07/05/16 22:07 - Ποιος ήταν άραγε ο Στρατής Μυριβήλης;

 

Ποιος ήταν άραγε ο Στρατής Μυριβήλης;

Κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου δήλωσε ανοιχτά την αντίθεσή του προς την κομμουνιστική ιδεολογία. Υπήρξε μέλος της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών και της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών, της Ακαδημίας Αθηνών (εκλέχτηκε το 1958 μετά από πέντε υποψηφιότητες που απορρίφθηκαν) και τιμητικό μέλος του Διεθνούς Ινστιτούτου Γραμμάτων και Τεχνών. Τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Πεζογραφίας (1940 για το Γαλάζιο βιβλίο) και το Σταυρό του Ταξιάρχη του Βασιλικού Τάγματος του Γεωργίου Α΄ (1959)…

ΕΙΝΑΙ γνωστό, ότι ο Στρατής Μυριβήλης (Σκαμνιά Λέσβου 1892 – Αθήνα 1969), υπήξε ένας μεγάλος Έλληνας Πεζογράφος και δημοσιογράφος. Σπούδασε φιλολογία, αλλά πολύ νωρίς ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Στα νεανικά του χρόνια ήταν θερμός θιασώτης του δημοτικισμού και των δημοκρατικών ιδεών· το 1930 έγινε αρχισυντάκτης της εφημερίδας του Αλέξανδρου Παπαναστασίου Δημοκρατία. Στη Μυτιλήνη, όπου άρχισε και τη δημοσιογραφική του σταδιοδρομία, δημοσίευσε το 1924 το βιβλίο του Η ζωή εν τάφω (το 1930 επανεκδόθηκε σε νέα μορφή, το 1932 κυκλοφόρησε σε τρίτη έκδοση και τελειωτική μορφή). Ακολούθησαν το μυθιστόρημα Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια (1933), η νουβέλα Βασίλης ο Αρβανίτης (1943), το μυθιστόρημα Η Παναγιά η γοργόνα (1949)· αυτά είναι τα πιο γνωστά έργα του M., από ένα πλήθος βιβλίων που αναφέρεται σε όλα σχεδόν τα είδη του πεζού λόγου: ταξιδιωτικές εντυπώσεις, παιδική λογοτεχνία, δοκίμιο. Το 1958 έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Ο Μυριβήλης γνώρισε μεγάλη δημοτικότητα ως συγγραφέας: σ’ αυτό συντέλεσαν και τα θέματα που διαπραγματεύθηκε· στη Ζωή εν τάφω - ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα έργα της νεοελληνικής λογοτεχνίας - έχουμε ένα λαμπρό δείγμα αντιπολεμικής πεζογραφίας, στον Bασίλη τον Αρβανίτη εξαίρεται η ελληνική παλικαριά. Αλλά και το ύφος του Μυριβήλη  έχει πολλή γοητεία: εφοδιασμένος με μια πλατιά και στέρεη γνώση της λαϊκής γλώσσας και προικισμένος με λόγο παλλόμενο από τους κραδασμούς ενός υγιούς λυρισμού, ξεδιπλώνει μπροστά στα μάτια του αναγνώστη τα όμορφα τοπία των ελληνικών νησιών του Αιγαίου και τους ήρωές του μέσα σε μια ανανεωμένη ηθογραφία. Τέλος, πρέπει να παρατηρηθεί ότι το έργο του Μυριβήλη διαπνέεται από μια σταθερή αισιοδοξία, τρεφόμενη από την πηγαία χαρά των αισθήσεων και της ζωής, που δεν στερεύει και στις πιο δύσκολες ώρες. Ένας χαρμόσυνος πανθεϊσμός είναι διάχυτος στα βιβλία του M., ένας καλός θεός τα καταξιώνει όλα, πηγαίνοντας να κατοικήσει «ως και στην πιο απόμακρην ερημιά, εκεί που τρίζει ο άμμος μες στη μοναξιά και δεν βρίσκει μια χαραμάδα για τη ρίζα της η πιο ταπεινή κάπαρη». Οι σελίδες του, όταν ο συγγραφέας μεθάει από το θαύμα της ζωής, μεταβάλλονται σε λυρική πρόζα. Από την άποψη της τεχνικής και της δομής των συνθέσεών του, ο Μυριβήλης δεν καινοτόμησε: όπως ήταν επόμενο για έναν λυρικό στο βάθος συγγραφέα, ο μύθος των αφηγημάτων του είναι απλός, χωρίς σύνθετη, πλοκή, χαρακτηριζόμενος από μια επική παράταξη επάλληλων λυρικών τοιχογραφιών, με αργή και ευθεία ανέλιξη της δράσης.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
• Γιαλουράκης Μανώλης, Καζαντζάκης - Μυριβήλης • Κριτικά δοκίμια. Αθήνα, Πτολεμαίος, 1970.
• Δημάδης Κ.Α., Δικτατορία - Πόλεμος και Πεζογραφία 1936-1944. Αθήνα, Γνώση, 1991.
• Ζεβελάκης Γιώργος, «Το περιοδικό του Στρατή Μυριβήλη Καλλιτεχνική Ελλάδα», Η λέξη120, 3-4/1994, σ.142-143.
• Καραγιάννης Βαγγ. Αντ., Ανέκδοτα σημειώματα και γράμματα του Στρατή Μυριβήλη κλπ. κλπ. Αθήνα, Φιλιππότης, 1993.
• Καραντώνης Ανδρέας, «Στρατής ΜυριβήληςΑ΄• Ξαναδιαβάζοντας τη Ζωή εν τάφω» και «Β’• Η πεζογραφία του Μυριβήλη», Από τον Σολωμό ως τον Μυριβήλη (λογοτεχνικά μελετήματα), σ.244. Αθήνα, Εστία, χ.χ.
• Καραντώνης Ανδρέας, «Στρατής Μυριβήλης», Φυσιογνωμίες• Τόμος δεύτερος, σ.469-477. Αθήνα, Παπαδήμας, 1977.
• Καραντώνης Ανδρέας, «Στρατής Μυριβήλης», Πεζογράφοι και πεζογραφήματα της γενιάς του ’30, σ.13-63. Αθήνα, Παπαδήμας, 1977.
• Καρβέλης Τάκης, «Στρατής Μυριβήλης», Η μεσοπολεμική πεζογραφία • Από τον πρώτο ως τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (1914-1939)Στ΄, σ.97-183. Αθήνα, Σοκόλης, 1993.
• Κοτζιούλας Γ., Ο Στρατής Μυριβήλης και η πολεμική λογοτεχνία. Αθήνα, τυπ. Α.Ροδίτη, 1931.
• Λυκούργου Νίκη, «Μυριβήλης Στρατής», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό7. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1987.
• Λυκούργου Νίκη, «Για Το βιβλίο με τα κεντήματα», Η λέξη120, 3-4/1994, σ.120-123.
• Λυκούργου Νίκη, Σχεδίασμα χρονογραφίας Στρατή Μυριβήλη (1890-1969). Αθήνα, Εταιρεία Σπουδών Σχολής Μωραΐτη - Βιβλιοπωλείο της Εστίας, 1990.
• Λυκούργου Νίκη, Η ζωή εν τάφω• Από την πρώτη στη δεύτερη έκδοση. Αθήνα, Εστία, 1993.
• Μητσάκης Κάρολος, «Στρατής Μυριβήλης», Νεοελληνική πεζογραφία• Η γενιά του ’30, σ.25-31. Αθήνα, Ελληνική Παιδεία, 1977.
• Μίσσιος Κώστας Γ., Η ορδή των βασιβουζούκων ήγουν η ‘συμμορία’ του Μυριβήλη. Μυτιλήνη, 1991.
• Μίσσιος Κ.Γ., Βερναρδάκης, Εφταλιώτης, Μυριβήλης• Συμβολή στην ιστορία της λεσβιακής γραμματείας, Τόμος τρίτος. Μυτιλήνη, Αστερίας, 1995.
• Παναγιωτόπουλος Ι.Μ., Τα πρόσωπα και τα κείμεναΒ΄ • Ανήσυχα χρόνια, σ.48-63. Αθήνα, Οι εκδόσεις των φίλων, 1980.
• Παρασκευαΐδης Μίλτος, «Η γνωριμία μου με τον Μυριβήλη και τον κύκλο της Λεσβιακής Άνοιξης», Η λέξη120, 3-4-/1994, σ.133-141.
• Σαχίνης Απόστολος, «Στρατή Μυριβήλη: Ο Βασίλης ο Αρβανίτης - 1943», Η πεζογραφία της κατοχής, σ.109-115. Αθήνα, Ίκαρος, 1948.
• Στεργιόπουλος Θανάσης, Το δράμα μιας μούσας• Τα ερωτικά γράμματα του Σ.Μυριβήλη στην Ελένη Μαγγανά. Αθήνα, Δρυμός, 1979.
• Χάρης Πέτρος, Έλληνες πεζογράφοι, σ.9-49. Αθήνα, Εστία, 1973.
• Boudouris Jean, Stratis Myrivilis • L’ ecrivain et l’ homme a travers les remaniements et les variantes de septs premieres editions de son roman Η ζωή εν τάφω. Αθήνα, Collection de l’ Institut Francais, 1983.
• Vitti Mario, «Η πορεία του Μυριβήλη προς τον λαϊκό αφηγηματικό τρόπο και Ο Βασίλης ο Αρβανίτης», Η λέξη120, 3-4/1994, σ.125-131.
• Vitti Mario, Ο Βασίλης ο Αρβανίτης (εισαγωγή). Αθήνα, Ερμής, 1977.
• Vitti Mario, Η γενιά του Τριάντα - Ιδεολογία και μορφή, σ.257-267. Αθήνα, Ερμής, 1977.
Αφιερώματα περιοδικών
• Νέα Εστία88, ετ.ΜΔ΄, 15/7/1970, αρ.1033.
• Κασταλία1, 10-12/1970.
• Αιολικά γράμματα4, 7-10/1971.
• Αιολικά Γράμματα10, 7-10/1972.
• Τετράδια Ευθύνης27 ( με τίτλο Σημειογραφία του Στρατή Μυριβήλη), 1987.
• Νέα Εστία128, ετ.ΞΔ΄, Χριστούγεννα 1990, αρ.1523.
• Διαβάζω309, 1993.
• Η λέξη120, 3-4/1994, σ.115-143.

Εργογραφία

(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι.Πεζογραφία

• Κόκκινες ιστορίες (διηγήματα). Μυτιλήνη, έκδοση της εφημ. Σάλπιγξ, 1915.
• Η ζωή εν τάφω (μυθιστόρημα). Μυτιλήνη, έκδοση της εφημ. Καμπάνα, 1924 (η τελειωτική μορφή του έργου δόθηκε στην έβδομη έκδοσή του, Αθήνα, Εστία, 1955).
• Διηγήματα. Μυτιλήνη, έκδοση της εφημ. Ταχυδρόμος, 1928.
• Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια. Αθήνα, Πυρσός, 1933.
• Το πράσινο βιβλίο. Αθήνα, Κασταλία, 1935.
• Το γαλάζιο βιβλίο. Αθήνα, Πυρσός 1939.
• Ο Βασίλης ο Αρβανίτης. Αθήνα, Πήγασος, 1936.
• Τα παγανά. Αθήνα, Οι Φίλοι του Βιβλίου, 1944-1945.
• Ο Παν. Αθήνα, Οι Φίλοι του Βιβλίου, 1946.
• Η Παναγιά η Γοργόνα• Μυθιστόρημα. Αθήνα, Οι Φίλοι του Βιβλίου, 1949.
• Το κόκκινο βιβλίο. Αθήνα, Εστία, 1952.
• Το βυσσινί βιβλίο (διηγήματα). Αθήνα, Εστία, 1959.
• Στρατής Μυριβήλης – Μ.Καραγάτσης – Άγγελος Τερζάκης – Ηλίας Βενέζης, Το μυθιστόρημα των τεσσάρων. Αθήνα, Εστία, 1979.

ΙΙ.Ποίηση

• Το τραγούδι της Γης - ελληνική συμφωνία • λυρικό πεζογράφημα. Αθήνα, 1937 (και β’ έκδοση συμπληρωμένη, Αθήνα, Εστία, 1937).
• Μικρές φωτιές• Ποιήματα και τραγούδια. Αθήνα, Ι. Και Π. Ζαχαρόπουλοι, 1942.
ΙΙΙ.Ταξιδιωτική λογοτεχνία
• Απ’ την Ελλάδα • ΤαξιδιωτικάΙ΄. Αθήνα, Εστία, 1954.
• Ολυμπία. Αθήνα, Μ. Πεχλιβανίδης, 1958.
ΙV. Δοκίμια, ομιλίες, διαλέξεις, χρονογραφήματα, άλλα κείμενα
• Ιωάννης Γρυπάρης • Σκαραβαίοι και τερρακότες (διάλεξη της 11ης/4/1943 στο θέατρο Κυβέλη). Αθήνα, Παρθενών, [1943].
• Το πνεύμα της 28ης Οκτωβρίου. Αθήνα, 1945.
• Άνθρωποι από τη Λαοδικεία. Αθήνα, 1947.
• Μιλάμε για την Τέχνη (δοκίμιο). Αθήνα, Εστία, 1958.
• Το λογοτεχνικό τέταρτο (ραδιοφωνικές ομιλίες). Αθήνα, Εστία, 1962.
• ΑγνάντεμαΑ΄ • ο Παλαμάς στη ζωή μου. Αθήνα, Φέξης, 1963.
• Πτερόεντα • Χρονογραφήματα. Αθήνα, Εστία, 1964.
V. Παιδική λογοτεχνία
• Στάθης Σταθάς (αναγνωστικό Δ΄ Δημοτικού σε συνεργασία με τον Β.Ανδρεάδη). Αθήνα, Δημητράκος, 1934.
• Ο Αργοναύτης. Αθήνα, Κασταλία, 1936.

Επιπλέον Πληροφορίες:
Χειρόγραφα του λογοτέχνη υπάρχουν στο Γενικό Αρχείο του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου (Ε.Λ.Ι.Α.)

ΒΑΣΙΚΗ ΠΗΓΗ: Το Ιστορικό Αρχείο του ΕΛΙΑ από το οποίο και η αλίευση των κυριοτέρων στοιχείων του κειμένου.