11/05/16 20:11 - Ποιος ήταν άραγε ο Τιμολέων Αμπελάς;

 

Ποιος ήταν άραγε ο Τιμολέων Αμπελάς;

Ο Τιμολέων Αμπελάς ήταν πεζογράφος και ποιητής. Γεννήθηκε στην Πάτρα αλλά έζησε πιο πολύ στην Αθήνα και στην Σύρο. Eίχε σπουδάσει και Νομικά. Ξεκίνησε γράφοντας θεατρικά έργα, αλλά η ζωή του χάνεται μέσα στους λαβυρίνθους της. Κι όμως!.. Ο Τιμολέων Αμπελάς ανήκε στο ρεύμα των καθαρολόγων της αθηναϊκής σχολής που πίστευαν πως με την ανάσταση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας θα αναβίωνε στη κοιτίδα του και το αρχαίο δράμα!..

ΛΕΝΕ πως ο Τιμολέων Αμπελάς γεννήθηκε στην Πάτρα αλλά έζησε πιο πολύ στην Σύρο, μετά στην Αθήνα όπου και σπούδασε νομικά και στη συνέχεια επανήλθε στη Σύρο.

Το 1874 διορίστηκε πρωτοδίκης και αποχώρησε τελικά από το δικαστικό κλάδο ως εφέτης. Υπήρξε ένας από τους ιδρυτές του Φιλολογικού Συλλόγου της Αθήνας Παρνασσός.

Ξεκίνησε γράφοντας θεατρικά έργα όταν ήταν στη Σύρο όντας γέννημα της θεατρικής παράδοσης της νήσου που από την εποχή του Θεόδωρου Αλκαίου(1828-1831) είχε μεγάλη θεατρική κίνηση.

Τον καιρό που παρακολουθούσε τα εγκύκλια μαθήματα του στη Σύρο έγραψε την πεντάπρακτη τραγωδία του, Μάρτυρες του Αρκαδίου. Για την συγγραφή βασίστηκε σε σημειώσεις που κράτησε από αυτόπτες μάρτυρες και πρόσφυγες από την Κρήτη που είχαν καταφύγει στη Σύρο. Το έργο πρωτοπαίχτηκε τρεις μήνες μετά στις 3 Ιανουαρίου 1867 προς τιμήν της βασίλισσας Όλγας, από το θίασο Αλεξιάδη, στον οποίο συμμετείχε και ο Π. Καννελίδης, μετέπειτα διευθυντής των "Καιρών".

Ας δούμε όμως ένα δείγμα της ποιητικής του δημιουργίας, όπως ο Τιμολέων Αμπελάς αποδεικνύει και την δεινότητα με την οποίαν χειριζόταν την ελληνική γλώσσα!:

Αχίτων

"Και ήτο η γείτων
ξανθή λευκοχίτων,
εστία χαρίτων,
πλουσίων...αρρήτων,
και έλεγον φρίττων
το μέτωπο πλήττων:
ώ! ...είθε αχίτων
να ήτο η γείτων!


Μετά καδμείαν νίκην

Μετά τον πρώτον έρωτα, γεννήσαντα πικρίαν,
εις νίκην απολήξαντα, δακρύουσαν, καδμείαν,
εν ω ησύχως έβαινον απογοητευμένος,
ως εξ εφόδου χθες δειλή μ΄ αφώπλισε παρθένος.

Είχε δειλίαν λαγωού το ασταθές της βήμαּ
την σιωπήν του χείλους της εφθόνει και το μνήμα
και αγνοώ τι άρρητον ελάλ΄ εις την καρδίαν
η κόρη μετά την πολλήν των συμφορών πικρίαν.

Ελάλουν μυστηριωδώς ως η μικρά κογχύλη
αγνώστων πόθων ψελλισμούς τα εύμορφά της χείλη.
Κ΄ εγώ ζητών αναψυχήν από της τρικυμίας
ως ίριδα την έβλεπον προάγγελον ευδίας.

— Πλην, κόρη, έφθασες αργά, μετά την τρικυμίαν.
Αν ψαύσης εις το στήθος μου θα εύρης μη καρδίαν,
αλλά ναυάγιον... παλμούς δεν σπαταλά αφθόνωςּ
ήδη την απεσκλήρυνεν ο έρως και ο χρόνος.

Ως σε ήτο ποτε αγνή κ΄ η πρώτη ερωμένηּ
ερυθριώσα μ΄ έβλεπε, δειλή συνεσταλμένη
και έρωτα ουράνιον υπέσχετο κ΄ επόθει
κ΄ αίφνης προ λέχους έσβυσαν συζύγου τόσοι πόθοι!

Τις οίδε, κόρη, και αυτά τα χείλη τα μικρά σου
τα νυν βωβώς προδίδοντα την αθωότητά σου
εις πόσους περί έρωτος ενόρκως θα λαλήσουν
και πόσους θα φιλήσωσιν ίνα τους απατήσουν!

Παίζε πλαγγώνας κάλλιον, μαθήτρια ακόμηּ
λυτή, ανεπιτήδευτος ας πίπτ΄ η νέα κόμη.
Είνε τερπνή η εποχή της νέας μαθητρίας
μη σπεύδης και της νέας σου προτρέχης ηλικίας.

Φοβού τα πρώτα παίγνια των ελαφρών ερώτων.
Πολλάκις το αστείευμα, το παίγνιον το πρώτον,
τα πρώτα, κόρη, βλέμματα, όσα γελώσα ρίπτεις,
ανοίγουν βάραθρον γλυκύ και πίπτεις, πίπτεις, πίπτεις.

Το έπη ταύτα πρόσθεσε εις τα μαθήματά σου,
και πλήρωσόν μοι δίδακτρον εν μόνον φίλημά σου.
Αλλ΄ όχι, κόρηּ εν αρκεί το χείλος να ανοίξη,
το εν θα γίνη εκατόν κ΄ ειξεύρεις πού θα λήξη;

[Ποικίλη Στοά, Τόμος 5 (1885), σ. 505-506.]

Το συγγραφικό έργο του Τιμολέοντα Αμπελά:

• Εις Δημήτριον Χρηστίδην αποχαιρετισμός επιτάφιος. ,έκδοση Εθνοφύλακος, Αθήνα 1877.
• Ιστορία της νήσου Σύρου, Ερμούπολη 1874.
• Μάρτυρες του Αρκαδίου, δράμα εις πράξεις πέντε , Ερμούπολη 1867.
• Ιερός λόχος (1821),Δράμα εις πράξεις τρεις
• Άλωσις της Τροίας
• Κρήτες και Βενετοί
• Νέρων (1870)
• Κλεοπάτρα, δράμα, Αθήναι, βραβεύτηκε το 1875, εκδόσεις Άγκυρα
• Λέων Καλέργης (1867), ιστορικό δράμα, πρωτοανεβάστηκε στη Σύρο.
• Έβρος της Θράκης (1871)
• Σκλήραινα, ανεβάστηκε στο Βασιλικό θέατρο
• Πρό της Αλαμάνας, δίπρακτο δράμα με ήρωα τον Αθανάσιο Διάκο, ανεβάστκε στη Πάτρα το 1907.
• Βιργινία (1870)
• Αναμορφωταί
• Λέων Χαμάρετος
• Ακτή ιέρεια Κορίνθου
• Αυλία Ευδοκίδα
• Δανίνα, οικογενειακό δράμα
• Λίνα Δράκα
• Εμπορικός γάμος, μονόπρακτη κωμωδία
• Χορός της Μιχαλούς, μονόπρακτη κωμωδία
• Σκανδαλώδεις επισκέψεις, μονόπρακτη κωμωδία
• Πεδίον της τιμής, μονόπρακτη κωμωδία.
• Αναμορφωτές, τρίπρακτη κωμωδία, βραβεύτηκε στο Λαζάνειο διαγωνισμό.
• Ελένη της Μιλήτου, συλλογή διηγημάτων
• Ο Καύνειος έρως ήτοι Ιστορία μιας παροιμίας , συλλογή διηγημάτων, 1868.
• Κοχύλαι και Χρώματα, λυρική συλλογή.
• Πρίγκιψ του Μωρέως, βραβεύτηκε στο Παντελίδειο διαγωνισμό
• Γεωργική νομοθεσία εν Ελλάδι το οποίο και κρίνεται το μοναδικό επιστημονικό ερυνητικό έργο του όπου εξετάζει το αγροτικό ζήτημα της Ελλάδας με τα ληφθέντα κατά καιρούς μέτρα επίλυσης.