16/11/15 22:14 - Μήπως λησμονήσαμε τον Έλληνα ποιητή Στέλιο Σπεράντσα;

 

Μήπως λησμονήσαμε τον Έλληνα ποιητή Στέλιο Σπεράντσα;

Ο Στέλιος Σπεράντζας (1888-1962) υπήρξε γιατρός, ποιητής και πεζογράφος. Γεννήθηκε στη Σμύρνη και πέθανε στην Αθήνα. Σπούδασε ιατρική και το 1933 έγινε καθηγητής της ορθοδοντικής στο πανεπιστήμιο της Αθήνας. Έγραψε πολλά παιδικά διηγήματα, ποιήματα, θεατρικά έργα κ.ά., όπως τα έργα «Συμφωνίες», «Ψηφιδωτά», «Γαλάζιες ρίμες», «Παιδικές ψυχές», «Ακακίες», «Μικρές φωνές», «Όμορφος κόσμος» κ.ά. Τιμήθηκε με το αργυρό μετάλλιο της Ακαδημίας Αθηνών. Ας διαβάσουμε το βιογραφικό του σημείωμα και ένα χαρακτηριστικό του ποίημα το «Μικρό Χωριό»!..

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΣΤΕΛΙΟΣ ΣΠΕΡΑΝΤΣΑΣ. Γιατρός και λογοτέχνης με καταγωγή από τη Σίφνο, γεννημένος στη Σμύρνη το 1888. Είναι περισσότερο γνωστός για τα παιδικά του ποιήματα, που περιλαμβάνονται σε σχολικά αναγνωστικά.
Μετά το πέρας των σπουδών του στην Ευαγγελική Σχολή, σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και υπηρέτησε ως στρατιωτικός γιατρός με ειδικότητα ακτινολόγου. Αργότερα ειδικεύτηκε και στην οδοντιατρική και έλαβε διδακτορικό δίπλωμα στο Παρίσι. Το 1933 εξελέγη καθηγητής της Οδοντιατρικής Σχολής Αθηνών στην έδρα της Ορθοδοντικής, στην οποία παρέμεινε έως το 1952.
Έγραψε πληθώρα συγγραμμάτων σχετικά με την ακτινολογία και την οδοντιατρική («Ορθοδοντική», «Αι ακτίνες Ραίντγκεν εν τη διαγνώσει της σκωληκοειδίτιδος», «Υπόμνημα προς την Κοινωνίαν των Εθνών επί τη λήψει νομοθετικών μέτρων διά την προφύλαξιν εκ των κινδύνων Χ και του Ραδίου» κ.ά.). Τη διετία 1939 - 1940 εξέδωσε το επιστημονικό περιοδικό «Ήρα».
Στα γράμματα εμφανίσθηκε από τα εφηβικά του χρόνια, γράφοντας στίχους και δημοσιεύοντας χρονογραφήματα σε εφημερίδες της Σμύρνης. Το 1901 εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο «Ιάδες Αύραι» και τον ίδιο χρόνο κέρδισε τον πανελλήνιο διαγωνισμό για τη συγγραφή του ύμνου του νεοσύστατου Πανιωνίου ΓΣ με το ψευδώνυμο Απηλιώτης. Τον ύμνο μελοποίησε αμέσως μετά ο σμυρνιός μουσουργός Δήμος Μιλανάκης.

Από το Αρχείο του ΕΛΙΑ

Ο Σπεράντσας υπήρξε πολυγραφώτατος. Εξέδωσε ποιητικές συλλογές, παιδικά βιβλία, συλλογές ομιλιών και εντυπώσεων, ενώ βραβεύτηκε επανειλημμένα για το έργο του. Έγραψε λιμπρέτα για μελοδράματα («Κασιανή» του Γεωργίου Σκλάβου, «Μαύρη Πεταλούδα» του Διονυσίου Λαυράγκα κ.ά.) και αναγνωστικά για το Δημοτικό και το Γυμνάσιο.
Ο Στέλιος Σπεράντσας είναι παραδοσιακός στον στίχο, συναισθηματικός, ιδιαίτερα ευαίσθητος σε πατριωτικά θέματα και θερμός φίλος των παιδιών, στα οποία αφιέρωσε μεγάλο μέρος του έργου του. Δικό του ποίημα είναι το χιλιοτραγουδισμένο «Χριστούγεννα». Η κριτική τον χαρακτήρισε στομφώδη και ευκολογράφο. Πέθανε στην Αθήνα στις 8 Ιουνίου 1962. Ποιήματά του για παιδιά βρίσκονται στις συλλογές «Μικρές Φωνές» και «Όμορφοι Κόσμοι», που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Ατλαντίς».

Για τον Στέλιο Σπεράντσα έχει κάνει μια ειδική διατριβή η κ. Μαρία Δημάκη-Ζώρα με τίτλο: «Ο Στέλιος Σπεράντσας (1882-1962) και η Συμβολή του στην Εξέλιξη της νεοελληνικής Δραματουργίας για παιδιά και Νέους».

ΜΙΚΡΟ ΧΩΡΙΟ

῞Ολα σου ξεχωρίζουνε μικρούλικο χωριό·
τ’ ἄσπρα σπιτάκια, ἡ ἐκκλησιὰ μὲ τὸ καμπαναριὸ.
Μέσα στὰ πεῦκα, στὴν πλαγιά, σὰ γέρνει ὁ ἥλιος πέρα,
μὲς στὰ χρυσάφια ντύνεσαι, γιὰ νὰ σὲ δῆ ἡ ἑσπέρα.
Σὲ προσκυνοῦν λυγίζοντας, τοῦ κάμπου τὰ σπαρτά.
Ἐσεῖς τό χῶμα ὀργώσατε, καματερὰ, σκυφτά.
Γειὰ στὴ δουλειά. Τὸ γέλιο σου μὲ τίς χωριατοποῦλες
κι ἡ λύπη σου μόνο σὲ δυό κυπαρισσιῶν κορφοῦλες.
Κάποιοι διαβάτες ἂν περνοῦν μακριὰ ἀπὸ τὸ στρατί,
ποὺ σκαρφαλώνει ἀπ’ τὶς μυρτιὲς στ’ ἀλώνι τὸ πλατύ,
μιλοῦνε γιὰ τ’ ἀμπέλια σου, μικρὸ χωριό μου, κι ἄλλοι
κάπου κοιτοῦνε ἀδιάφορα καὶ ροβολοῦνε πάλι.
Μά ἐγὼ περνώντας πάντοτε θὰ σταματήσω ἑκεῖ
στὸν πλάτανο, τὴ σκέψη μου νὰ ὑψώσω ἐκστατικὴ
μές στὴν ἁπλή σου ζωγραφιά. Καὶ βλέπω συλλογίσου˙
κάτι πιὸ κρύφιο, πιὸ βαθύ. Κοιτάζω τήν ψυχή σου.
Καὶ λέω, μιὰ νύχτα ἂς ἤτανε μὲ χείλι φλογερό
ναρθῶ ὠς τὸ Κεφαλόβρυσο, τὶς φοῦχτες στό νερὸ
ν’ ἀπλώσω, ποὺ εἶναι κρούσταλλο, νά πια μὲ τὸ φεγγάρι
ἀπ’ τὰ βουνίσια σπλάχνα σου τὴ μυστική σου χάρη.

Στέλιος Σπεράντσας