28/06/16 21:46 - Ποίος ο Κλεάνθης από την Άσσο και για ποιον αρχαίο ποιητή μίλησε ο Απόστολος Παύλος στους Αθηναίους;

Ποίος ο Κλεάνθης από την Άσσο και για ποιον αρχαίο ποιητή μίλησε ο Απόστολος Παύλος στους Αθηναίους;

Ο Ύμνος του Κλεάνθη από την Άσσο άσκησε μεγάλη επίδραση πάνω στον Ύμνο του Άρατου από τους Σόλους, ενώ ο Απόστολος Παύλος, μιλώντας στην Ακρόπολη της Αθήνας, παρέθεσε τον 4ο στίχο του: « Εν αυτώ γάρ ζώμεν και κινούμεθα και εσμέν, ως και τινες των καθ' υμάς ποιητών ειρήκασιν· τού γάρ και γένος εσμέν.» (Πράξεις των Απο­στόλων 17, 28)!...

ΛΕΝΕ πως ο Κλεάνθης από την Άσσο (Τρωάδα:΄Ασσιος), ήταν ένας αρχαίος Έλληνας στωϊκός φιλόσοφος του 4ου/3ου αι. π.Χ.. Γεν­νήθηκε το 331/30· σπούδασε στην Αθήνα, όντας υποχρεωμένος, κατά την παράδοση, να κερδίζει τη ζωή του με νυχτερινή εργασία. Υπήρξε για μεγάλο διάστημα μαθητής του Ζήνωνα του Κιτιέα και τελικά διάδοχος του στη διεύθυνση της σχολής.
Πρώην πυγμάχος αθλητής, ο Κλεάνθης έφθασε στην Αθήνα γύρω στο έτος 282, με μόνον 4 δραχμές στο πουγκί του, όπου σπούδασε φιλοσοφία υπό τον κυνικό Κράτητα αλλά κυρίως υπό τον Ζήνωνα επί 14 πλήρη έτη, όντας υποχρεωμένος, κατά την παράδοση, να κερδίζει τα προς το ζην με νυκτερινή εργασία αρτεργάτου ή άντληση ύδατος για λογαριασμό ενός κηπουρού. Λέγεται ότι οι Αθηναίοι πολίτες, παρατηρώντας ότι ήταν υγιής και δυνατός και παρευρίσκετο ανελειπώς στις παραδόσεις του Ζήνωνος, παρά το ότι δεν είχε φανερούς οικονομικούς πόρους, τον παρέπεμψαν στον Άρειο Πάγο, κατά τα νόμιμα της πόλεως, ώστε να εξηγήσει από πού αντλούσε τα προς το ζην. Όταν κατέθεσαν υπέρ του ο κηπουρός για λογαριασμό του οποίου αντλούσε νερό και η γυναίκα στον αλευρόμυλο και φούρνο της οποίας εργαζόταν, οι δικαστές συνεκινήθησαν σε τέτοιον βαθμό για την αφοσίωσή του στην Φιλοσοφία, ώστε εψήφισαν να του χορηγηθούν τιμής ένεκεν δέκα μναι από το ταμείο της πόλεως (ο Ζήνων, δεν του επέτρεψε ωστόσο να δεχθεί το χρηματικό βραβείο).
Ο Κλεάνθης ήταν άνθρωπος μεγάλης σωματικής ρώμης (κάποιοι τον αποκαλούσαν «Δεύτερο Ηρακλέα») και εξαιρετικά πνευματώδης (απάντησε κάποτε σε κάποιον που τον είχε αποκαλέσει «γάιδαρο» ότι μόνον αυτός θα μπορούσε να σηκώσει το.. σαμάρι του Ζήνωνος). Υπήρξε μία αξιοσέβαστη προσωπικότητα, πλήρης πνευματικότητος και λέγεται μάλιστα ότι, στα βαθιά του γεράματα, σε ηλικία 99 ετών, ήταν αυτός ο ίδιος που έδωσε τέλος στη ζωή του, παύοντας να λαμβάνει οποιαδήποτε τροφή όπως πιθανόν και ο δασκαλός τού, Ζήνων, (πολύ αργότερα, η Ρωμαϊκή Σύγκλητος έστησε προς τιμήν του φιλοσόφου αυτού, ένα άγαλμά του στην ιδιαιτέρα πατρίδα του, Άσσο). Τον διεδέχθη μετά από 32ετή σχολαρχεία ο μαθητής του Χρύσιππος από τους Σόλους.
Ως προσωπικότητα ο Κλεάνθης. Σύμφωνα με ορισμένους ιστορικούς, ήταν αξιοσέβαστος, ως δάσκαλος όμως και ως επιστήμονας δίχως κανέ­να ιδιαίτερο προφίλ. Έδωσε ο ίδιος τέλος στη ζωή του παύοντας να παίρνει οποιαδήποτε τρο­φή (232/31).
Μαθητής και διάδοχος του ήταν ο Χρύσιππος από τους Σόλους. Ο Διογένης ο Λαέρτιος μας δίνει έναν κα­τάλογο 50 έργων του Κλεάνθη, στην πλειονότητα τους ηθικού περιεχομένου· ανάμεσα τους και ερμη­νευτικά στον Όμηρο και στον Ηράκλειτο τον Εφέσιο.
Η φιλοσοφική δραστηριότητα του Κλεάνθη είχε συντηρητικά χαρακτηριστικά· τις διδασκα­λίες του δασκάλου του δεν τις ανέπτυξε περαιτέ­ρω, μάλλον τις διαφύλαξε πιστά. Δικούς του δρόμους ακολούθησε στην αξιολόγηση του ήλιου (όχι του αιθέρα) ως ηγεμονικού του κό­σμου (απόσπ. 499), στην κοσμογονία (497) και στην ηθική. Στον Κλεάνθη ανάγεται η (διευρυμένη εν-σχέσει με τον Ζήνωνα) διατύπωση-έκφρασή του για το τέλος, σύμφωνα με την οποία ο Στωικός πρέπει να ζει σε απόλυτη εσωτερική συμφωνία προς τη φύση.

Ο Πλούταρχος αφηγείται ότι:

«Ο βασιλιάς Αντίγονος ( Αντίγονος Β΄ Γονατάς) όταν μετά από καιρό είδε κάποτε στην Αθήνα τον Κλεάνθη και τον ρώτησε: «Αλέθεις ακόμα «Κλεάνθη;» «Αλέθω, βασιλιά», του απάντησε εκείνος «και το κάνω» για να μη χάσω τη διδασκαλία του Ζήνωνα και τη φιλοσοφία». Πόσο σπουδαίο φρόνημα είχε ο άνθρωπος που άλεθε το σιτάρι με το χέρι του και έψηνε το ψωμί έγραφε για τους θεούς, για τη σελήνη, για τα άστρα και για τον ήλιο.[ Περί του μη δειν δανείζεσθαι]

Από όλα του τα έργα μας σώθηκε μόνο ο Ύμνος του στον Δία (537: μας τον διέ­σωσε ο Στοβαίος), μια από τις προσπάθειες του Κλεάνθη να θέσει τις ποιητικές μορφές και τα ποιητι­κά μέσα στην υπηρεσία της φιλοσοφικής γνώ­σης (πβλ. 527 για την πίστη των Στωικών στη μοίρα): ο Κλεάνθης υμνεί στο πρόσωπο του Δία τον Λό­γο του σύμπαντος (στη μορφή της φωτιάς, που διακατέχει το σύμπαν), ως τη λογική του σύμπα­ντος και ως τον κυρίαρχο του σύμπαντος, από τον νόμο του οποίου παρεκκλίνουν στην πραγ­ματικότητα οι μωροί (με τον τρόπο αυτό δόθηκε απάντηση στο δύσκολο για τη Στοά ερώτημα το σχετικό με την αρχή του κακού).
Ο Ύμνος του Κλεάνθη άσκησε μεγάλη επίδραση πάνω στον Ύμνο του Άρατου από τους Σόλους, ενώ ο Απόστολος Παύλος, μιλώντας στην Ακρόπολη της Αθήνας, παρέθεσε τον 4ο στίχο του: «Εν αυτώ γάρ ζώμεν και κινούμεθα και εσμέν, ως και τινες των καθ' υμάς ποιητών ειρήκασιν· τού γάρ και γένος εσμέν.» (Πράξεις των Απο­στόλων 17, 28).
Κλείνοντας να πούμε ότι ο ευσεβής Κλεάνθης το θεώρησε κα­θήκον του να κατηγορήσει για αθεΐα τον Αρίσταρχο τον Σάμιο εξαιτίας της διδασκαλίας του για το ηλιοκεντρικό σύστημα!..