04/07/16 17:47 - Ανάθεμά σε, διάβολε!..

 

Ανάθεμά σε, διάβολε!..

Αλήθεια, έχει αναλογιστεί κανείς πόσες παροιμίες λέμε για τον … Διάβολο; Τον «Εξαποδώ», όπως τον λέγαμε στο χωριό μας, το Βεσίνι Καλαβρύτων; Είχε και άλλα επίθετα: «Τραγογένης», «Σκατογένης», «Τρισκατάρατος», «Αντίχριστος», «Εωσφόρος» (αρχαίας προέλευσης η λέξη, που δεν είχε την έννοια που αποδίδουμε σήμερα) κλπ. Ας διαβάσουμε, λοιπόν, μερικές παροιμίες ή γνωμικά, που χρησιμοποιεί ο θυμόσοφος λαός για τον διάβολο:

ΕΙΝΑΙ βέβαιο ότι από την αρχαιότητα υπήρχαν οι δαίμονες, οι οποίοι θεωρούνταν μεσολαβητές μεταξύ θεών και ανθρώπων, που γεννήθηκαν από τους θεούς και κατοικούσαν πολύ κοντά στη γη. Επικρατούσε η πεποίθηση πως κάθε άνθρωπος είχε δύο δαίμονες, έναν που τον παρακινούσε σε αγαθές πράξεις κι έναν άλλο που τον παρακινούσε προς τις κακές. Οι δαίμονες ήταν βοηθοί των θεών και εκτελούσαν διάφορες ταπεινές εργασίες, που δεν μπορούσαν ν' απασχολήσουν τους θεούς προσωπικά. Κάθε θεός είχε έναν ή περισσότερους δαίμονες ως υπηρέτες. Του Δία λεγόταν Δίιος, του Ερμή Ερμαίος, του Απόλλωνα Απολλώνιος κ.λπ. Την εποχή του Ομήρου, ο δαίμονας δεν είχε ακόμη πάρει προσωπική σημασία, αλλά σήμαινε τη θεϊκή δύναμη γενικά. Κατά τον Ησίοδο, οι δαίμονες ήταν υπερφυσικές δυνάμεις που υπήρξαν άνθρωποι και θεοποιήθηκαν ή γεννήθηκαν από διασταύρωση θεού και ανθρώπου. Κατά τον Αριστοτέλη, είναι θεών μεν παίδες, θεοί δε ου. Κατά τον Πλάτωνα, ήταν οι επόμενοι θεοίς. Κατά τον Φερεκύδη, οι ψυχές, αφού περάσουν από τον κύκλο μερικών υπάρξεων, εξαγνίζονται στον Άδη και κατοικούν έπειτα σε ορισμένα άστρα σαν δαίμονες. Η λαϊκή φαντασία τούς έβαλε να κατοικούν σε δάση, λίμνες, πηγές ή στα βάθη της γης (χθόνιοι δαίμονες).
Σήμερα ο δαίμονας (διάβολος, όπως το λέμε) έχει αρνητικό πρόσημο και η λαϊκή δοξασία, τουλάχιστον όπως διαβάζουμε στην Ελληνική Λαογραφία του Νικολάου Πολίτη, βρίθει από χιλιάδες μύθους και θρύλους, ενώ η χριστιανική θρησκεία αποστασιοποιείται πολύ από τα έργα και τις ημέρες του διαβόλου.
Ας διαβάσουμε, λοιπόν, μερικές παροιμίες ή γνωμικά, που χρησιμοποιεί ο θυμόσοφος λαός για τον διάβολο

• Αν θέλεις να μετρήσεις τα δόντια του διαβόλου, κάν’ τον να γελάσει.
• Ανεμομαζώματα, διαβολοσκορπίσματα.
• Απ’ το διάβολο κι ένα κερί να πάρεις, κάτι είναι. (Απ’ τον κακόπιστο)
• Απ’ του διαβόλου το μαντρί, μήτε ‘ρίφι μήτε αρνί.
• Απ’ του διαόλου την αυλή μήτε ερίφι μήτε αρνί.
• Βρήκε το διάολό του. (μπελά)
• Δουλειά δεν είχε ο διάολος κι έδερνε τα παιδιά του.
• Δουλειά δεν είχε ο διάολος, έπνιγε τα παιδιά του.
• Έβαλε ο διάολος την ουρά του.
• Είναι απ’ του διαόλου τη μάνα. (από μακριά)
• Είναι διαόλου κάλτσα. (πονηρός - έξυπνος)
• Εκεί όπου έχει ο Θεός εκκλησιά, έχει ο διάβολος παρεκκλήσι.
• Έσπασε ο διάβολος το ποδάρι του.
• Έχει το διάβολο μέσα του.
• Έχωσε ο διάολος το ποδάρι του. (ή την ουρά του)
• Θέλω ν’ αγιάσω κι ο διάβολος δεν μ’ αφήνει.
• Κάλτσα του διαβόλου.
• Μήτε το διάολο να δεις, μήτε το σταυρό σου να κάνεις.
• Ο διάβολος γίδια δεν είχε και τυρί πούλαγε. (απατεώνες - πονηροί)
• Ο διάβολος εγέρασε, καλόγερος εγίνη. (ευσεβείς πόθοι)
• Ο διάβολος έχει πολλά ποδάρια.
• Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες.
• Ο διάολος στα βουνά και τα έργα του στον κάμπο.
• Ο θεός οικονομάει κι ο διάολος τα χαλάει.
• Όποιος διάβολο αγόρασε, διάβολο πουλάει.
• Όποιος στην ξέρα περπατεί και θάλασσα γυρεύει, ο διάβολος οπίσω του κουκιά του μαγειρεύει.
• Όποιος τρώει με το διάβολο, πρέπει να ‘χει μακρύ κουτάλι.
• Όπου δεν φτάνει η φωνή του Θεού, φτάνει η ματσούκα του διαβόλου.
• Όταν δίνει ο Θεός τ’ αλέτρι, παίρνει ο διάβολος το σακί. (ατυχίες - εμπόδια)
• Όταν ο διάολος μας δίνει το στάρι, ο διάολος μας παίρνει το σακί.
• Όταν ο θεός δεν δίνει παιδιά, δίνει ο διάβολος ανίψια.
• Όταν ο Θεός σου δίνει αλεύρι, σου παίρνει ο διάβολος το σακί.
• Ούτε το διάβολο να δεις, ούτε το σταυρό σου να κάνεις.
• Παπά παιδί, διαβόλου εγγόνι.
• Πήγε κατά διαόλου μάνα. (χάθηκε)
• Πήγε στου διαόλου τη μάνα. (έφυγε)
• Τάξε στην Παναγιά κερί, του διάβολου λιβάνι.
• Τον έχουν στου διαόλου τα κατάστιχα.
• Του άγιου άναβε ένα κερί και του διαβόλου δέκα.
• Χαλάει ο διάολος τη φωλιά του;