μεγαλώσει, και εκεί πήρε τις οδηγίες του. Τον Μίνωα ως νομοθέτη συχνά τον παραλ­ληλίζουν με τον αδελφό του Ραδάμανθη, τον οποίον έδιωξε από ζήλεια και τον οποίο μιμήθη­κε. Στον Κάτω Κόσμο και οι δύο συνεδρίαζαν, για να κρίνουν τις ψυχές των πεθαμένων. Στο έργο αυτό τους βοηθούσε και ο Αιακός.

Ο Ταύρος

Η ερμηνεία ενός μύθου παρουσιάζει τον Ταύρο ως νέο παλικάρι εξαίσιας ομορφιάς, που το είχε ερωτευτεί η Πασιφάη. Έσμιξε μαζί του σε περίοδο που ο Μίνωας, προσβλημένος από ένα αφροδίσιο νόσημα, δεν μπορούσε να απο­κτήσει απογόνους. Η Πασιφάη έμεινε έγκυος και ο Μίνωας κατάλαβε πως το παιδί που γεννήθηκε δεν ήταν δικό του. Παρ' όλα αυτά δεν τόλμησε να το σκοτώσει, αλ­λά το έστειλε στο βουνό. Όταν μεγάλωσε, ο νέ­ος άντρας, που τον ονόμαζαν «Μινώταυρο» εξαιτίας της ομοιότητας του με τον Ταύρο, δεν ήθελε πια να υπακούει στους βοσκούς που τον είχαν παραλάβει από το βασιλιά. Ο Μίνωας τό­τε αποφάσισε να τον συλλάβει. Ο Ταύρος όμως κρύφτηκε σε βαθιά σπηλιά, από όπου δεν είχε καμιά δυσκολία να αποκρούει εκείνους που στέλνονταν για καταδίωξη του. Έγινε σιγά σιγά συνήθεια στους ανθρώπους να του φέρνουν τρο­φή στο σπήλαιο του, κατσίκες και πρόβατα. Ακόμη και ο Μίνωας του έστελνε εγκληματίες, για να τους σκοτώνει. Με αυτόν τον τρόπο του έστειλε και τον Θησέα. Αλλά η Αριάδνη είχε εφοδιάσει τον Θησέα με ένα ξίφος. Και έτσι σκοτώθηκε ο Μινώταυρος.

Ο Τιτυός

Ο Τιτυός είναι Γίγαντας, γιος του Δία και της Ελάρας, που αναφέρεται άλλοτε ως κόρη του Ορχομενού και άλλοτε ως κόρη του Μινύα. Ο Δίας, από φόβο για τη ζήλεια της Ήρας, έκρυψε την ερωμένη του, όταν έμεινε έγκυος, στα έγκα­τα της γης. Και από τη γη βγήκε, όταν γεννήθη­κε, ο Γίγαντας Τιτυός. Όταν η Λητώ χάρισε στον Δία την Άρτεμη και τον Απόλλωνα, η Ήρα από ζήλεια για την αντίπαλο της, εξαπέλυσε εναντίον της τον τερα­τώδη Τιτυό, εμπνέοντος του την επιθυμία να τη βιάσει. Ο Δίας όμως κεραυνοβόλησε τον Τιτυό και τον καταβαράθρωσε στον Άδη, όπου δύο φί­δια (ή δύο αετοί) καταβρόχθιζαν το συκώτι του που ξαναγεννιόταν, ανάλογα με τις φάσεις της σελήνης. Σύμφωνα με άλλους συγγραφείς, τα δύο παιδιά της Λητώς προστάτευσαν τη μητέρα τους και σκότωσαν το τέρας με τα βέλη τους. Έ­τσι ο Τιτυός έμεινε αιώνια στο έδαφος, όπου το σώμα του κάλυπτε εννέα «εκτάρια». Στην Εύ­βοια υπήρχε ένα σπήλαιο, όπου λάτρευαν τον Τιτυό.

Ο Κένταυρος Χείρων

Πολύ γνωστός και ο μύθος του Κένταυρου Χείρωνα ο οποίος είχε πολλές αρετές και ζούσε στο δικό του σπήλαιο. Ο Χείρωνας πληγώθηκε τυχαία από τον Ηρα­κλή, καθώς ήταν στο πλευρό του κατά την εξό­ντωση των Κενταύρων. Ένα βέλος του προξέ­νησε σοβαρή πληγή. Ο Χείρωνας προσπάθησε να τη θεραπεύσει με αλοιφή, αλλά οι πληγές που γίνονταν από τα βέλη του Ηρακλή ήταν αγιάτρευτες. Ο Χείρωνας αποσύρ­θηκε στη σπηλιά του και ήθελε να πεθάνει, αλλά δεν μπορούσε γιατί ήταν αθάνατος. Τέλος ο Προμηθέας, που είχε γεννηθεί θνητός, προσφέρ­θηκε να του παραχωρήσει το δικαίωμα του στο θάνατο. Και έτσι ο Χείρωνας κατόρθωσε να βρει ανάπαυση.

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι ο γνωστός πανεπιστημιακός δάσκαλος και παιδοχειρουργός, Χρίστος Θ. Οικονομόπουλος, με τον οποίον ο γράφων έχει κάνει αρκετές τηλεοπτικές εκπομπές και παρουσιάσεις βιβλίων, έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με τα ελληνικά σπήλαια και πώς αυτά επέδρασαν σημαντικά στην Ελληνική Λαογραφία!...