27/05/15 19:44 - Ποία η διαφορά όταν ακούμε για άβατο ή για άδυτο;

 

Ποία η διαφορά όταν ακούμε για άβατο ή για άδυτο;

Ας δούμε τι σημαίνουν οι λέξεις άβατο και άδυτο όπου ορισμένοι ταυτίζουν τις δύο έννοιες! Στην αρχαιότητα η διαφορά των εννοιών ήταν ουσιώδης και πολύ σημαντική, κάτι που συμβαίνει και σήμερα, αν σκεφτούμε, για παράδειγμα, ότι το άβατο του Αγίου Όρους κατοχυρώνεται και με νόμο του κράτους, που προβλέπει και ποινική δίωξη σε περίπτωση παραβίασής του, ενώ το πιο ονομαστό άδυτο στην αρχαία Ελλάδα ήταν του ναού του Απόλλωνα στους Δελφούς, όπου χρησμοδοτούσε η Πυθία!..

Τι είναι το άβατο

Το εσωτερικό και πιο απομονωμένο τμήμα του αρχαίου ναού. Άβατο ονόμαζαν επίσης οι αρχαίοι Έλληνες κάθε ιερό χώρο (ιερό άλσος κλπ.). Το άβατο λεγόταν στην περίπτωση ναού και άδυτο.

Μοναστηριακό εξάλλου άβατο λέγεται ο θεσμός των μοναστηριών που απαγορεύει την είσοδο στα ανδρικά μοναστήρια γυναικών, ευνούχων και οποιουδήποτε θηλυκού, στα δε γυναικεία οποιουδήποτε αρσενικού.

Απαγορεύεται επίσης η ταφή γυναίκας στον χώρο ανδρικού μοναστηριού. Επιτρέπεται όμως η είσοδος ιερέων στα γυναικεία μοναστήρια για την τέλεση θείας λειτουργίας και, σε ειδικές περιπτώσεις, γιατρών, τεχνικών κ.ά., με άδεια όμως της ηγουμένης.

Το άβατο του Αγίου Όρους κατοχυρώνεται και με νόμο του κράτους, που προβλέπει και ποινική δίωξη σε περίπτωση παραβίασής του.

Τι είναι το άδυτο

Ονομασία κατά την αρχαιότητα των καθαγιασμένων τόπων όπου απαγορευόταν η είσοδος σε οποιονδήποτε εκτός από τους ιερείς και, σε μερικές περιπτώσεις και σε αυτούς ακόμα. Το άδυτο μπορούσε να είναι ναός ή μέρος ναού (δωμάτιο πίσω από τον σηκό) ή περιφραγμένος τόπος ή δάσος κλπ.

Στην Επίδαυρο άδυτο λεγόταν ο χώρος στον οποίο οι ασθενείς περίμεναν να θεραπευτούν από τον Ασκληπιό. Τo πιο ονομαστό άδυτο στην αρχαία Ελλάδα ήταν του ναού του Απόλλωνα στους Δελφούς, όπου χρησμοδοτούσε η Πυθία. Μερικές φορές το άδυτο ήταν χώρος υπόγειος και τότε ονομαζόταν συνήθως μέγαρο.

Στο άδυτο θεωρούσαν ότι κατοικούσε η θεότητα και έκρυβαν εκεί διάφορα αγάλματα ή άλλα σκεύη, που οι ιερείς τα παρουσίαζαν στους πιστούς στις γιορτές και σε άλλες επίσημες ημέρες. Μερικές φορές επιτρεπόταν η είσοδος σε όσους είχαν υποστεί τις καθορισμένες καθάρσεις.

Σε ορισμένα άδυτα επίσης επιτρεπόταν η είσοδος μόνο σε άντρες, σε άλλα μόνο σε γυναίκες, ενώ σε πολλά απαγορευόταν η είσοδος στους ξένους. Στις χριστιανικές εκκλησίες το άδυτο διατηρείται ως άγιο βήμα ή ιερό.

ΠΗΓΕΣ: Ιστορικό και Δημοσιογραφικό Αρχείο του γράφοντος, Εγκυκλοπαίδεια «Δομή», Αρχαιογνωσία.