Βυζαντινή Αυτοκρατορία!..

 Βυζαντινή Αυτοκρατορία!..

Διάφορα άρθρα, έρευνες και μελέτες για το Ελληνικό Βυζάντιο και τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, που τόσο έχει παραξηθεί από ορισμένους, για έναν τόπο που έλαμψε με το πνεύμα του Ελληνισμού και του Αγίου Φωτός για πάνω από 1.100 χρόνια! Ένας χώρος που έθρεψε τουλάχιστον σαράντα γενιές Ελλήνων και μάλιστα Ορθοδόξων Χριστιανών!..

  • Βυζάντιον το Ελληνικόν!..
    Το Βυζάντιο –λέει η Ελένη Γλύκατζη - δέχτηκε και αφομοίωσε στοιχεία από πολλές παραδόσεις (αρμενικές, σλαβικές, ανατολικές ρωμαϊκές μεταξύ άλλων), αλλά εκείνο που χαρακτηρίζει την πολιτιστική του υπόσταση είναι η βάση πάνω στην οποία στηρίχτηκε και η ιστορική συνέχεια στην οποία εγγράφεται. Είναι αναμφισβήτητα πλέον γνωστό, και αυτό ασχέτως εθνικών σκοπιμοτήτων, ότι το βυζαντινό κράτος είναι η οργανική συνέχεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ότι η τέχνη του χρωστά πολλά στο ελληνιστικό κατόρθωμα και στην ανατολική εμπειρία των χρόνων εκείνων, αλλά ως πολιτιστική συνέχεια (και όχι μόνο γλωσσική) εγγράφεται το Βυζάντιο μονάχα ως βίωμα του Ελληνισμού. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)
  • Οι μυστικές ιστορίες της βυζαντινής Θεσσαλονίκης!..
    «Θα φτάσουμε και σε ζητήματα που ενδιαφέρουν πολύ κόσμο, για παράδειγμα, ο περίφημος ζωγράφος Μανουήλ Πανσέληνος υπήρξε πραγματικά ή κρύβεται κάποιος άλλος πίσω από τις τοιχογραφίες του Πρωτάτου; Ακολουθούμε τις νέες εξελίξεις στην έρευνα και έτσι οργανώνουμε τις τρεις διαλέξεις, η κάθε μία από τις οποίες αναφέρεται σε μία περίοδο της πόλης, την πρώτη Βυζαντινή περίοδο, τη μέση Βυζαντινή περίοδο και την ύστερη Βυζαντινή περίοδο. Θέλουμε να αναζητήσουμε και πτυχές της ιστορίας που βγαίνουν λίγο από τα συνηθισμένα, πιο μυστικές ιστορίες και ο κόσμος που ενδιαφέρεται να έρθει σε επαφή με ένα άλλο πρόσωπο της Θεσσαλονίκης, συνδέοντας την τέχνη με την ιστορία και την τοπογραφία, όπως αποτυπώνεται στα μνημεία της πόλης» !..
  • Το Ελληνικό Βυζάντιο ταξίδευσε στις ΗΠΑ!..
    Ένα εντυπωσιακό πανόραμα του βυζαντινού πολιτισμού μέσα από 180 έργα της βυζαντινής τέχνης, μεγάλης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας, που προέρχονται από μουσεία και συλλογές απ’ όλη την Ελλάδα καθώς και από το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας, αποτέλεσε η έκθεση «Ουρανός και Γη. Η τέχνη του Βυζαντίου από Ελληνικές Συλλογές» («Heaven and Earth, Art of Byzantium from Greek Collections»), που διοργάνωσαν το 2013 το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού και το Μουσείο Μπενάκη στις ΗΠΑ. Διαβάστε το παρακάτω κείμενο! Αξίζει τον κόπο!...
  • Στήβεν Ράνσιμαν: Ένας άνθρωπος που ποτέ δεν βαρέθηκε!..
    Διαβάστε ένα περισπούδαστο άρθρο, δια χειρός Αγγελικής Λαΐου, για τον διάσημο βυζαντινολόγο, Στήβεν Ράνσιμαν, με τίτλο: "ένας άνθρωπος που ποτέ δεν βαρέθηκε", το οποίο αλιεύθηκε από το γνωστό έντυπο: The New Griffon, Περιοδική Έκδοση της Γενναδίου Βιβλιοθήκης. Αξίζει τον κόπο!..
  • Διδάσκεται άραγε σήμερα ο Γεώργιος Ακροπολίτης;
    Μετά την ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης (1261) διορίστηκε καθηγητής της φιλοσοφίας και των μαθηματικών στην Ακαδημία της πρωτεύουσας, αλλά και από τη θέση αυτή απολύθηκε αργότερα ως ακατάλληλος. Το 1274 αντιπροσώπευσε τον αυτοκράτορα Μιχαήλ Παλαιολόγο στη σύνοδο της Λιόν και υπέγραψε την απόφαση για την ένωση των δύο Εκκλησιών, μολονότι παλαιότερα είχε γράψει δύο έργα για να αποκρούσει κάθε δογματικό συμβιβασμό με τους Δυτικούς. Άφησε ένα σπουδαίο έργο, τη Χρονική Συγγραφή, στην οποία εξιστορεί τα γεγονότα της λατινοκρατίας στο Βυζάντιο (1204-1261).
  • Τι καταλόγιζαν οι Βυζαντινοί στον Φτωχοπρόδρομο;
    Ο Φτωχοπρόδρομος γεννήθηκε κατά τα 1150 απάνω - κάτω, βασιλεύοντας ο Μανουήλ ο Κομνηνός. Σ᾿ αυτόν τον βασιλιά αφιέρωσε δυό μεγάλα ποιήματα, και σ᾿ αυτά κλαίγεται για τη φτώχειά του, για την πείνα του, για τη γύμνια του, για την κακομεταχείρισή του στα μοναστήρια, κατηγορά τους ηγούμενους και τους καλοπερασμένους καλόγερους, και καταριέται την κλίση του στα γράμματα που τον έκανε να χάσει τον καιρό του για να τα μάθει, και δεν κύτταξε να μάθει καμμιά άλλη δουλειά που να βγάζει χρήματα, ώστε να μην ψοφά από πείνα. Ωστόσο, από τα γραφόμενά του φαίνεται πως ήτανε γουρσούζης, τεμπέλης, απρόκοφτος, στριμμένος και κακόγλωσσος. Τα λόγια του τον δείχνουνε σιχαμερόν και βρωμόγλωσσον!... Διαβάστε τι έγραψε γι’ αυτόν ο μεγάλος Έλληνας λόγιος Φώτης Κόντογλου!
  • Βελισαρίου κατορθώματα!..
    Οι αναφορές του Georg Ostrogorsky για τον στρατηγό Βελισάριο ο οποίος, όπως όλοι γνωρίζουν, ) ήταν στρατηγός της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Θεωρείται από τους σπουδαιότερους στρατιωτικούς της βυζαντινής και μεσαιωνικής περιόδου και ένας από τους επιφανέστερους στρατιωτικούς ηγέτες όλων των εποχών!..
  • Τι πίστευε ο Στήβεν Ράνσιμαν για την Δ΄ Σταυροφορία;
    Ο Σερ Τζέημς Κόχραν Στήβενσον Ράνσιμαν, γνωστότερος ως σερ Στήβεν Ράνσιμαν, είναι ένας από τους γνωστότερους Άγγλους ιστορικούς. Ήταν ένας από τους επιφανέστερους βυζαντινολόγους του 20ού αιώνα. Διαβάστε, λοιπόν, τι πίστευε για την Δ΄ Σταυροφορία, έτσι όπως αλιεύουμε το θέμα από το εξαιρετικό σύγγραμμα του συγγραφέα κ. Ιωάννη Σαρσάκη: «Ιωάννης Γ΄Δούκας Βατάτζης: Ο Άγιος Αυτοκράτορας"!..
  • Ποια ήταν η εθνική προσφορά των Χαλκοκονδύληδων;
    Ίσως λίγοι γνωρίζουν ότι το όνομα Λαόνικος είναι αντιστροφή του ονόματος Νικόλαος (Λαόνικος ), ενώ το έργο του «Ιστορία της επιδρομής των Τούρκων και της τελευταίας περιόδου του Βυζαντινού κράτους», γραμμένο σε 10 βιβλία, καλύπτει την περίοδο 1298-1463. Πέρα από τις πληροφορίες που δίνει για το Βυζάντιο, πριν και μετά την Άλωση, παρεμβάλλει πληροφορίες για διάφορους λαούς, όπως τους Γερμανούς, τους Βρετανούς, τους Άραβες κ.ά. Έτσι, το έργο του αποτελεί μια πολύτιμη πηγή για τους μελετητές της περιόδου αυτής, για τη βυζαντινή και την ευρωπαϊκή ιστορία!..
  • Και η Άννα Κομνηνή είχε συνωμοτήσει για το θρόνο;
    Η Άννα Κομνηνή αποσύρθηκε στο μοναστήρι της Κεχαριτωμένης στην Κωνσταντινούπολη. Για λίγο καιρό δεν ξέχασε τα σχέδιά της και με συνωμοσία προσπάθησε να καταλάβει το θρόνο. Δεν πέτυχε όμως και από τότε αφοσιώθηκε στη συγγραφή. Έγραψε, σε αρχαΐζουσα γλώσσα, το ιστορικό της έργο «Αλεξιάς», με το οποίο συμπληρώνει και συνεχίζει την ιστορική πραγματεία «Ύλη της ιστορίας» του συζύγου της Νικηφόρου Βρυέννιου!..
  • Ποια ήταν άραγε η Χρονογραφία του Θεοφάνη;
    Η Χρονογραφία του Θεοφάνη ήταν πολύ φημισμένη στο Βυζάντιο και αποτέλεσε τη βάση για όλη τη μεταγενέστερη βυζαντινή χρονογραφική γραμματεία. Έγινε γνωστή και στη Δύση με τη λατινική μετάφραση του Αναστασίου του Βιβλιοθηκαρίου, που έγινε στη δεκαετία του 870. Η μετάφραση αυτή έχει μεγάλη αξία για την έρευνα, επειδή βασίζεται σε κείμενο που είναι αρχαιότερο από όλα τα διασωθέντα χειρόγραφα του Θεοφάνη!..
  • Ποιος ο ρόλος των «θεμάτων» στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία;
    Η λέξη «θέμα» σήμαινε βασικά ένα σώμα στρατού και έπειτα επεκτάθηκε και στις νέες στρατιωτικές περιφέρειες, πράγμα που διαφωτίζει τη γένεση του νέου συστήματος. Η προέλευσή του σχετίζεται με τη συγκέντρωση των στρατιωτικών μονάδων, των «θεμάτων», στις επαρχίες της Μ. Ασίας, που για τον λόγο αυτό ονομάσθηκαν κι αυτές «θέματα». Δεν αποτελούσαν δηλαδή μόνο διοικητικές ενότητες αλλά και περιοχές εγκαταστάσεως των στρατιωτικών μονάδων. Με την υποχρέωση της κληρονομικής στρατιωτικής θητείας απέκτησαν οι στρατιώτες κτήματα με δικαίωμα να τα κληροδοτούν στα παιδιά τους. Είναι τα γνωστά από τις μεταγενέστερες πηγές «στρατιωτικά κτήματα» .
  • Ποια ήταν η δραματική εξέλιξη στην οικογενειακή ζωή του Ηρακλείου;
    Λένε πως την ημέρα της ενθρονίσεώς του παντρεύτηκε την Φαβία-Ευδοκία, που του χάρισε μια θυγατέρα και έναν γιο, τον Ηράκλειο Νέο Κωνσταντίνο. Η Ευδοκία έπασχε όμως από επιληψία και πέθανε λίγους μήνες μετά τη γέννηση του γιου της (612). Έναν χρόνο αργότερα ο αυτοκράτορας παντρεύτηκε την ανιψιά του Μαρτίνα. Ο γάμος αυτός προκάλεσε μεγάλο σκάνδαλο. Θεωρήθηκε από την Εκκλησία και τον λαό ως αιμομιξία. Πραγματικά ο δεσμός αυτός σήμαινε, εξ αίτιας της στενής εξ αίματος συγγένειας, προσβολή των κανόνων της Εκκλησίας και των νόμων του κράτους.
  • Γιατί ο Λέων ο ΣΤ΄ τιμήθηκε όσο ακόμη ζούσε με το επώνυμο «σοφός»;
    Ο Λέων ήταν ευσεβής ηγεμόνας με σοβαρά εκκλησιαστικά και θεολογικά ενδιαφέροντα. Από τα έργα του διασώθηκαν λειτουργικά ποιήματα, πολυάριθμοι λόγοι και ομιλίες, που συνήθιζε να εκφωνεί ο ίδιος σε εκκλησιαστικές εορτές, και στα οποία συνδυάζει πλατειές δογματικές αναλύσεις με στοιχεία από την κλασική φιλολογία. Έγραψε επίσης και ένα εκτενή επιτάφιο λόγο στον πατέρα του καθώς και έναν αριθμό από εξεζητημένα θύραθεν ποιήματα. Για τη συγγραφική αυτή παραγωγή τιμήθηκε όσο ακόμη ζούσε με το επώνυμο «σοφός»!..