14/03/15 19:09 - Ποια ήταν άραγε η λεγόμενη χειραφέτηση των γυναικών στη Ρώμη;

 

Ποια ήταν άραγε η λεγόμενη χειραφέτηση των γυναικών στη Ρώμη;

Φυσικά, υπάρχουν και στη Ρώμη παραδείγματα τέλειας υποδούλωσης της γυναίκας στην εξουσία και στις επιθυμίες του άνδρα. Ο Άππιος Κλαύδιος σκότωσε την κόρη του Βιργινία για να μην την παραδώσει στον πολιτικό του αντίπαλο, που ήθελε να την κάνει δούλη κι ερωμένη του. Η ανηθικότητα επίσης των γυναικών έφτασε σε πρωτοφανή ύψη τη ρωμαϊκή εποχή. Στα βακχικά όργια έπαιρναν μέρος χιλιάδες Ρωμαίες γυναίκες, και χιλιάδες σφάχτηκαν από τους συγγενείς τους όταν τις έπιασαν επ' αυτοφώρω, στην έρευνα που είχε διατάξει η Σύγκλητος!..

ΛΕΝΕ πως η χειραφέτηση των γυναικών άρχισε από τον 2ο αιώνα π.Χ. Οι παλαιότερες μορφές γάμου εγκαταλείφθηκαν βαθμιαία για μια καινούργια, που άφηνε τη γυναίκα στην κηδεμονία της πατρικής οικογένειας, με αποτέλεσμα να διατηρεί στην πράξη τον έλεγχο της ιδιοκτησίας της. Οι γυναίκες άρχισαν έτσι να πλουτίζουν. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα γυναικών με λογοτεχνική καλλιέργεια. Η συχνότητα των διαζυγίων αυξήθηκε. Έξυπνες, φιλόδοξες γυναίκες, όπως η Σεμπρωνία, κάνουν την εμφάνισή τους. Γυναίκες παρουσιάζονται στα δικαστήρια σε ενεργούς ρόλους. Ο τίτλος ενός έργου του Τιτινίου είναι Jurisperita και ο Βαλέριος Μάξιμος διηγείται για κάποια Αφρανία, τον 1ο αιώνα π.Χ. που ήταν μόνιμη πελάτισσα των δικαστηρίων και τα είχε κουράσει με τις διεκδικήσεις της. Την εποχή της αυτοκρατορίας, ο γάμος χαλαρώθηκε και χρειάστηκε να ληφθούν μέτρα που να τον ενθαρρύνουν, με τιμωρία των αγάμων. Στα 131 π.Χ. ο κήνσορας Καικίλιος Μέτελλος Μακεδονικός είχε εκφωνήσει έναν περίφημο λόγο, που αργότερα επαινέθηκε από τον Αύγουστο, για την ανάγκη ν' αυξηθεί ο ρυθμός των γεννήσεων. Είπε: «Αν εμείς οι Ρωμαίοι μπορούσαμε να κάνουμε χωρίς γυναίκα, θ' αποφεύγαμε τον μπελά, αλλ' αφού η φύση όρισε πως δεν μπορούμε να ζήσουμε ευτυχισμένοι μαζί τους, αλλά και καθόλου χωρίς αυτές, πρέπει να σκεφθούμε μάλλον τη διαιώνισή μας παρά την ευχαρίστηση της στιγμής».

Η δημοφιλής Ελληνίδα καλλιτέχνιδα και τηλεπαρουσιάστρια, Γωγώ Γαρυφάλλου, με δύο από τα βιβλία μας στα χέρια της: «Ο Παγκόσμιος Έλλην» και «Πού Βρίσκονται Τα Αρχαία Ελληνικά Χειρόγραφα». Η φωτογράφιση έγινε δια χειρός Δημήτρη Ποτουρίδη.

Οι Σάτιρες του Ιουβενάλη τονίζουν την ανηθικότητα ενός μέρους της γυναικείας κοινωνίας. Από τ' άλλο μέρος, υπάρχει η μαρτυρία πολλών κειμένων (βλέπε επιστολές Στατίου και Πλινίου) και επιταφίων επιγραμμάτων, που δείχνουν ότι οι ευτυχισμένοι γάμοι δεν ήταν σπάνιοι. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μια επιγραφή που αποδίδεται σε κάποιον Λουκρήτιο Βέσπιλλο, που υπηρέτησε υπό τον Πομπήιο το 48 π.Χ. και έγινε ύπατος επί Αυγούστου, το 19 π.Χ., και που αποτείνεται στη γυναίκα του. Η επιγραφή αναφέρει πόσο πιστά και θαρραλέα τον βοήθησε στις ρομαντικές και επικίνδυνες περιπέτειές του, τόσο όταν ήταν μνηστευμένοι όσο και κατά τη διάρκεια 41 ετών εγγάμου βίου.

Φυσικά, υπάρχουν και στη Ρώμη παραδείγματα τέλειας υποδούλωσης της γυναίκας στην εξουσία και στις επιθυμίες του άνδρα. Ο Άππιος Κλαύδιος σκότωσε την κόρη του Βιργινία για να μην την παραδώσει στον πολιτικό του αντίπαλο, που ήθελε να την κάνει δούλη κι ερωμένη του. Η ανηθικότητα επίσης των γυναικών έφτασε σε πρωτοφανή ύψη τη ρωμαϊκή εποχή. Στα βακχικά όργια έπαιρναν μέρος χιλιάδες Ρωμαίες γυναίκες, και χιλιάδες σφάχτηκαν από τους συγγενείς τους όταν τις έπιασαν επ' αυτοφώρω, στην έρευνα που είχε διατάξει η Σύγκλητος.

Η Σεμπρωνία, σε συνεννόηση με τη μητέρα της Κορνηλία σκότωσε για πολιτικούς λόγους το σύζυγό της δήμαρχο Σκιπίωνα Αιμιλιανό. Στην περίοδο της δικτατορίας, η αρετή της γυναίκας γύρισε στην παλιά της θέση. Ο Καίσαρας πίστευε πως η σύζυγος του Καίσαρα πρέπει όχι μόνο να είναι, αλλά και φαίνεται τίμια, γι' αυτό και έδιωξε την ενάρετη σύζυγό του Πομπηία, επειδή ο Πόπλιος Κλαύδιος είχε προσβάλει με την παρουσία του, ντυμένος γυναικεία, τα μυστήρια της Αγαθής Θεάς, θέλοντας να συναντήσει εκεί την Πομπηία. Αλλά η αρετή δεν σήμαινε έλλειψη σκληρότητας.

Η Πορκία, κόρη του Κάτωνα και σύζυγος του Δεκίμου Βρούτου, βλέποντας την ταραχή του όταν μελετούσε τη δολοφονία του Καίσαρα, τον εμψύχωσε στην εκτέλεση του σχεδίου του. Στις προγραφές που έκαναν ο Λέπιδος, ο Αντώνιος και ο Οκταβιανός, η Φουλβία, σύζυγος του Αντωνίου, έδειξε ανεκδιήγητη ωμότητα και αιμοβόρα αισθήματα. Μόλι είδε την μόλις κομμένη κεφαλή του δολοφονημένου Κικέρωνα, εκδικήθηκε τον ρήτορα που την είχε στιγματίσει για τις πράξεις της τρυπώντας με βελόνα την άφωνη πια γλώσσα του. Στην περίοδο της αυτοκρατορίας, η σκληρότητα των γυναικών αυξήθηκε ακόμη περισσότερο. Η φιλοδοξία, η φιληδονία, η ακολασία και η εγκληματικότητα οδηγούν τις Ρωμαίες σε βδελυρές πράξεις.

Η πρώτη σύζυγος του αυτοκράτορα Κλαυδίου, η διαβόητη Μεσσαλίνα, που την ονόμασαν αυτοκρατορική εταίρα, πρωταγωνίστησε στην περιφρόνηση προς τους νόμους και την ηθική. Η δεύτερη σύζυγος του Κλαυδίου, η Αγριππίνα, δεν υστερούσε της πρώτης σε ανηθικότητα. Καταγόταν από τον Αύγουστο, ήταν αδελφή, σύζυγος και μητέρα τριών αυτοκρατόρων, αλλά αυτό δεν την εμπόδισε να σκοτώσει τον άνδρα της και να καταδιώξει αμείλικτα όλες τις γυναίκες που η καλλονή τους μπορούσε ν' αποτελέσει εμπόδιο στις ερωτικές της βλέψεις. Για να διατηρήσει την επιρροή της στο γιο της Νέρωνα και να τον αποσπάσει από τις άλλες γυναίκες, προσπάθησε να προκαλέσει με τα θέλγητρά της τον έρωτά του.

Η Ποππαία Σαβίνη, σύζυγος του Νέρωνα, το ίδιο ακόλαστη με τις προηγούμενες, δεν δίστασε να του εμπνεύσει την ιδέα της δολοφονίας της μητέρας του, που πραγματοποιήθηκε αμέσως. Πάντως, δεν έλειψαν και οι ενάρετες γυναίκες στην εποχή της ρωμαϊκής παρακμής. Η Αρία, σύζυγος του συγκλητικού Παίτου, που καταδιωκόταν από τον Κλαύδιο, τον παρακίνησε σε αυτοκτονία για να μην τον σκοτώσουν οι διώκτες του, πλήττοντας τον εαυτό της στο στήθος με εγχειρίδιο, που έδωσε αμέσως έπειτα στο σύζυγό της. (Εγκυκλοπαίδεια «Δομή»]