17/07/15 21:03 - Ο τραγουδιστής του βουνού και της στάνης!..

 

Ο τραγουδιστής του βουνού και της στάνης!..

Καλοκαίρι έχουμε κι αν εξαιρέσουμε τις φωτιές και πυρκαγιές που μας περιβάλλουν μερικές φορές, τα βλέμματα όλων των Ελλήνων στρέφονται όχι μόνον στις παραλίες, αλλά και προς τα όρη και τα βουνά!.. Αυτά που εξύμνησαν μεγάλοι Έλληνες λογοτέχνες, πεζογράφοι και ποιητές, όπως για παράδειγμα ο Κώστας Κρυστάλλης! Τι θα λέγατε να θυμηθούμε κάτι από την ζωή του και ένα από τα χαρακτηριστικά ποιήματά του, όπως αυτό που όλοι απαγγέλλαμε μικρά παιδιά: «Ήθελα νάμουν τσέλιγκας»;

ΕΙΝΑΙ αλήθεια ότι ο Κώστας Κρυστάλλης (1868-1894) υπήρξε ένας μεγάλος ποιητής, πεζογράφος και ιστοριοδίφης. Γεννήθηκε στο χωριό Συρράκο της Ηπείρου και έλαβε την πρώτη του μόρφωση στη γενέτειρά του, ενώ τις γυμνασιακές του σπουδές στην πόλη των Ιωαννίνων. Το 1887 σε πολύ νεαρή ηλικία δημοσίευσε το πρώτο του ποιητικό βιβλίο, «Αι σκιαί του Άδου», το οποίο έγινε δεκτό στην Αθήνα με ευμενή σχόλια, ενώ στα Ιωάννινα προκάλεσε αντίδραση από την τουρκική διοίκηση, η οποία ανάγκασε το νεαρό Κρυστάλλη να καταφύγει αρχικά στο Συρράκο και κατόπιν στην Αθήνα, το 1889. Ο Κρυστάλλης εργάστηκε αρχικά σε τυπογραφείο για δύο χρόνια, αντιμετωπίζοντας πλήθος στερήσεις, μη παύοντας ωστόσο τη λογοτεχνική του δραστηριότητα, η οποία και απέφερε ένα δεύτερο βιβλίο με τον τίτλο «Ο Καλόγερος της Κλεισούρας του Μεσολογγίου» (1890). Το 1891 υποβάλλει στο Φιλαδέλφειο Διαγωνισμό μια σειρά ποιημάτων με γενικό τίτλο «Αγροτικά» (εκδόθηκε αυτόνομα, με τον ίδιο τίτλο, το 1891 επίσης) και απέσπασε τον έπαινο της κριτικής επιτροπής. Την ίδια χρονιά προσλήφθηκε ως γραμματέας στο περιοδικό «Εβδομάς», όπου άρχισε τη σταδιακή δημοσίευση της μελέτης του «Οι Βλάχοι της Πίνδου».
Το 1892 έλαβε και πάλι μέρος στο Φιλαδέλφειο Διαγωνισμό με τη συλλογή «Ο τραγουδιστής του βουνού και της στάνης» (1893, αυτόνομη έκδοση). Μετά την οριστική έκδοση της προηγούμενης συλλογής, το 1893, ο Κρυστάλλης, ενθαρρυμένος από τα κολακευτικά λόγια της κριτικής, έγραψε και δημοσίευσε μια σειρά πεζών κειμένων με το γενικό τίτλο «Πεζογραφήματα» (1894). Στο μεταξύ, προσβλήθηκε από φυματίωση. Η κατάστασή του χειροτέρευσε και έτσι πήγε στην Άρτα, όπου και πέθανε, αφήνοντας πίσω του ένα εκτεταμένο έργο ανέκδοτο. Η αρτιότερη έκδοση δημοσιευμένων και αδημοσίευτων κειμένων του οφείλεται στο Μιχάλη Περάνθη που επιμελήθηκε τα «Άπαντά» του, το 1952.
Ο Κώστας Κρυστάλλης διέθετε ευαισθησία, διακατεχόταν από γνήσιο ενδιαφέρον για τα πράγματα με τα οποία ασχολήθηκε και με την ποίησή του, που αναφερόταν σε ένα περιβάλλον αγροτικό, βουκολικό, κατάφερε να εκφράσει το πνεύμα της εποχής που όριζε λαογραφικά ενδιαφέροντα. Με την ίδια ευαισθησία και γνησιότητα εμφανίστηκε και στα πεζά του κείμενα.

Ήθελα νάμουν τσέλιγκας

'Ηθελα νάμουν τσέλιγκας, νάμουν κ' ένας σκουτέρης,
να πάω να ζήσω στο μαντρί, στην ερημιά, στα δάσα,
νάχω κοπάδι πρόβατα, νάχω κοπάδι γίδια,
κ' ένα σωρό μαντρόσκυλα, νάχω και βοσκοτόπια,
το καλοκαίρι στα βουνά, και τον χειμώ στους κάμπους.
Νάχω από πάλιουραν βορό και στρούγγα από ροδάμι,
νάχω και σε ψηλήν κορφή καλύβα από ρουπάκια,
νάχω με τα βοσκόπουλα σε κάθε σκάρον γλέντι,
νάχω φλογέρα να λαλώ, ν' αντιλαλούν οι κάμποι,
νάχω και κόρη όμορφη, στεφανωτήν μου νάχω,
να μου βοηθάει στο σάλαγο, να μου βοηθάει στα γρέκια,
κι όντας θα τα σταλίζουμε τα δειλινά στους ίσκιους,
στης ρεματιάς τη χλωρασιά μαζί της να πλαγιάζω,
να με κοιμίζει με φιλιά στους δροσερούς της κόρφους.

=======================

ΠΗΓΕΣ: Ιστορικό και Δημοσιογραφικό Αρχείο του γράφοντος, Εγκυκλοπαίδεια "Μαλλιάρης-παιδεία", Διαδίκτυο.