Τέχνη και Πολιτισμός!..

Τέχνη και Πολιτισμός!..

Μια επιθεώρηση στα σύγχρονα πολιτιστικά δρώμενα της Χώρας μας, όπου τα Γράμματα και οι Τέχνες άνθισαν τον 5ον αιώνα προ Χριστού και συνεχίζουν ακόμη να διανθίζουν το πνεύμα και τη σκέψη πολλών ανθρώπων της Οικουμένης ακόμη και σήμερα. αφού πάντα έχουν προ οφθαλμών την αρχαία ελληνική ρήση: " Ο μεν βίος βραχύς, η δε τέχνη μακρά"!.. [Στη φωτογραφία: Η Μαρία Κάλλας (Νέα Υόρκη, 2 Δεκεμβρίου 1923 - Παρίσι 16 Σεπτεμβρίου 1977), η οποία υπήρξε μία κορυφαία υψίφωνος και η πλέον γνωστή Ελληνίδα παγκοσμίως, μία πραγματική ντίβα της όπερας!...]

  • Ποιοι άθεοι και υλιστές συνθέτες έγραψαν έργα για τον Θεό;
    «Είναι ευτυχής εκείνος που από την παιδική του ηλικία μεγαλώνει μέσα σε θρησκευτικές παραδόσεις. τίποτα δεν μπορεί να τις αντικαταστήσει. Αποκαλύπτουν, κάθε φορά και περισσότερο, κάθε φορά και πιο ευτυχισμένα, το βαθύ τους νόημα. Το να γνωρίζει κανείς ότι κάποτε υπήρξε ένας Σωτήρας, αποτελεί το μεγαλύτερο αγαθό του ανθρώπου. Το να ζητήσει κανείς να τα πετάξει όλα αυτά, δείχνει έλλειψη ελευθερίας, δείχνει πνεύμα δούλο, που δέχεται ανόητες, δημαγωγικές επιδράσεις» (Βάγκνερ)
  • Ποια ήταν η «αισθητική διαθήκη» του Ελ Γκρέκο;
    Η φετινή έκθεση του μουσείου Paul Valéry ρίχνει όλα τα φώτα της στο μοναδικό έκθεμα που φιλοξενεί, στον πίνακα του Ελ Γκρέκο με τον τίτλο «Άμωμος σύλληψη». Κι αυτό γιατί, όπως επισημαίνει η διευθύντρια του μουσείου Μαϊτέ Βαλέ-Μπλε, «θέλω να δώσω στους επισκέπτες τη δυνατότητα να ασχοληθούν με την τέχνη». Η Βαλέ-Μπλε δεν επέλεξε βέβαια τυχαία ένα έργο του Ελ Γκρέκο για την έκθεση. «Όσον αφορά το στιλ του, ο ζωγράφος ήταν περίπου 300 χρόνια μπροστά από την εποχή του», λέει χαρακτηριστικά. Πιστεύει ότι το συγκεκριμένο έργο πρέπει να το βλέπουμε ως «αισθητική διαθήκη» του καλλιτέχνη. Ο Ελ Γκρέκο ζωγράφισε αυτό το έργο μεταξύ 1607/8-1613. Από τότε ο πίνακας αναγκάστηκε να εγκαταλείψει μόνο δύο φορές την Ισπανία για να ταξιδέψει στη Νέα Υόρκη και στο Βερολίνο. Φέτος, για πρώτη φορά θα φιλοξενηθεί και στη Γαλλία.
  • Τι μπορεί να πει κανείς … Ιστορώντας την Υπέρβαση;
    Μπορεί να πέρασαν περίπου τρία χρόνια, αλλά εμείς δεν λησμονούμε. Και το λέμε αυτό διότι θυμηθήκαμε μια Έκθεση που έγινε μεταξύ 30 Ιουνίου - 29 Σεπτεμβρίου 2013 με τίτλο: «Iστορώντας την Υπέρβαση. Από την παράδοση του Βυζαντίου στη νεώτερη τέχνη», την οποία διοργάνωσε το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή. Στην αδιάκοπη προσπάθεια εικονογραφικής ιστόρησης της υπέρβασης που ο άνθρωπος ακατάπαυστα ανέκαθεν επιχειρεί, το Βυζάντιο άφησε το δικό του ανεξίτηλο στίγμα. Παρά τις τόσες κοινωνικο-ιστορικές αντιξοότητες, αυτός ο πολυσήμαντος πολιτισμός παρήγαγε αριστουργήματα σε όλα ανεξαιρέτως τα πεδία του πνεύματος και της τέχνης!.. Ας διαβάσουμε τι έλεγε τότε ένα σχετικό κείμενο!..
  • Η ψυχαγωγική τηλεόραση είναι η τέχνη της ομορφιάς και της αισθητικής;
    Ας θυμηθούμε και ορισμένες παροιμίες: α) «Mάθε τέχνη κι άσ΄ τηνε, κι αν πεινάσεις πιάσ' τηνε», για να δηλώσουμε ότι οι επαγγελματικές γνώσεις είναι απαραίτητες, β) «παλιά μου τέχνη κόσκινο», για μεγάλη εμπειρία σε κάποιον τομέα, ενώ συχνά και ειρωνικά χρησιμοποιούμε τον όρο για κάτι που επαναλαμβάνουμε αναγκαστικά ή ως ένα τέχνασμα και τρόπο παραπλανητικό για να πετύχουμε κάτι («πενία τέχνας κατεργάζεται», που έλεγαν οι αρχαίοι).
  • Για ποιες «Οδύσσειες» μιλάει το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο;
    Τι σχέση έχει ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, το χρυσό κύπελλο του Νέστορα και το μαρμάρινο άγαλμα διαδούμενου αθλητή από τη Δήλο; Εκτός από το γεγονός ότι ανήκουν στις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, είναι τρία από τα τουλάχιστον 180 μοναδικά εκθέματα που θα πλαισιώσουν τη νέα περιοδική έκθεση του μουσείου με τίτλο «Οδύσσειες». Η έκθεση, που διοργανώνεται με αφορμή τα 150 χρόνια από τη θεμελίωση του σημαντικότερου αρχαιολογικού μουσείου της χώρας (και όχι μόνον), θα ξεκινήσει στις 3 Οκτωβρίου 2016, ημερομηνία που σηματοδοτεί ουσιαστικά και επέτειο, καθώς την ίδια μέρα το 1866 ετέθη ο θεμέλιος λίθος του πολυπόθητου, τότε, εθνικού μουσείου. Η διάρκειά της θα είναι ετήσια.
  • Ήταν προφητικός καλλιτέχνης ο Άντι Γουόρχολ;
    Επειδή σαν σήμερα το 1987 πέθανε ο κυριότερος εκπρόσωπος της ποπ αρτ, Άντι Γουόρχολ, ας ρίξουμε μια ματιά να δούμε μερικά στοιχεία από τη ζωή αυτού του παράξενου δημιουργού, που όπως υποστηρίζουν αρκετοί, ήταν ένας προφητικός ή διορατικός καλλιτέχνης! Σ’ αυτόν αποδίδεται η φράση: «Ο καθένας θα είναι διάσημος για 15 λεπτά»!.
  • Ποιος μιλάει σήμερα για τον Παυσία;
    Κι όμως!.. Ο Παυσίας (4ος αι. π.Χ.), υπήρξε ένας μεγάλος αρχαίος Έλληνας ζωγράφος από τη Σικυώνα. Ήταν μαθητής του Πάμφιλου και ζωγράφιζε με την εγκαυστική μέθοδο. Τα θέματά του ήταν κυρίως λουλούδια και παιδιά ζωγραφισμένα σε μικρές επιφάνειες. Φιλοτέχνησε και πίνακες μεγάλων διαστάσεων και δημιούργησε μάλιστα ιδιαίτερο είδος ζωγραφίζοντας ταυροθυσίες. Χαρακτηριστικά της δουλειάς του υπήρξαν η άριστα μελετημένη προοπτική και η μεγάλη πλαστικότητα. Γνωστά έργα του ήταν η «Στεφανοπλόκος», η «Θυσία ταύρων», η «Μέθη που πίνει από γυάλινο δοχείο» και ο «Έρωτας με λύρα»!..
  • Κάποιες άγνωστες εικόνες της αρχαίας ζωγραφικής!..
    «Ο Δίας του Λεωχάρη δεν είναι μόνο επιβλητικός και υπέροχος, όπως εκεί­νος του Φειδία, αλλά και συμπονετικός με τους ανθρώπους. Το πεπρωμένο δεν είναι μια άτεγκτη δύναμη, όπως συνέβαινε κάποτε στις ανατολικές θρησκείες, αλλά εκπορεύεται από τους θεούς στους ανθρώπους. Πλάι στον Δία η Αθηνά επανα­λαμβάνει κατάπληκτη τη χειρονομία του πατέρα της, τεντώνει μάλιστα το δάχτυλο του αριστερού χεριού. Προϊδεάζεται τα αιματηρά επακόλουθα. 'Ηδη όμως η Νίκη στεφανώνει τη μελλοντική νι­κήτρια, τη θεά των Ελλήνων…»
  • Αρχαία ή σύγχρονη διατροφή;
    Το φαγητό των Σπαρτιατών, για παράδειγμα, συνίστατο κυρίως από χοιρινό, τυρί, σύκα, ψωμί και κρασί, και είχαν μια σούπα, τον περίφημο μέλανα ζωμό, που ήταν γνωστός στους άλλους Έλληνες για την ανοστιά του. Οι Έλληνες αθλητές συνήθιζαν μια δίαιτα από φρεσκοφτιαγμένο τυρί, έως την εποχή που κάποιος δρομέας εγκαινίασε μια δίαιτα από κρέας. Διαβάστε το κείμενο που ακολουθεί!..
  • Ποια χέρια σμίλεψαν την Ελληνική Τέχνη;
    Με την επικράτηση του χριστιανισμού (4ος αι.) ένας αριθμός από οικοδομήματα «εθνικής» προέλευσης καθιερώνονται πια ως τύποι χριστιανικών ναών (βασιλική ξυλόστεγη, καμαροσκέπαστη, περίκεντρα οικοδομήματα), ενώ συγχρόνως εμφανίζονται και νέοι τύποι, όπως ο τύπος του σταυρικού ναού και της βασιλικής με τρούλο (Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης). Και ενώ η πλαστική περιφρονείται ως τέχνη καθαρά παγανιστική, ακμάζουν ιδιαίτερα η τοιχογραφία (κατακόμβες, μαρτύρια) και το επιτοίχιο ψηφιδωτό, που έχουν έναν καθαρά ιστορικό χαρακτήρα. Η κυρίως βυζαντινή τέχνη διαμορφώνεται μετά το θάνατο του Ιουστινιανού (565) ως την άλωση της Πόλης από τους Τούρκους (1453) κάτω από το βάρος της ελληνιστικής παράδοσης και των επιδράσεων από την Ανατολή.
  • Ο άγνωστος Φώτης Κόντογλου!..
    Μια έκθεση του Βυζαντινού Μουσείου αποκαλύπτει την άγνωστη, αν θέλετε την αθέατη πλευρά του μεγάλου Έλληνα λόγιου, φιλόσοφου και καλλιτέχνη Φώτη Κόντογλου! Στις περιοδικές εκθέσεις που «έκλειναν» από το 2010 έως το 2014 τη νέα μόνιμη έκθεση του Μουσείου με αφιερώματα στην επίδραση της βυζαντινής τέχνης στους νεώτερους καλλιτέχνες, τα έργα του Φώτη Κόντογλου κατείχαν εξέχουσα θέση. Η παρουσία του μεγάλου δασκάλου, πρωτοπόρου μελετητή της βυζαντινής παράδοσης και δημιουργού της νεο-βυζαντινής τεχνοτροπίας γίνεται ακόμη και σήμερα αισθητή και ο σεβασμός του Μουσείου προς το έργο του αποδεικνύεται αδιάλειπτος και διηνεκής.
  • Σάντρο Μποτιτσέλι: Ο ζωγράφος του Ελληνοχριστιανικού Πολιτισμού!..
    Πώς και γιατί η επιλογή της θεματολογίας του, που δεν έχει άμεσο προηγούμενο στην τέχνη της Ιταλικής Αναγέννησης, αποδίδεται γενικά σε κάποιες επαφές του με το νεοπλατωνικό φιλοσοφικό κύκλο και προσπαθούσε να πετύχει μια σύνθεση μεταξύ του κλασικού πολιτισμού και της χριστιανικής θρησκείας (!!)...
  • Πώς επηρέασε την Ελληνική Τέχνη ο ακαδημαϊσμός;
    Ακαδημαϊσμός είναι ο τεχνοκριτικός όρος που κατέληξε να έχει αρνητικό περιεχόμενο. Περιγράφει μια τέχνη προσηλωμένη αυστηρά σε αισθητικά δόγματα, που τα ακολουθεί άκριτα χωρίς φαντασία. Ένας ζωγράφος, για παράδειγμα, χαρακτηρίζεται ακαδημαϊκός, όταν χρησιμοποιεί τους όρους που επιβάλλει η «Ακαδημία», με άλλα λόγια το συντηρητικό καλλιτεχνικό κατεστημένο, χωρίς πρωτοτυπία αλλά με τρόπο ψυχρό, σχολαστικό και ξεπερασμένο. Ο όρος χρησιμοποιείται με αρνητική χροιά για έργα του 19ου και του 20ού αιώνα, που μιμούνται δουλικά τα κλασικά πρότυπα στα θέματα (κυρίως από την αρχαία μυθολογία και τη Βίβλο) και στην τεχνοτροπία. Οι ακαδημαϊκοί καλλιτέχνες ήταν πολέμιοι κάθε νεοτερικής τάσης.
  • Οι βυζαντινές εκκλησίες και οι εικαστικές εκθέσεις!..
    Με αφορμή το γεγονός ότι σήμερα είναι η εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, ο νους μας ανέτρεξε σε δύο μεσαιωνικές εκκλησίες, όπως είναι ο Τίμιος Σταυρός και η Παναγία Καθολική, στο χωριό Πελέντρι της Λεμεσού, οι οποίες φιλοξενούσαν πριν ένα χρόνο μια πρωτότυπη έκθεση με σύγχρονες εικαστικές δημιουργίες που φέρουν αναλογίες από την κυπριακή τέχνη της περιόδου της φραγκοκρατίας. Ας διαβάσουμε το κείμενο, που ακολουθεί!..